Coronavaccinatie

In Kenia wordt nog druk gejaagd op een eerste prik. ‘Telkens als ik naar het ziekenhuis ga zijn de vaccins op’

Een Keniaan wordt ingeënt in een ziekenhuis in Nairobi. Beeld AP
Een Keniaan wordt ingeënt in een ziekenhuis in Nairobi.Beeld AP

Terwijl in Europa de discussie gaat over een derde prik, moeten veel Afrikanen nog moeite doen voor een eerste inenting.

“Ik ben al zo vaak tevergeefs naar een ziekenhuis of kliniek gegaan voor een covid-vaccinatie. Telkens zijn de vaccins op of er zijn mensen die eerder in aanmerking komen dan ik”, vertelt Joseph Kimatu (27) enigszins moedeloos.

De klusjesman werkt in een uitgestrekte tuin aan de rand van de Keniaanse hoofdstad Nairobi, waar hij stenen verzamelt om een rotstuin aan te leggen. “Ik wil niet ziek worden. Bovendien is mijn vader niet erg gezond. Als ik het oploop en hem besmet, zou ik mezelf dat nooit kunnen vergeven.”

Slechts 2 procent van de 50 miljoen Kenianen zijn volledig gevaccineerd, een percentage gelijk aan dat van de meeste landen in Afrika ten zuiden van de Sahara. Het continent heeft tot nu toe slechts zo’n 3 procent van alle beschikbare vaccins in de wereld gekregen; de meeste daarvan zijn afkomstig uit het door de VN gesteunde Covax-programma voor 92 lage-inkomenslanden.

Export stopgezet

Naast die gratis vaccins bestelden veel Afrikaanse landen het AstraZeneca-vaccin in India, omdat het goedkoper is. India zette evenwel de export ervan stop, nadat het – getroffen door een grote besmettingsgolf – besloten had eerst de eigen bevolking te vaccineren.

Kenia kreeg in maart ruim een miljoen vaccins van het Covax-programma en die gingen voornamelijk in de armen van medisch personeel, politie en mensen ouder dan 58 jaar. In juni kreeg Kenia 350.000 vaccins van Denemarken en vorige maand gaf Groot-Brittannië er ruim 400.000.

Maar het blijven druppels op een gloeiende plaat. Bovendien naderen veel van die geschonken vaccins de uiterste gebruikstermijn en moeten ze dus snel toegediend worden. Landen zoals Malawi en Zuid-Soedan zijn niet in staat snel een vaccinatiecampagne te organiseren en moesten al entstoffen vernietigen.

Kenianen moeten meestal zelf uitvinden waar gevaccineerd wordt en wanneer, want de overheid komt niet met aankondigingen. Toch verspreidt de informatie zich snel; binnen de kortste keren staan lange rijen bij een medische instelling. Velen gaan echter teleurgesteld naar huis.

Op jacht naar vaccins

“Ik heb een WhatsApp-groep met vrienden en wij vertellen elkaar als we iets horen over vaccinaties. Zonder veel succes tot nu toe”, vertelt Kimatu. Steeds meer Kenianen zijn inmiddels op jacht naar vaccins, nu de deltavariant zich snel verspreidt.

Bij Kimatu’s grootouders in Nunguni, een dorp zo’n 120 kilometer van Nairobi, is het een heel ander verhaal. “Er is hier geen covid”, meldt John Wambua telefonisch met grote stelligheid. “Bovendien vertrouwen we die vaccins niet.” De run op inentingen in steden mag groot zijn maar op het platteland is de animo laag, mede ook door onvoldoende voorlichting.

In Ghana, in het westen van Afrika, moest president Nana Akufo-Addo de burgers zelfs aansporen om de complottheorieën over vaccinatie te negeren. “Het nemen van het vaccin zal je DNA niet veranderen, noch zal het onvruchtbaarheid bij vrouwen of mannen veroorzaken”, zei hij in een televisierede.

Nauwelijks tests

In Kenia zijn tot gisteren ruim 200.000 besmettingsgevallen gemeld. Zo’n 4000 mensen overleden eraan. “De cijfers uit Afrika kloppen natuurlijk niet”, zegt professor Khama Rogo, een arts die deel uitmaakt van een speciale Keniaanse covid-commissie. “Er wordt hier nauwelijks getest. De meeste tests die worden uitgevoerd zijn voor mensen die reizen of bij een vermoeden van covid. Maar als twee inwoners van mijn dorp aan kortademigheid overlijden, worden er niet meteen massale tests uitgevoerd”, vertelt hij telefonisch uit Kisumu, een stad in het westen van het land.

De enige manier om de achterstand in te halen is volgens hem dat Afrika zelf het vaccin gaat produceren. Dat moet in 2022 gaan gebeuren. Het Zuid-Afrikaans bedrijf Biovac krijgt grote hoeveelheden ingrediënten van Pfizer-BioNTech, met als doel jaarlijks meer dan 100 miljoen doses te produceren die verdeeld gaan worden over de 54 landen van Afrika.

Lees ook:

Die derde vaccinatie kan tegen ons werken. Prik eerst in landen met een lage vaccinatiegraad

Het grootste gevaar is een virusvariant waartegen vaccins niet werken. Tegen dat gevaar helpt niet een derde prik, maar een eerste prik in landen met een lage vaccinatiegraad, betoogt Eric van Kregten, arts-microbioloog (niet meer praktiserend).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden