Raketinslag

In het Poolse Przewodów zijn inwoners bang: ‘Tot gisteren was de oorlog ver weg’

Een inwoonster van het dorp Przewodów , waar de raket neerkwam, praat met journalisten.  Beeld Getty Images
Een inwoonster van het dorp Przewodów , waar de raket neerkwam, praat met journalisten.Beeld Getty Images

In het Poolse gebied waar een raket dinsdag twee mensen trof, leven de inwoners in onzekerheid. Vanwege de Russische dreiging, maar ook vanwege een mogelijke Oekraïense provocatie.

Ekke Overbeek

“We zijn zo langzamerhand gewend aan crises”, verzucht Paweł Wojciechowski, loco-burgemeester van Hrubieszów. “Eerst covid, toen de vluchtelingenstroom en nu dit.” Dit, ofwel de raket die insloeg in het district waarvan Hrubieszów de hoofdstad is. “Tot gisteren zagen de mensen de oorlog als iets wat ver weg was, in Oost-Oekraïne. Maar nu zijn ze bang.”

De Navo moet volgens hem snel in actie komen. Met een no-fly-zone boven West-Oekraïne, of een waterdicht raketafweersysteem, daar gaat hij als lokale bestuurder niet over, maar dat Polen beter beschermd moet worden staat voor hem vast: “Er is geen garantie dat het niet nog eens gebeurt”, zegt hij stellig. “Sterker nog, als de Navo niets doet om het luchtruim boven Oost-Polen te beveiligen, kun je ervan uitgaan dat het nog een keer gebeurt.”

Geen enkel Pools stadje ligt zo dicht bij de Oekraïense grens als Hrubieszów. “In rechte lijn maar een paar kilometer” En raketten vliegen in rechte lijn. Dat weten alle zeventienduizend inwoners.

“We zijn heel erg bang”, zegt Dorota in haar kledingzaakje aan een van de stadpleintjes. “Het is zo dichtbij. En ik heb drie zoons, van wie twee zijn goedgekeurd voor het leger.” Die ochtend nog was er een kennis in de winkel die vertelde hoe een vriend van haar man omkwam door de raketexplosie bij de graandrogerij in Przewodów.

Paweł Wojciechowski, loco-burgemeester van Hrubieszów. Beeld Ekke
Paweł Wojciechowski, loco-burgemeester van Hrubieszów.Beeld Ekke

“Vanochtend zat ze nog hier.” Dorota wijst op het stoeltje voor de toonbank, waar klanten kunnen aanschuiven die hun verhaal kwijt willen. “Haar man belde zijn vriend op, maar die kon niet praten. Die zei: Ik bel je over een uurtje terug. Een uur later leefde hij niet meer.”

‘Dat is een bom’

Van haar klanten hoort ze verhalen uit de wijde omgeving en veel mensen kennen haar. Daarom wil ze niet met achternaam in de krant. Haar klanten ook niet, zo blijkt. Zoals Barbara die zes kilometer van de grens woont. Ze komt even langs in het krappe winkeltje om kleren te kijken. “Toen ik hoorde van die explosie daar bij de maïs, dacht ik direct: dat is een bom. Je kon op je vingers natellen dat zoiets zou gaan gebeuren en het wordt nog erger”, sombert ze.

Dorota heeft sinds het uitbreken van de oorlog haar spullen klaarstaan, zodat ze snel kan vluchten. “Alle documenten, alle belangrijke papieren. Voor het geval dat.” Barbara niet. “Mijn vrienden in Silezië vragen al maanden, of ik niet liever bij hen wil komen. Maar ik blijf.”

En zo zien de meeste mensen het hier: bang of niet, we blijven. “De meeste mensen zijn minder ongerust dan ze zouden moeten zijn”, meent Grzegorz Drewnik. Hij is het type potige kerel die het hoofd koel houdt. Dat komt dezer dagen van pas, nu de ogen van de wereld op zijn kleine plattelandsgemeente gericht zijn.

“Ik was thuis toen het gebeurde, hemelsbreed vijf kilometer van de plek”, vertelt hij op het kleine gemeentehuisje van Dolhobyczów. “Ik hoorde twee knallen, kort achter elkaar. Eerst dacht ik dat het vuurwerk was, maar toen kreeg ik verontrustende telefoontjes. Mensen hadden een fluitend geluid gehoord vlak voor de explosies en hadden sporen gezien in de lucht. Ter plekke was het me direct duidelijk dat het raketten waren; zo’n bomkrater, met heel veel gruis eromheen.”

Toeval

Het bericht dat het hoogstwaarschijnlijk geen opzet was, maar een verdwaalde afweerraket van de Oekraïners, heeft de spanning een beetje weggenomen. “Waarschijnlijk was het toeval”, zegt Drewnik. “Dat stelt ons een beetje gerust, want we dachten dat het een Russische aanval was. Als er geen twee doden waren gevallen, zou er geen echt probleem zijn.”

Maar lang niet iedereen is gerustgesteld. Integendeel. In een winkel niet ver van Dorota’s boetiekje in Hrubieszów, is men ervan overtuigd dat de Oekraïners met opzet hun raket op Polen hebben gemikt. “Bijna iedereen hier zegt dat het een provocatie van de Oekraïners is, om de Navo de oorlog in te trekken”, weet Dorota: “Maar we moeten ons niet nog verder in dat conflict laten zuigen.”

De volledige namen van Dorota en Barbara zijn bekend bij de hoofdredactie

Lees ook:

Generaal De Kruif over de raketinslag in Polen: ‘De Navo is erbij gebaat het niet te laten escaleren’

Een explosie in Polen met dodelijke slachtoffers zette dinsdagavond iedereen op scherp. Wat betekent dit voor de oorlog in Oekraïne en de betrokkenheid van de Navo?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden