ReportageOekraïne

In het relatief veilige West-Oekraïne staan de bewoners voor een dilemma: vluchten of niet?

Het graf van Serhiy Hrebenioek, een jongen die omkwam bij een Russische raketaanval. Het eerste dodelijke slachtoffer in het West-Oekraïense Volodymyr. 
 Beeld Ekke Overbeek
Het graf van Serhiy Hrebenioek, een jongen die omkwam bij een Russische raketaanval. Het eerste dodelijke slachtoffer in het West-Oekraïense Volodymyr.Beeld Ekke Overbeek

Ook in het westen van Oekraïne vlakbij Polen is de oorlogsdreiging groot. De eerste raketten zijn al gevallen, de eerste doden liggen in verse graven op het plaatselijke kerkhof. De mensen vragen zich af: vluchten of niet?

Ekke Overbeek

In Volodymyr kwam de oorlog vorige week zondag aangevlogen in de vorm van raketten. “Het was ongeveer halfzeven, toen we een explosie hoorden en sirenes”, vertelt burgemeester Ihor Palonka. De inslag vernietigde een radarinstallatie en het leven van drie soldaten. Een van hen, Serhiy Hrebenioek, kende de burgemeester goed. “Hij was de broer van een van mijn klasgenoten op de agrotechnische school.” Nu ligt Serhiy bedolven onder bloemen tussen de graven van andere jonge mensen: zij die de afgelopen jaren sneuvelden in de Donbas.

De kleinste draagt haar eigen rugzakje

Het uitgestrekte kerkhof ligt aan de weg naar Polen. Bij de grensovergang Oestiloeg stoppen auto’s met gezinnen. Een man in uniform trekt een zware rolkoffer uit de kofferbak. Hij brengt vrouw en kinderen naar de slagboom. De kleinste draagt haar eigen rugzakje, een knuffel tegen zich aangedrukt, een mutsje op tegen de ijzige wind. Even later stapt de man alleen in de auto en rijdt terug richting Volodymyr.

Het stadje mag dan in het relatief rustige West-Oekraïne liggen, ook hier is het oorlog. De meeste winkels zijn dicht. In het supermarktje aan het stadsplein wordt de alcohol uit de schappen gehaald; voor het hele land is een alcoholverbod afgekondigd. Schaarse voorbijgangers haasten zich. Laat in de middag is het plein van de zwerfhonden voor wie de oorlog niet bestaat. Ze gaan rustig door met hun hondenleven als het luchtalarm gaat.

Vluchtende Oekraïners, op het punt om de grens met Polen over te steken. 
 Beeld Ekke Overbeek
Vluchtende Oekraïners, op het punt om de grens met Polen over te steken.Beeld Ekke Overbeek

‘Ik heb geleerd me snel aan te kleden’

Als Valerie Kornjenko weer uit de schuilkelder komt, vertelt ze bezorgd over haar moeder. “Ze woont niet ver weg, maar door al die wegblokkades en controles kan ik niet elke dag naar haar toe. Ze is de zestig gepasseerd en heeft moeite met traplopen. Bij elk luchtalarm moet ze twee trappen af, naar een kelder in een ander gebouw en daarna weer terug.”

Zelf is ze ook moe door de permanente dreiging. Het luchtalarm gaat vaak ’s nachts af, vertelt ze. “Ik heb geleerd me heel snel aan te kleden. Vannacht moesten we er ook uit. Daarna kon ik niet meer slapen. Je kunt je niet echt ontspannen.” Maar weg wil ze niet. “Ik kan het land dat mij gevoed heeft, mij heeft grootgebracht en mij een opleiding heeft gegeven niet verlaten nu het in de problemen zit.”

Ook Maja Nahorniak blijft. Voorlopig althans. Ze wil haar man niet achterlaten. Ze zijn samen met hun twee kinderen uit Kiev gevlucht. “Wij hebben geluk, want mijn moeder woont hier, dus we kunnen bij haar wonen.” Veel vluchtelingen bivakkeren in het cultuurcentrum van Volodymyr. Er staan flessen water en zakken met kleren voor de deur. Mannen met geïmproviseerde uniformen en gele banden om hun arm, houden er de wacht.

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Als het front Volodymyr zou bereiken, staan vluchtelingen als Maja Nahorniak en haar echtgenoot Andrej voor een dilemma. Hij is met zijn 55 jaar eigenlijk te oud om nog soldaat te worden, maar mag het land niet uit. Niet dat hij dat wil: “Als ik nodig ben, wil ik er zijn”. Maja Nahorniak moet even nadenken wat ze gaat doen, mocht het zo ver komen: “In dat geval ga ik de grens over met de kinderen, naar Polen”.

De spanning in Volodymyr is opgelopen sinds Kiev donderdag meldde dat het Wit-Russische leger in staat van paraatheid is gebracht. Een offensief uit Wit-Rusland zou binnen korte tijd het stadje kunnen bereiken. Bij de kazerne zijn soldaten druk in de weer. Ze vullen en stapelen zandzakken, niet ver van de plek waar vorige week zondag de raketten insloegen.

null Beeld Ekke Overbeek
Beeld Ekke Overbeek

Oudere soldaten zijn vastberaden om te vechten

Een groepje rekruten komt aangelopen. Ze zijn nog geen twintig: hun snorren zijn vlassig, hun passen slungelig. De colonne wordt aangevoerd door twee straathonden. De instructeur van de rekruten – een man van rond de vijftig – sluit de rijen. Terwijl ze langslopen schallen berichten van het front uit de luidsprekers van de kazerne: ‘Onze harten zijn met de verdedigers van Charkov’.

Oudere soldaten die de wacht houden, zijn vastberaden om te vechten. Hen citeren mag absoluut niet. Oleksander – Sasja – Zagranychnyi mag wel wat zeggen, want hij draagt nog geen uniform. Hij praat wat met bekenden die al wel zijn opgeroepen. De 35-jarige automonteur heeft in dienst gezeten, maar omdat hij een éénjarig kind heeft, mag hij nog bij zijn vrouw blijven. “Ik wil wel in dienst, maar ze nemen me nog niet.”

Hij laat trots een filmpje van zijn zoontje zien. Het ventje kan net lopen en maakt blije huppelpasjes. “Ben je aan het dansen?”, vraagt een vrouwenstem. Ook Sasja’s gezin staat voor het dilemma. “Als de oorlog hier komt, dan breng ik mijn vrouw weg naar Polen”, zegt hij. Maar zijn vrouw wil niet weg. “Zij zegt: ‘Ik blijf. Als we moeten sterven, dan sterven we samen’.”

Lees ook:
Turkije levert drones aan Oekraïne, maar Ankara is nog niet teruggekeerd in de armen van het Westen

Turkije sluit de Bosporus af voor de meeste Russische oorlogsschepen, en levert drones aan Oekraïne. Maar dat wil niet zeggen dat Ankara zich afkeert van Poetin en terugkeert in de armen van het Westen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden