ReportageOekraïne

In Kiev landt de ene vogel na de andere: de wapenleveranties komen op stoom

De Oekraïense president Zelenski (links) overlegt met de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Blinken.  Beeld AP
De Oekraïense president Zelenski (links) overlegt met de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Blinken.Beeld AP

In Kiev praten premier Rutte en minister Hoekstra van buitenlandse zaken onder andere over wapenleveranties aan Oekraïne. De dreiging vanuit Rusland heeft hoe dan ook al geleid tot internationale wapensteun, ‘te land, ter zee en in de lucht’.

Michiel Driebergen

Er gaat geen dag voorbij of de Oekraïense minister van defensie stuurt een jubelende tweet de wereld in. ‘Opnieuw een vogel geland’, schrijft hij dan. Dinsdag kwam er bijvoorbeeld een Amerikaans toestel in Kiev aan met ‘84 ton munitie’. In de afgelopen tien dagen stuurde Washington liefst zes van deze ‘vogels’ richting Oekraïne. “We ontvangen in totaal 500 ton aan militair materiaal van de Amerikanen. En dit is niet het eind!”, aldus de bewindsman, Oleksi Reznikov.

Rutte en Zelenski houden zich op de vlakte over wapenhulp

Nederland is bereid Oekraïne te helpen bij de bestrijding van cyberaanvallen. Premier Mark Rutte heeft de Oekraïense president Volodimir Zelenski dit aanbod gedaan. Over andere wapenhulp bleven beide leiders op de vlakte.

Rutte sprak woensdagmorgen met Zelenski in Kiev. Tijdens een gezamenlijke persconferentie verklaarde Rutte dat alles gedaan moet worden om de “gevaarlijke situatie” aan de grens tussen Oekraïne en Rusland te de-escaleren. Intussen beloofde hij Oekraïne te steunen waar mogelijk. De veiligheidssituatie was het belangrijkste onderwerp van gesprek, zei Zelenski. Hij wilde niet ingaan op de wapenhulp die zijn land aan Nederland heeft gevraagd. Hij wilde alleen kwijt dat het belangrijk is dat zijn land wapens krijgt voor zelfverdediging.

Premier Rutte waarschuwde opnieuw dat agressie van de zijde van Rusland “serieuze gevolgen” zal hebben. In Europa wordt onderhandeld over een fors sanctiepakket, al staan de neuzen van alle lidstaten van de EU nog niet dezelfde kant op. Verder kwamen in het overleg ook de handelsbetrekkingen en de vliegramp MH17 aan de orde. Beide landen willen de economische banden aanhalen. De handel is de afgelopen vijf jaar ondanks de moeilijke omstandigheden verdubbeld, aldus Rutte. In het dossier MH17 werken beide landen intensief samen.

Om welk materieel Oekraïne Nederland verzoekt is niet bekend — evenmin welk materieel Nederland van plan is toe te zeggen. Maar eventuele wapenleveranties vormen wel de kern van de gesprekken die minister-president Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra woensdag in Kiev voeren. “Wat we nodig hebben is luchtafweer, antiraketsystemen en techniek tegen drones”, somde minister Reznikov afgelopen week in een interview met de Amerikaanse Wall Street Journal zijn verlanglijst op.

Militaire adviseurs

Te land is Oekraïne inmiddels behoorlijk strijdklaar. Het land bouwde de afgelopen jaren een leger op van zo’n 250.000 parate troepen, die roteren tussen het actieve front in de oostelijke provincie Donbas en hun militaire bases in het achterland. Dankzij westerse mogendheden zijn die soldaten beter getraind dan ooit. Zo zijn Amerikaanse, Canadese en Britse militaire adviseurs actief om complete legeronderdelen van een opleiding te voorzien. In het geval van een invasie rekent Reznikov naast de contract-soldaten op een ‘leger van veteranen’: volgens de minister zijn er 400.000 Oekraïners met front-ervaring. De komende jaren breidt Oekraïne de strijdkrachten uit met nog eens honderdduizend man, zo kondigde president Zelenski dinsdag aan.

De militairen zijn beter bewapend dan ooit tevoren. Alleen al van de Amerikanen ontving Kiev sinds 2014 2,7 miljard dollar aan militaire steun. Ging dat aanvankelijk alleen om radar-apparatuur en pantservoertuigen, sinds eind 2017 verkoopt de VS ook ‘dodelijke wapens’ aan Oekraïne. Dat gaat vooral om anti-tankraketten. Een van de ‘vogels’ die afgelopen week vanuit Washington arriveerden, bevatte een nieuwe lading van deze zogeheten Javelins, die eenvoudig door een paar man bediend kunnen worden. Vorige week besloten ook Groot-Brittannië en Estland dit oorlogstuig te leveren. Daarnaast kwam Polen dinsdag met de belofte artillerie, mortieren en drones te sturen.

‘Hulp nodig op zee’

Ter zee is het met de verdediging een stuk minder florissant gesteld. Leveranties van fregatten en het trainen van bemanning is ook minder snel te regelen dan scherfvesten en anti-tankraketten. “We hebben hulp nodig op zee”, zei minister Reznikov onlangs. De annexatie van de Krim in 2014 betekende voor de Oekraïense marine niet alleen het verlies van de thuishaven, Sebastopol, maar ook twee derde van het zeewaardige oorlogsmaterieel. De huidige vloot bestaat momenteel uit een dozijn gevechts- en patrouillevaartuigen, en slechts één fregat.

Voor versterking van de marine springen vooral de Britten bij: sloot dat land in 2020 al een deal met Oekraïne voor de aankoop van acht aanvalsschepen, vorige week kwam daar een overeenkomst bij ter waarde van twee miljard euro, voor de bewapening aan boord. “Een grote stap om de veiligheid in de Zwarte Zee te vergroten”, aldus defensie-minister Reznikov. De Britse marine oefent momenteel nabij de Oekraïense havenstad Odessa met hun Oekraïense collega’s.

Luchtdoelraketten

Rest de weerbaarheid in de lucht. Die houdt voor de Oekraïners het meest te wensen over. Sinds de MH17 werd neergehaald zette Oekraïne geen straaljagers meer in nabij het oorlogsgebied in het oosten van het land. Volgens militair deskundigen stamt de luchtafweer van Oekraïne uit de Sovjet-tijd. De lobby vanuit Kiev is dan ook vooral gericht op het verkrijgen van draagbare luchtdoelraketten, opnieuw van Amerikaanse makelij. Die ‘manpads’ kunnen worden ingezet tegen vliegtuigen en helikopters tot op vijf kilometer hoogte. Met toestemming van de VS gaan Litouwen en Letland die systemen binnenkort al leveren.

Bij al dit wapengekletter steekt de potentiële Nederlandse steun schril af. In de Tweede Kamer wordt gerept van ‘lichte wapens’, militaire training en expertise delen bij eventuele cyber-aanvallen. Het kabinet benadrukt dat het gaat om ‘defensieve’ wapens. “Oekraïne plant geen aanval”, zo verzekerde minister van buitenlandse zaken Dmitro Kuleba vorige week zijn bondgenoten dus nog maar eens. “We werken slechts aan het versterken van onze verdediging.”

Lees ook:

Hoever zal Poetin gaan als het inderdaad vechten wordt?

Wat doet de Russische president Poetin met de situatie rond de Oekraïne? Praten of vechten? Hij heeft een ruime keuze.

De Russen lopen zo over de Oekraïners heen, maar dan begint het pas

Oekraïne is militair geen partij voor Rusland. Maar expert Dick Zandee denkt dat Poetin zich niet aan een grote invasie waagt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden