Reportage India

India heeft last van overstromingen én droogte, en dat heeft dezelfde oorzaak

Droogte in India : Satpula Lake. Beeld Aletta André

In India gaan droogte en overstromingen hand in hand. De oorzaak is dezelfde: de ‘sponzen’ verdwijnen onder beton.

“Een meer? Nee, er is hier geen meer. Alleen een open riool, daarginds.”

Uma Devi wijst naar een stinkend kanaal vlak achter het Satpula Lake Park in het zuiden van Delhi, waar zij in dienst van de gemeente onkruid wiedt. De naam van het park verwijst naar een in de dertiende eeuw aangelegd meer en de bijbehorende dam. Een eeuwenoud bouwwerk aan de rand van een laag liggend deel van het park staat nog overeind. Verder ligt er een hoop plastic afval, maar van water geen spoor.

Van de 611 geregistreerde (open) waterbronnen in de Indiase hoofdstad zijn er 274 volledig opgedroogd, nog eens 190 zijn onherstelbaar verloren. Razendsnelle verstedelijking heeft de toevoerwegen naar deze vaak eeuwenoude meren, vijvers en putten gedicht, of ze zijn volgebouwd. “Ontwikkelaars zien deze waterbronnen als land”, zegt Sush­mita Sengupta, een geologe die zich met waterbeleid bezighoudt voor de milieuorganisatie Centre for Science and Environment. Zij wijst op het verdwijnen van deze waterbronnen, zoals het Satpula-meer, als een van de oorzaken van de watercrisis waarvoor India zich geplaatst ziet – naast het gebrek aan regenwateropvang en zuivering van afvalwater.

Uren in de rij

Een voorbode van wat het land te wachten staat, openbaarde zich de afgelopen weken in de zuidelijke stad Chennai, waar het laatste jaar veel minder regen dan gemiddeld viel. De kranen zijn drooggevallen – ook bij de middenklasse en de rijken, die afhankelijk zijn geworden van dure en onbetrouwbare privéhandelaren. De minder welgestelde stadsgenoten moeten dagelijks uren in de rij staan voor hun water. Restaurants en hotels hebben de deuren gesloten, en grote bedrijven vragen mensen thuis te werken of hun eigen drinkwater mee te nemen.

Intussen viel de afgelopen week in Mumbai in korte tijd juist zo veel regen dat er tientallen doden vielen door overstromingen en ingestorte muren. Hoewel dit de waterschaarste oplost voor het deel van de stad dat afhankelijk is van grote stuwmeren, die nu na een maandenlange droogte weer gevuld raken, is de watercrisis volgens Sengupta geen seizoensprobleem dat met de moesson verdwijnt.

“De overstromingen hebben dezelfde oorzaak als de waterschaarste, en de oorzaken zijn in steden door het hele land grofweg hetzelfde”, zegt ze. “Meren, vijvers, rivierbanken zijn de sponzen van de stad. Als deze sponzen verdwijnen onder een laag beton of afval, kan het water nergens heen. Zo ontstaan overstromingen, terwijl het grondwaterniveau niet wordt opgekrikt.”

Gemiddeld komt 40 procent van het in India gebruikte water uit de grond. Ook onkruidwiedster Uma Devi wijst naar de grond, gevraagd naar de bron van het water in de fles waaruit ze drinkt. In de schaduw van een laag boompje neemt ze langzame slokken voordat ze weer aan het werk moet. “We gebruiken het grondwater overal voor”, zegt ze. “Drinken, wassen, koken.”

Devi woont aan de rand van het park in Khirki, een dorp dat in korte tijd is getransformeerd tot een woonwijk zoals vele in Delhi, een wirwar van steegjes, te smal voor autoverkeer, die door illegaal gebouwde appartementengebouwen van vier of vijf verdiepingen het zonlicht nooit zien.

Voor de welvarende inwoners staan op de daken grote tanks, die via pijpleidingen regelmatig met water worden gevuld. De onderklasse is aangewezen op gemeenschappelijke kranen op straat, al komt daar volgens Devi niet altijd water uit, en op een elektrische put bij het park. Maar ook dergelijke putten zijn precair, want het grondwaterniveau van de hoofdstad zakt snel.

De gemeente heeft plannen om meren als Satputla in oude staat te herstellen en er wordt ook gewerkt aan meer wateropslag onder de oever van de rivier Yamuna, die langs de oostgrens van de stad loopt. Prima initiatieven, zegt Sengupta, maar aan goede initiatieven ontbreekt het in India niet volgens haar. “Door heel het land liggen verwaarloosde waterbronnen en putten. In alle nieuwe gebouwen zitten voorzieningen voor de opvang van regenwater, die vervolgens niet worden onderhouden. Wat we nodig hebben, is planning en uitvoering voor de lange termijn.”

Slechts 8 procent van het regenwater wordt opgevangen

De Centrale Watercommissie van de Indiase overheid schat in dat er jaarlijks behoefte is aan 3000 miljard kubieke meter water. Er valt gemiddeld 4000 miljard kubieke meter regen, maar premier Narendra Modi meldde eind juni dat hiervan maar 8 procent wordt opgevangen.

In 2018 rapporteerde India’s overheidsdenktank Niti Aayog dat in elk geval 21 steden en districten in India hun grondwater veel sneller verbruiken dan dat het wordt aangevuld. In de hoofdstad New Delhi, bijvoorbeeld, zakt het grondwaterniveau met gemiddeld 10 centimeter per jaar. Bovendien is twee derde van de waterreservoirs in het land minder vol dan normaal.

Jaarlijks sterven 200.000 Indiërs vanwege watertekort of onveilig water en 600 miljoen Indiërs hebben te maken met watertekorten in hun dagelijks leven.

Lees ook: 
Hoe overleef je de hitte in New Delhi?
Correspondent Aletta André legt uit hoe ze de hitte in Delhi overleeft. Met airco's en natte tapijten.

Waterrisico’s op de kaart
Water is er genoeg op de wereld, maar niet overal in de gewenste hoeveelheid of van de gewenste kwaliteit. Aqueduct, een wereldwijde waterkaart, brengt de risico’s op overstroming, droogte en vervuiling in beeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden