Wit-Rusland

In Wit-Rusland staat een nieuw groot protest op de planning: ‘maar regime is nog niet uitgeregeerd’

Wit-Russen gingen in hoofdstad Minsk op vrijdag opnieuw de straat op om te protesteren tegen de verkiezingsuitslag.Beeld Reuters

Dit weekend kan bepalend zijn in Wit-Rusland. Oppositie en demonstranten plannen opnieuw groot protest. President Loekasjenko wil de orde handhaven.

Vanuit haar schuilplaats in buurland Litouwen spoort oppositieleider Svetlana Tichanovskaja haar landgenoten aan opnieuw de straat op te gaan. “Laat je niet intimideren. De toekomst van Wit-Rusland en onze kinderen hangt af van jullie eensgezindheid”, sprak ze.

President Loekasjenko op zijn beurt verordonneert zijn veiligheidsraad het straatprotest te onderdrukken. “Er mag nu niet meer onrust komen in Minsk. De mensen zijn er moe van en willen rust en stilte”, zei hij.

Zondag is opnieuw een grote protestmars gepland in de Wit-Russische hoofdstad. De oppositie hoopt op deelname van honderdduizenden, zoals afgelopen zondag gebeurde. Of die aantallen gehaald worden valt te bezien, maar het ‘momentum’ is zeker niet weg, denkt Jahor Lebiadok, onafhankelijk militair- en veiligheidsexpert in Minsk. “De demonstranten geloven dat ze in de meerderheid zijn. Ze vinden dat Loekasjenko illegaal vasthoudt aan de macht, door middel van geweld”, zegt hij. Voor de kleinere opkomst bij protesten gedurende de week heeft hij wel een verklaring. “De mensen hebben soms een pauze nodig om te bedenken hoe ze verder moeten.”

Persoonlijke ambities, gezamenlijk doel

De oppositie rondom Tichanovskaja probeert een strategie te ontwikkelen. Het einddoel is nog altijd simpel: nieuwe verkiezingen. Afgelopen week werd een coördinatieraad samengesteld, met als doel ‘het proces van machtsoverdracht en consensus in de samenleving te organiseren’. Leden zijn onder anderen Tichanovskaja’s mede-activiste Maria Kalesnikova, ex-minister Pavel Latoesjka, schrijfster en Nobelprijswinnares Svetlana Aleksejevitsj en de chef van het stakingscomité van een tractorfabriek. “Of zo’n raad effectief is, staat of valt met de vraag in hoeverre de leden hun persoonlijke ambities aan de kant zetten voor een gezamenlijk doel”, denkt Jahor Lebiadok.

President Loekasjenko bestempelt de oprichting van de coördinatieraad als ‘poging tot machtsovername’ en waarschuwt voor consequenties. Hoe de repressie vanaf nu vorm krijgt is nog de vraag. “Het gevangenzetten van de leden, waarop Loekasjenko hintte, zou weleens een grotere golf van protesten kunnen opleveren”, denkt Lebiadok. Liever valt de president terug op zijn aloude strategie jegens de oppositie, denkt hij, namelijk ‘verdeel en heers’. “Zo zou hij geruchten kunnen creëren dat een van de leden voor de KGB werkt; actieve leden van de raad zullen in diskrediet worden gebracht.”

Op vrijdag sprak de president de ordetroepen toe, met de opmerking dat hij komende dagen de situatie zou ‘oplossen’. Het regime is nog niet uitgeregeerd, waarschuwt Lebiadok. “Het ministerie van binnenlandse zaken, de politie en de ordetroepen steunen Loekasjenko onvoorwaardelijk. Voor hen is er na de binnenlandse en wereldwijde aandacht voor hun excessieve geweld vlak na de verkiezingen geen weg terug.”

Geruchten over de komst van het Russische leger

Wel denkt de deskundige dat het protest niet opnieuw met grof straatgeweld zal worden neergeslagen. “De repressie zal lokaal zijn. Op het werk, zoals het niet verlengen van arbeidscontracten voor stakers, het bedreigen van individuele burgers in kleinere steden enzovoort. Ofwel, maatregelen die niet zo opvallen in de pers.”

Bij zijn aanpak krijgt de president hulp van Rusland, met name in de informatievoorziening. “Dat gebeurt bijvoorbeeld via de Russische televisie waar Wit-Russen ook naar kijken. Russische specialisten adviseren Wit-Russische propagandisten. Belangrijker nog, namens Wit-Rusland onderhandelt Rusland met westerse landen.” Verhalen over de komst van eenheden van de Russische nationale garde beschouwt Lebiadok als geruchten.

Persoonlijk hoopt de analist dat massale druk van de oppositie en bevolking Loekasjenko uiteindelijk toch laat zwichten, omdat de staat uiteindelijk niet zonder steun van het volk kan. “Als de demonstranten en de coördinatieraad eensgezind blijven in het uiteindelijke doel, het opstappen van Loekasjenko, dan kan het over enkele weken zo ver zijn. Als men allemaal verschillende doelen gaat nastreven – geweld stoppen, vrijlating politieke gevangenen, erkenning van Tichanovskaja als president enzovoort – dan blijft Loekasjenko gegarandeerd aan de macht.”

Lees ook:

De val van Loekasjenko lijkt een kwestie van tijd

In Wit-Rusland wordt geschiedenis geschreven. Honderdduizenden gaan de straat op, de politie is verdwenen. De val van president Loekasjenko lijkt een kwestie van tijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden