null Beeld
Beeld

MegastadMoskou

In Moskou, dáár is het pas koud - maar de trein rijdt

Het heeft de hele nacht gesneeuwd, en dat hóór je. Nog voor de zon op is, klinkt van buiten het monotone geschraap van sneeuwscheppen op asfalt. Iets later laten de eerste buurtbewoners hun auto warmlopen en vegen ze werktuiglijk de ruiten schoon. Tussendoor klinkt het geluid van slippende achterwielen. Niet iedereen komt deze ochtend even gemakkelijk weg. De thermometer geeft -19 aan.

Moskou kijkt er niet van op. Hoewel het de laatste jaren wel­eens tot december kan duren voor de straten wit kleuren, valt de eerste winterse neerslag vaak al in oktober. De Moskouse winter is bovenal tergend lang. Een paar jaar terug zag ik in april nog een langlaufer, en de berg bijeengeveegde sneeuw in het Sokolniki-park was vorig jaar pas half mei geheel weggesmolten, tot groot plezier van de kinderen. Daartegenover staat dat het voorjaar hier losbarst als nergens anders. Het is een verademing, en Russen laven zich eraan.

Januari 2021 is ouderwets koud, al ligt de min 25 van vorige week nog ver boven het record van 1940, toen het kwik daalde tot 40 graden onder nul. De kou gaat dezer dagen gepaard met extreme sneeuwval en harde wind, voor de gemeente reden de Moskovieten op te roepen zo mogelijk binnen te blijven en niet de weg op te gaan. Ook wie met het openbaar vervoer gaat moet uitkijken, plaatselijk is het verraderlijk glad. Al twee collega’s braken ledematen bij het uitgaan van de metro. Haast blijft een belangrijke oorzaak van winters leed.

Sneeuwsmeltfabrieken

Moskou heeft meer dan 17.000 sneeuwschuivers en vrachtwagens in stelling om de overlast te beperken. Er wordt standaard tweemaal daags geruimd als er 5 centimeter sneeuw ligt, wat gewoonlijk voldoende is om de belangrijkste verkeersaders berijdbaar te houden. Maar valt er meer, zoals nu, dan slibt de stad snel dicht.

Wat doet een miljoenenstad met duizenden tonnen sneeuw? Die wordt vaak eerst in vormeloze bergen gedumpt in achterafstraatjes en parken, om op een rustiger moment te worden weggereden naar een definitieve bestemming. Uiteindelijk belandt die vaak zwaar vervuilde sneeuw in opslagplaatsen buiten de stad, wordt in de rivier gestort of eindigt in een van de tientallen ‘sneeuwsmeltfabrieken’ in Moskou, om te worden gesmolten met behulp van warm rioolwater en ontdaan van zand en afval.

Sneeuw en vorst brengen ook in Moskou ongemakken met zich mee, maar het nieuws van volkomen ontregeld treinverkeer in Nederland na enkele dagen winterweer ontlokt menige kennis hier toch een wat ongelovige glimlach. Bevroren bovenleidingen? Wisselstoringen? Niet iets wat hier ooit de krantenkoppen haalt. Toen ik drie dagen terug te midden van felle sneeuwjachten in de trein richting Sergijev Posad stapte, waren vertrek- en aankomst stipt volgens het boekje.

Eerstewinterlingen

Nu is het Moskouse spoornetwerk minder complex dan het Nederlandse, met zijn talloze wissels en ‘rondjes om de kerk’. Iedere windrichting heeft in de hoofdstad een eigen kopstation, en vanaf daar is het vooral rechtuit, blik op oneindig. Afgezien daarvan strijden de Russische spoorwegen al sinds de negentiende eeuw jaar in jaar uit tegen de winterse elementen. Die gaan ze tegenwoordig te lijf met sneeuwruimende treinen, verwarmde wissels en heel veel menskracht.

De studie van winterse omstandigheden staat centraal in de opleiding van Russisch spoorwegpersoneel. ‘Pervozimniki’ heten ze, de nieuwkomers die hun eerste winter op het spoor beleven. Voor deze ‘eerstewinterlingen’ is de Moskouse winter een eerste proeve van bekwaamheid.

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden