In Jiaxing ligt de boot waar de communistische partij is opgericht.

ReportageJiaxing

In een rood bootje bereiden Chinezen zich voor op de 100e verjaardag van de Communistische Partij

In Jiaxing ligt de boot waar de communistische partij is opgericht.Beeld Eefje Rammeloo

Nu de 100ste verjaardag van de Communistische Partij eraan komt, zijn historische ‘Rode Locaties’ enorm populair. De ‘bron van de partij’ is een klein bootje.

Hand in hand stapt een groepje kleuters over de kade. Ze zingen vrolijk over ‘de gouden zon’ die voorzitter Mao is. “Hij leidt ons op de weg naar socialisme.” In hun vrije hand hebben ze een Chinees vlaggetje, dat ze hoog in de lucht steken om ’m extra te laten wapperen. Ontroerd glimlachen de andere bezoekers naar de kinderen. De geest van de Partij, gevangen door de nieuwste generatie.

Eventjes krijgen de kleuters meer aandacht dan het bruin gebeitste bootje dat aan een stevige ketting in het water dobbert. Er is weinig bijzonders aan dit meer bij de stad Jiaxing, net onder Shanghai – en toch weet iedere Chinees wat hier gebeurde, deze zomer honderd jaar geleden.

In Shanghai waren Mao Zedong en zijn kompanen in conclaaf om hun Communistische Partij op te richten. Met de politie op de hielen, weken ze uit naar Jiaxing, waar een van hen een bootje had liggen. Met dat bootje voeren ze naar de grootste rots in het meer, en de rest is vaderlandse geschiedenis. Met z’n twaalven richtten ze hier de Communistische Partij op.

Op de foto met de partijvlag

Dat maakt van dit rotshoopje een bedevaartsoord. Onder wuivend groen gebladerte kwettert een groep vrouwen in gestreepte shirts, met rode sjaaltjes om de nek. Senioren in oranje hesjes met de tekst ‘Golden Years’ – de naam van hun reisbureau – zetten elkaar op de foto met de partijvlag.

Sommigen zijn gewoon een dagje uit, maar voor de meeste mensen heeft het bezoek een grotere, spirituele waarde. Een 90-jarige dame in rolstoel gaat bij de boot op de foto, maar niet voordat haar dochter en zoon de medaille op haar borst recht leggen. In de jaren vijftig nam ze het op voor vrouwenrechten. “Ze is een heldin uit Mao’s revolutie”, vertelt haar dochter die zich Cathy noemt. “En ze schreef alles op in haar dagboeken.”

De Rode Boot haalt het in populariteit niet bij het gebouw in hartje Shanghai, waar het eerste partijcongres plaatsvond. Of bij de revolutionaire basis in Jinggangshan, waar Mao’s Rode Leger eind jaren twintig de Kuomintang bevocht. Rood toerisme is populairder dan ooit, nu de Communistische Partij deze zomer honderd jaar bestaat. Het Chinese ministerie van toerisme presenteerde maar liefst honderd routes – kant en klaar te boeken, met treinkaartje, hotel en toegangsbewijs.

Veel ervan zijn voor het eerstvolgende lange weekend, dat vrijdag begint, al uitverkocht, melden lokale media. Volgens de reserveringswebsite Ctrip is het aantal reisjes naar ‘rode locaties’ dit jaar met 375 procent gestegen ten opzichte van 2019. Ook de woonhuizen van belangrijke figuren in de partijgeschiedenis trekken veel bezoekers. De afgelopen meivakantie waren dat er acht keer zoveel als in 2019.

‘Het buitenland is onze grootste uitdaging’

In het meer bij Jiaxing varen boten in dezelfde stijl, maar nét een slagje groter dan de Rode Boot, heen en weer. Op de kade wapperen vlaggen met hamer en sikkel. Met een schuin oog houdt Vancy Qin haar dochter Sisi in de gaten. De kortgekapte kleuter klimt met haar vriendjes op gevaarlijk scherpe rotsen. “Het volkslied leren ze op school; natuurlijk weten ze wie voorzitter Mao is! Maar we gaan ze zo nog even goed uitleggen wat op deze plek gebeurd is”, zegt Qin.

Sisi moet van haar moeder leren over de geschiedenis van haar land. “Alles is nu zo gemakkelijk voor haar. Ze moet weten hoe dat zo is gekomen. Ik werk in buitenlandse handel, en dat was de laatste twee jaar heel moeilijk. Nu is het buitenland onze grootste uitdaging, maar honderd jaar geleden hadden ze weer andere uitdagingen.”

Tijden veranderen, en de huidige president Xi Jinping is een ander soort leider dan voorzitter Mao, net zoals Jiang Zemin (1993-2003) ook weer een andere president was, denkt ze. “Maar de geest van de partij helpt hen hun gedachten te ordenen.” Net als Qin geven veel bezoekers het eilandje een mythische betekenis als ‘bron’ van de Communistische Partij. Niet voor niets legde Xi Jinping hier aan in 2017, samen met het toen net geïnstalleerde politbureau. “Deze kleine rode boot droeg de hoop van een natie, en is nu een groot schip geworden dat de hoop van meer dan 1,3 miljard Chinezen torst.”

Worsteling om verder te komen

In zijn toespraak riep Xi partijleden op de ‘Geest van de Rode Boot’ tot zich te laten doordringen. Wat die geest precies behelst, blijft onduidelijk maar het heeft te maken met toewijding aan de publieke zaak, en met het vertrouwen dat er worsteling nodig is om verder te komen. Wie de moed verliest, doet er goed aan op het eilandje zijn hoofd leeg te laten waaien en nieuwe kracht te vinden. “Misschien komt Xi hier deze zomer weer terug,” speculeert Qin.

Bij de steiger staat een groep werknemers van een scheepswerf in Zhoushan te wachten op de boot terug. Allemaal dragen ze een wit met rood t-shirt. Ze zijn op bedrijfsuitje en wie lid is van de Communistische Partij, laat dat zien met een speldje. Tussen al het geginnegap met zijn vrienden door, heeft partijlid Palo iets belangrijks geleerd. “Ik luisterde net naar de geschiedenis van de Rode Boot, en de gids zei dat voorzitter Mao en andere kaderleden een geprivilegieerde achtergrond hadden. Tóch deden ze mee in de revolutie.” Dat inspireert Palo. “Ik wil mensen helpen, net als zij.”

Lees ook:

Ook op het werk eist De Partij tijd en geld op: ‘Iedereen haat de verplichte partijsessies’

Al het partijwerk kost Chinese bedrijven tijd en omzet. Toch meent Xi Jinping dat hoe groter de rol van de Communistische Partij binnen een bedrijf, hoe beter voor de economie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden