Verkiezingen

In Sri Lanka dreigt de comeback van de gevreesde Rajapaksa-broers

De Sri Lankese presidentskandidaat Gotabaya Rajapaksa tijdens een bijeenkomst afgelopen week. Beeld Getty Images

Opponenten en minderheden vrezen dat de autoritaire Rajapaksa-broers zaterdag in verkiezingen op Sri Lanka de macht heroveren. “Angst is een makkelijk product om te verkopen.”

In de verkiezingen komende zaterdag in Sri Lanka dreigt een omstreden politieke clan terug aan de macht te komen. Het gaat om de gebroeders Rajapaksa, die het tropische vakantie-eiland van 2005 tot 2015 met ijzeren vuist regeerden. Hun opponenten vrezen de gevolgen. “We krijgen opnieuw een familieheerschappij, met alle excessen die dat eerder meebracht”, aldus Rajitha Senaratne, minister van volksgezondheid, tegen persbureau Reuters. “Ze gaan weer alle afwijkende meningen onderdrukken.”

Er doen officieel 35 kandidaten mee aan de presidentsverkiezingen zaterdag op Sri Lanka, maar de strijd gaat vooral tussen Sajith Premadasa en Gotabaya Rajapaksa. Beiden zijn afkomstig uit prominente politieke families, maar ze zijn heel verschillend.

De 52-jarige Premadasa, zoon van een in 1993 vermoorde progressieve president, is minister van volkshuisvesting in de huidige, tamelijk impopulaire regering. Hij heeft de reputatie van een competente, hard werkende bestuurder en geniet onder meer steun onder de minderheden van hindoes, moslims en christenen op het overwegend boeddhistische eiland.

Zijn tegenstrever Gotabaya Rajapaksa, kortweg ‘Gota’, is de jongere broer van ex-president Mahinda Rajapaksa die het eiland van 2005 tot 2015 op autoritaire wijze regeerde. De oudere Rajapaksa kan zelf niet opnieuw president worden, maar Gota heeft al beloofd dat hij, als hij wint, zijn broer volgend jaar naar voren zal schuiven voor het premierschap. Ook twee andere broers en nog enkele familieleden zijn actief in hun Sri Lankaanse Volkspartij.

Gota stookt de nationalistische gevoelens op van de boeddhistische meerderheid in Sri Lanka, die zo’n 70 procent van de bevolking uitmaakt. Hij was eerder, toen zijn broer president was, minister van zijn defensie en versloeg in 2009, na een kwart eeuw oorlog, in een meedogenloos offensief de Tamil Tijgers, die vochten voor een onafhankelijke staat voor de Tamil-minderheid. Voor veel leden van de Singalese meerderheid zijn de Rajapaksa’s daarom nog steeds helden. Gotabaya belooft nu een hardere aanpak van drugshandelaren en moslimextremisten. “Er kan geen hogere prioriteit zijn dan  de nationale veiligheid”, zei hij onlangs.

Hoewel er in Sri Lanka geen offici-ele betrouwbare opiniepeilingen zijn, gaan waarnemers er van uit dat Gotabaya ruimschoots op voorsprong staat. Hij dankt dit grotendeels aan de wijdverbreide gevoelens van onzekerheid en onveiligheid op het eiland.

Een man in een rickshaw op de straten van Colombo. Beeld AFP

‘Angst is een makkelijk product om te verkopen’

Aanhangers van terreurgroep Islamitische Staat pleegden met Pasen zes aanslagen op kerken en hotels, waarbij ruim 250 mensen omkwamen. Dat versterkte de religieuze spanningen op het eiland en het ondermijnde het gezag van de toch al wankele regering nog verder. Journalisten achterhaalden dat regeringsfunctionarissen niets hadden ondernomen om aanslagen te voorkomen, ondanks inlichtingen die wezen op een concrete dreiging. Bovendien waren de aanslagen een dreun voor het voor Sri Lanka belangrijke toerisme.

Hierdoor verlangen heel wat eilandbewoners, zeker binnen de boeddhistische meerderheid, nu naar een terugkeer van de Rajapaksa’s, in de hoop dat zij orde op zaken kunnen stellen. En Gotabaya speelt daarop in. Hij zegt de veiligheidsdiensten te zullen versterken en belooft daadkrachtig, efficiënt bestuur.

Maar bij opponenten roept het allemaal angstige voorgevoelens op. Want toen Gota minister van defensie was, werden tegenstanders hardhandig geïntimideerd. Kritische journalisten en activisten werden door mysterieuze mannen in witte busjes opgepakt, gemarteld en soms vermoord.

Als Gotabaya hierover vragen krijgt, ontkent hij steevast iets te hebben misdaan. Ook de verhalen over de haaien die hij destijds hield zijn volgens hem overdreven. Die haaien waren namelijk helemaal niet zo groot, zegt hij, en hij had ze slechts voor zijn ontspanning.

Maar vooral veel moslims, die zo’n 10 procent van de bevolking uitmaken, vrezen nieuwe repressie. “Angst is een makkelijk product om te verkopen”, aldus Salim Siraj, een moslimleider in de stad Negombo, laatste tegen tv-zender Al Jazeera. “Iedereen leeft tegenwoordig in angst.”

Ook India en westerse landen maken zich zorgen over de mogelijke comeback van de Rajapaksa-clan op Sri Lanka. Want het eiland bij de zuidpunt van India ligt strategisch in een scheepvaartroute tussen Europa en China. Van oudsher rekent de Indiase regering Sri Lanka tot haar invloedssfeer. Maar toen de Rajapaksa’s van 2005 tot 2015 het eiland bestierden, zochten ze toenadering tot China. De Chinezen financierden infrastructuur zonder lastige vragen te stellen over mensenrechtenschendingen. De laatste jaren haalde premier Ranil Wickramasinghe de banden met India en het Westen weer aan. Zo kregen de Amerikanen toestemming om van het eiland een logistieke draaischijf voor hun marine te maken. De vrees is nu dat de Rajapaksa’s de blik opnieuw op Peking zullen richten.

Lees ook:

Sri Lankaanse moslimpolitici treden af onder druk van boeddhistisch protest

Negen islamitische ministers en onderministers en twee islamitische provinciegouverneurs op Sri Lanka zijn maandag afgetreden onder druk van protesten door boeddhistische monniken en burgers.

Sinds de aanslagen is Sri Lanka verlamd door spanning: ‘Alle trauma’s van de oorlog komen terug’

Op Sri Lanka komt het leven weer een beetje op gang. Maar het eiland heeft grote en diepgewortelde problemen. ‘We komen nergens toe, we zijn verlamd door angst.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden