ReportageItalië

In dit Italiaanse dorpje viel de eerste coronadode van Italië, nu is iedereen er proefkonijn

Alle 3300 dorpsbewoners van Vo’ is gevraagd zich te laten testen.Beeld Pieter Nijdeken

In het plaatsje Vo’ viel de eerste coronadode van Italië. Het dorp werd hierop hermetisch afgesloten, waarna alle bewoners in quarantaine gingen. Dat maakt Vo’ tot het ideale testlab.

Enkele inwoners van Vo’ stappen het okergele schoolgebouw binnen, waar in de grote hal verpleegsters en artsen in witte pakken tussen tafeltjes vol testbuisjes zigzaggen.

Rechts duwen twee verpleegsters, van top tot teen ingepakt, in hoog tempo teststaafjes in neuzen en ­kelen van de dorpelingen. Achterin prikken artsen bij de een na de ander bloed. Een klein meisje vindt de naald doodeng en schreeuwt de hele boel bij elkaar. De moeder sust de peuter: “Rustig maar, dit is even ­nodig”.

Het zijn onwerkelijke scènes in het Noord-Italiaanse Vo’, een onbeduidend dorpje aan een doorgaande weg dat nu in zijn geheel een laboratorium is. Wijngaarden omringen het plaatsje, dat leunt op groene heuvels die verder naar het noorden overgaan in de Dolomieten.

Alle 3300 dorpsbewoners is gevraagd zich te laten testen, en ruim 2700 mensen komen opdagen: met mondkapjes op staan ze urenlang geduldig in de rij. In de school geven ze slijm af voor de virustest, uit hun bloed zal DNA worden gehaald. Onderzoekers van de universiteit van het nabijgelegen Padua, in samenwerking met het Imperial College London, hopen daarmee meer inzicht in het nieuwe coronavirus te krijgen.

Italië laat reizen weer toe

Italië gaat vanaf 3 juni reizen van en naar het buitenland weer toestaan. Dat heeft de regering zaterdag bepaald. Ook mogen Italianen vanaf diezelfde datum weer door heel het land reizen.

De versoepeling van de coronamaatregelen in het land duurt tot na 2 juni, de nationale feestdag, om te voorkomen dat Italianen tijdens en in aanloop naar die dag in groten getale op pad gaan. Italië was het eerste Europese land dat op nationaal niveau beperkingen instelde vanwege het coronavirus. Sinds 10 maart is er een lockdown van kracht.

Premier Giuseppe Conte is de maatregelen sinds begin mei echter voorzichtig weer aan het versoepelen. Vanaf maandag mogen de meeste winkels en andere ondernemingen in Italië weer open. Hetzelfde geldt ook onder voorwaarden voor musea, bibliotheken en kerken. Sinds het begin van deze maand kunnen de Italianen de deur weer uit voor een bezoek aan naasten of om te sporten.

De opgeruimde hoogleraar Stefano Merigliano leidt het onderzoek. “Met de bloedtest willen we onder andere zien hoeveel mensen anti-stoffen hebben aangemaakt en of er mensen zijn die wel anti-stoffen hebben, maar niet zijn besmet”, licht hij toe, terwijl hij de schaduw van een boom naast de school opzoekt. Het is vandaag al zomers warm. “Dit virus is nog zo raadselachtig. DNA kan wellicht antwoorden bieden. Een vrouw hier is bijvoorbeeld al vijf weken constant positief. Hoe kan dat? En zijn er soms genetische waarden die je beschermen tegen het virus?”

Nuttig voor de hele mensheid

In de lange rij voor de school staat Katy Veronesi met haar gezin. Haar gezicht verdwijnt achter een zonnebril en mondmasker. Ze is blij om proefpersoon te zijn. “Zo kan ik helpen een oplossing te vinden”, zegt ze. “Mijn twee kleuters zijn vooral bang voor het bloedprikken. We hebben ze uitgelegd dat dit is wat goede burgers doen: om anderen geven. Ik ben er trots op dat we iets kunnen doen dat nuttig voor de hele mensheid kan zijn.”

Ook Daniel Vezzu, verderop in de rij, twijfelde geen seconde. “Over het virus wordt zoveel onzin verteld. Hopelijk komen we zo te weten wat waar is en wat niet.”

Onderzoekers van de universiteit van het nabijgelegen Padua hopen door het bestuderen van de afgesloten gemeenschap meer inzicht te krijgen in het coronavirus.Beeld Pieter Nijdeken

Virusdeskundigen en epidemiologen hebben zich op Vo’ gestort omdat de omstandigheden hier ideaal zijn: deze kleine gemeenschap is twee maanden geïsoleerd geweest. Want op 23 februari, twee weken eerder dan de rest van het land, gingen alle inwoners van Vo’ samen in quarantaine nadat daar op 21 februari het eerste officiële dodelijke slachtoffer van Italië was gevallen. Hoe het virus in dit slaperige oord terecht was gekomen, weet nog steeds niemand, maar het nieuws sloeg in als een bom: in Vo’, in Italië, in de hele wereld.

“Ik kon het niet geloven”, vertelt burgemeester Giuliano Martini terwijl hij de mensen in de rij maant om de verplichte één meter afstand te houden. “Want niemand in ons dorp had contacten met China, onze mensen reizen niet veel.”

Beeld Thijs van Dalen

Om de virushaard te doven, ging Vo’ hermetisch op slot. Militairen handhaafden het cordon sanitaire. Onderzoekers zagen hun kans schoon: ze wilden alle dorpelingen testen om te begrijpen hoe het coronavirus zich verspreidt en hoelang iemand besmet blijft.

Mondkapjes en handschoenen

Nu de epidemie in het keihard geraakte Italië, met officieel bijna 32.000 dodelijke slachtoffers, redelijk in bedwang is, heft de regering de coronabeperkingen geleidelijk op. Maandag mogen kapsalons weer open, evenals musea, bibliotheken, winkelcentra, restaurants, cafés en strandtenten; een week later is het de beurt aan sportscholen. De scholen beginnen pas in september.

Italianen moeten binnen mondkapjes dragen, en in veel winkels ook handschoenen. Vanaf maandag hoeven ze niet langer een formulier bij zich te hebben wanneer ze buiten zijn, en mogen weer bij vrienden op bezoek. Ze kunnen ook hun woonplaats uit, maar moeten binnen hun eigen regio blijven: iemand uit Rome mag dus niet naar Milaan of Napels. Hoe de politie die maatregel gaat handhaven, is een raadsel.

Het interregionale gereis komt waarschijnlijk begin juni op gang, mogelijk alleen in het zuiden en midden van het land, omdat daar veel minder besmettingen zijn. Het kan zijn dat Piemonte, Lombardije en Emilia-Romagna voorlopig dicht blijven.

Burgemeester Martini, die dubbelt als de plaatselijke apotheker, vond het meteen een goed plan: “Veel van mijn mensen waren hartstikke bang. Ik heb ze uitgelegd dat we ons allemaal moesten laten testen zodat we rustig en kalm verder konden.”

Effect op zenuwstelsel

Bij de eerste testronde bleken 88 inwoners besmet. Bij de tweede test, begin maart, waren nog maar acht mensen positief. De quarantaine had gewerkt.

De testrondes leverden nog meer ­belangrijke informatie op, vertelt hoogleraar Merigliano: “Het verraste ons enorm dat 43 procent van de ­besmette personen geen symptomen had, en dat die mensen net zo besmettelijk waren als mensen die wél symptomen hebben. Wat we konden bevestigen, is dat dit virus effect op het zenuwstelsel heeft: het tast het reuk -en smaakvermogen aan.”

De uitslag van de derde virus-testronde komt later deze maand. Wat het DNA-onderzoek oplevert, wordt over een half jaar bekend. ­Misschien haalt het kleine dorp dan opnieuw, net als eind februari, alle nieuwsuitzendingen.

Lees ook:

Italië maakt zich op voor ‘fase 2’, maar ook dan is het normale leven nog lang niet terug

Heel voorzichtig wordt in Italië nagedacht over het versoepelen van de lockdown. Maar van een terugkeer naar het gewone is bij lange na nog geen sprake.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden