Euthanasie

In Zwitserland loopt nu een eenvoudige route naar de dood

Het interieur van de kliniek van de Zwitserse sterfhulporganisatie Pegasos. Beeld Pegasos
Het interieur van de kliniek van de Zwitserse sterfhulporganisatie Pegasos.Beeld Pegasos

De nieuwe organisatie Pegasos maakt sterven ook mogelijk voor mensen die ‘levensmoe’ zijn, en zoekt daarmee de randen van de Zwitserse regels op.

Een nieuwe organisatie biedt in Zwitserland hulp bij zelfdoding aan mensen met een stervenswens die niet ernstig ziek zijn. Pegasos, anderhalf jaar geleden opgericht, gaat verder dan de vijf andere Zwitserse sterfhulporganisaties. Daarmee is de organisatie ook interessant voor Nederlanders die het leven als voltooid zien, maar niet in aanmerking komen voor euthanasie.

Tot dusver kregen drie Nederlanders hulp bij zelfdoding bij Pegasos, zegt oprichter Ruedi Habegger. “Geen dokter, niets of niemand moet beslissen over leven en dood van een patiënt. Alleen die patiënt zelf”, vindt hij. De enige voorwaarde die hij hanteert, is dat de patiënt wilsbekwaam is. Bovendien hanteert Pegasos een ondergrens in leeftijd van ‘rond de 70 tot 75 jaar’. Een mogelijke drempel is de prijs: 10.000 euro, inclusief crematie.

Zwitserland kent net als Nederland liberale wetgeving rond het sterven, maar die zit wel anders in elkaar. Euthanasie, waarbij een arts een dodelijk infuus toedient, is er niet toegestaan. Iemand helpen om zichzelf te doden mag wel. Zwitserland telt zes organisaties die die stervenshulp geven. Zij werken samen met artsen, die het dodelijke middel voorschrijven. Patiënten nemen zelf het dodelijk drankje, of zetten een infuus aan.

Onder de radar

De vijf andere sterfhulporganisaties hanteren eisen die lijken op de Nederlandse euthanasiecriteria. Zo moet duidelijk zijn dat een patiënt een dodelijke ziekte heeft of lijdt aan ondraaglijke pijn. “Ze proberen ergens een lijn te trekken, terwijl je die maar moeilijk kunt trekken”, zegt Habegger. “Bij Pegasos laten we die lijn achterwege.” Het is voor het eerst dat hij met de pers praat. Vanwege de controverse, ook in Zwitserland, wil Habegger ‘een beetje onder de radar blijven’.

Voor de komst van Pegasos was in Zwitserland in de praktijk niet veel meer mogelijk dan in Nederland. Nederlanders maakten ook weinig gebruik van de ‘Zwitserse route’. Sinds 1998 21 keer, zo blijkt uit cijfers die Trouw kreeg van drie van de vier sterfhulporganisaties die buitenlanders bijstaan.

“Het zou mooi zijn als Pegasos een groep kan helpen die in Nederland niet terechtkan”, zegt Agnes Wolbert, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde. Ze formuleert voorzichtig, omdat de werkwijze van Pegasos nog niet door de Zwitserse rechter is getoetst.

Bij iedere hulp bij zelfdoding komt in Zwitserland wel de politie langs om te kijken of de wet is overtreden. Die zag tot dusver geen aanleiding om extra onderzoek te doen, zo stelt Pegasos.

Pegasos ‘ethisch problematisch’

Govert den Hartogh, emeritus hoogleraar ethiek aan de Universiteit van Amsterdam, heeft kritiek op de werkwijze van Pegasos. Volgens hem is die ‘ethisch problematisch’, omdat de Zwitserse arts vaak maar een of twee gesprekken heeft met een buitenlandse patiënt, daags voor het sterven.

“Ik vraag mij af of dat gesprek meer is dan een formaliteit: zodra Pegasos de klant op grond van correspondentie heeft aangenomen, is de zaak eigenlijk al beklonken”, stelt Den Hartogh. “Het Zwitserse systeem maakt deze gang van zaken voor een groot deel mogelijk. Maar Pegasos zoekt ook nog eens de grenzen van dat systeem op.”

Het aantal 75-plussers met een concrete stervenswens maar zonder ernstige ziekte ligt in Nederland rond de 1700, zo bleek vorig jaar uit onderzoek van Els van Wijngaarden. D66-Kamerlid Pia Dijkstra stuurde afgelopen zomer een initiatiefwet naar de Tweede Kamer die hulp bij zelfdoding voor deze groep ook in Nederland mogelijk maakt. Of die het haalt is onzeker: het initiatief wordt pas na de Tweede Kamerverkiezingen behandeld.

Lees ook:

De laatste reis van Kees Kentie

Hagenaar Kees Kentie was vastbesloten: hij wilde sterven. Toen dat in Nederland niet lukte, ging hij naar Zwitserland. Een reconstructie van zijn laatste reis.

D66: alleen 75-plusser krijgt stervenshulp bij ‘voltooid leven’

D66 legt de leeftijdgrens voor hulp bij zelfdoding in haar wetsvoorstel bij 75 jaar. Els van Wijngaarden, die een studie deed naar ‘voltooid leven’, begrijpt niet waarom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden