ReportageVarkenshouderij

In de vier innovatieve varkensflats van Yang ­Xiang komt geen virus binnen

Varkensflat van Yang Xiang in Zuid-China.Beeld REUTERS

Diep in de bergen van Zuid-China staan vier varkensflats waar in totaal 35.000 zeugen en beren huizen. Een knap virus dat nog doordringt in het gesloten complex. ‘In Nederlandse megastallen komen de varkens ook nooit buiten.’

Het zijn krappe hokjes voor de zeugen. De een ligt pal naast de ander, op haar zij, met een stalen hek ertussen. “Dat is fijn voor zeugen die nog spenen”, zegt Mo Jin Zhi, vicepresident van Yang ­Xiang varkenshouderij. De beren rollen ­in een hok van zo’n vier vierkante ­meter. “Mannelijke varkens hebben meer ruimte nodig om te bewegen. Dat is goed voor hun zaad.”

Alles voor het opperste welzijn van de vijfduizend mannetjesvarkens – ook wel ­beren genoemd – en dertigduizend zeugen. Voor de biggetjes is er een verwarmde mat, terwijl de moeders ernaast op de gekoelde vloer liggen. “Dat hebben ze liever”, zegt Mo weer. Het zorgt ervoor dat de ­varkens zich in rap tempo, maar vooral op de gezondste, veiligste manier vermenigvuldigen. Niets is bij Yang Xiang aan het ­toeval overgelaten.

Camera’s houden de stallen dag en nacht in de gaten.Beeld Eefje Rammeloo

Mo ontvangt in het hoofdkantoor van Yang Xiang – met 250.000 zeugen niet eens de grootste varkensproducent van China, maar wél een van de meest innovatieve ­veebedrijven. Ze wijst naar de foto’s en livebeelden uit de stallen. De hal van het hoofdgebouw is ingericht als klein museumpje. Haar stem stuitert heen en weer tussen de marmeren vloer en het gelaagde, verlichte plafond. “Toen we het bedrijf in 1998 ­oprichtten, wilden we alles digitaliseren. We zijn data gaan verzamelen over genen, voedingsstoffen, productie, management en voedselveiligheid.”

Varkenshouderij van de toekomst

Yang Xiang heeft stallen op verschillende plekken in China, maar maakte furore met de vier flats in Guigang, diep in de bergen van Zuid-China. Er huizen zoals gezegd ­dertigduizend zeugen en vijfduizend beren. Ter vergelijking: in Nederland is een stal met tweeduizend zeugen al een megastal.

Terwijl Mo vertelt over het bedrijf, verschijnen op een scherm blauwige beelden, afkomstig van camera’s in de varkensstallen. Zes verdiepingen hoog wonen de varkens, verdeeld over vier flats. Een gesloten complex, midden in de tropische bergen. Maar de beesten die hier wonen, zien nooit de blauwe lucht, voelen nooit de wind en ravotten al helemaal nooit in de modder.

Ingang van het Yang Xiang-complex.Beeld Eefje Rammeloo

Het is een waardevol offer gebleken, want terwijl overal in China varkens stierven aan de Afrikaanse Varkensgriep, bleven alle varkens van Yang Xiang op deze locatie leven. Het is de varkenshouderij van de toekomst, klinkt het. Het antwoord op de intensieve veehouderij dat wél rekening houdt met het welzijn van de beesten en de milieubelasting.

Een knap virus dat nog tot deze stallen doordringt. Wie erin wil, moet twee dagen in quarantaine buiten het complex en dan nog drie dagen in afzondering binnen het complex. Een uitzichtpunt op een berghelling is zo dichtbij als iemand kan komen, zonder die vijf dagen quarantaine. De schoenen moeten uit. Een in alcohol gedrenkt wattenstaafje wrijft over de nagels. Handen weken in een chlooroplossing. Telefoons, zonnebrillen en andere accessoires worden schoongespoten met alcohol. Dan gaat het naar de douche. Kleding wordt vervangen door standaard steriele pakken.

Je ruikt... niets

Nederlander Hans Lemmens van Pig Farm Consultancy hielp bij het opzetten van de flats en bracht de afgelopen jaren de helft van zijn tijd door bij bedrijven van Yang ­Xiang. Elke aanwijzing die hij gaf, werd nog eens tien keer versterkt doorgevoerd, vertelt hij aan de telefoon. “Die vijf dagen ­quarantaine zijn natuurlijk rijkelijk overdreven.”

Yang Xiang wil dat haar varkensstapel geen enkel risico loopt. De vallei is een gesloten circuit. Het eten wordt aangevoerd en aan de rand van het terrein bereid. Via een pijp gaat het naar de stallen. De dikke mest wordt gescheiden van de dunne mest die vervolgens over rijstvelden wordt uitgereden. Filters ontdoen de binnenkomende lucht van ziektekiemen. De lucht wordt centraal afgezogen en schoongemaakt. “Door luchtwassers die áánstaan”, zegt Lemmens. “In Nederland is daar vaak gedoe mee. Als ik in Nederland naar buiten loop en de wind staat verkeerd, ruik ik de varkensstal die 2 kilometer verderop ligt. Daar bij Yang Xiang ruik je niets.”

Varkenssperma bestellen via een app

Alles draait om het optimaliseren van de productie. Daar komt de nieuwste technologie bij kijken. Sensoren bij ieder hok houden in de gaten hoeveel een varken eet en via het voedersysteem ontvangt het de afgepaste hoeveelheid. Door de grote efficiëntie konden de kosten per varken met 40 yuan omlaag. Volgens Mo hebben haar varkens minder antibiotica nodig.

Biggen worden gescheiden van de zeugen.Beeld REUTERS

Daar komt ook een grondige genetische studie bij kijken. Hoogleraar Li Jia Lian, verbonden aan een universiteit in Wuhan, is er expert in en hielp Yang Xian bij het opzetten van een laboratorium. Een paar verdiepingen hoger in het hoofdkantoor laat hij zien hoe ieder varkensbedrijf in China via een app simpel varkenssperma bestelt dat het best past bij de zeug die bevrucht moet worden. “Door betere matches brengen we het sterftecijfer omlaag. Na de Afrikaanse Varkenspest hebben bedrijven geleerd hoe belangrijk genetische analyse is bij het verlagen van de risico’s”, vertelt Li. Op een groot scherm flitsen fictieve vliegtuigjes naar alle hoeken van China. Het sperma van de Yang Xiang-beren komt overal.

Waar traditioneel een beer tachtig tot honderd zeugen bevrucht, is dat hier een op vierhonderd. De vijfduizend beren in Guigang kunnen dus twee miljoen zeugen bevruchten.

Snuit- en knorherkenning

Heel anders dan Nederlandse varkens­bedrijven gaat Yang Xiang niet eens te werk, al is het bedrijf een stuk strenger als het gaat om de gezondheid van de varkens. Naast de schaalgrootte zijn het de hightechtoepassingen die de Chinese veehouderijsector volgens experts een voorsprong geven op de rest van de wereld. Techbedrijven werken bijvoorbeeld aan gezichtsherkenning om nog beter te voldoen aan de noden van de beesten.

Alibaba lanceerde in 2018 een systeem dat varkens identificeert aan de hand van de snuit en het knorgeluid. Het is een aanvulling op andere sensoren: als je weet hoe een beest beweegt, moet je ook weten over welk beest het gaat. Of het ziek is, drachtig, hoeveel het eet, wie zijn ouders zijn, hoeveel het slaapt, of het blij is: het wordt allemaal geregistreerd en bijgehouden. Een zeug zou volgens een persbericht jaarlijks drie biggen méér kunnen grootbrengen, dankzij die technologie.

Belangrijke aantekening is dat de werkwijze van deze geavanceerde technologie nog zelden in de praktijk is gezien, omdat na de lancering de Afrikaanse Varkenspest uitbrak. In verschillende stallen van Yang Xiang worden nu een aantal van die hightechsnufjes getest.

Hightech in de stal kan een manier zijn om de beesten van de kleinschalige boer gezonder te houden, de productie te vergroten en zo in tijden van schaalvergroting het ­bedrijf te redden.

Welzijn van de boer

Op de opmerking dat Nederlanders het dierwelzijn erg belangrijk vinden, moet Mo even lachen. Wat haar betreft is er niets mis met het welzijn van de varkens: er blijven er meer in leven dan in menig ander bedrijf. En ook Lemmens relativeert: in Nederlandse megastallen komen de varkens ook nooit buiten. “Er zitten wel ramen in zo’n stal, maar die zijn meestal zo vies dat er toch geen licht doorheen komt.” Het kan altijd beter, erkent hij. Bij Lemmens thuis komen steeds vaker biologische producten op tafel. “Maar de varkens buiten laten lopen, brengt risico mee. Hoe kun je de bioveiligheid garanderen? De productie van biologisch vlees is duurder en de groeiende wereldbevolking krijg je niet biologisch gevoed.”

Het welzijn van de boeren, het fundament waar de Volksrepubliek op is gebouwd, is van onschatbaar belang voor de stabiliteit in China. Niet voor niets geldt de prijs van varkensvlees als een barometer van de economie. Een ingevroren voorraad ­varkensvlees houdt op geheime locaties in het land, de prijs stabiel. Indien nodig brengt de overheid er wat van op de markt om de prijs te drukken.

Niet haalbaar

Met zijn grootschalige campagnes richtte Mao Zedong in zijn tijd een hoop schade aan onder de destijds grotendeels rurale bevolking. De landhervormingen die hij doorvoerde, de bureaucratische communes die alle flexibiliteit uit de huis-tuin-en-keukenboerderijtjes zogen, zijn blauwe plekken op het honderdjarige bestaan van de Communistische Partij. Nu is het de intensieve ­veeteelt die boeren de das om dreigt te doen. Door het enorme aantal varkens, zijn de innovatieve stallen van Yang Xiang ­rendabel, maar voor het merendeel van de kleine boerenbedrijfjes is dat niet haalbaar.

China bezat de helft van de wereldwijde varkensstapel en Chinezen eten het meeste varkensvlees ter wereld. Maar tijdens de Afrikaanse Varkenspest-epidemie van de afgelopen jaren is de helft van de 440 miljoen varkens gedood, schatte de Rabobank in een geruchtmakend rapport. Van groot tot klein: alle varkenshouders raakten beesten kwijt. Alleen de flatgebouwen van Yang ­Xiang bleven opvallend virusvrij.

Mo Jin Zhi, vicepresident van Yang Xiang.Beeld Eefje Rammeloo

“Het gaat niet om het gebouw, maar om de manier van werken”, zegt Mo. Financieel was het ‘ijzeren vat’ zoals ze de hermetisch afgesloten varkensflats noemt, erg succesvol. 600 miljoen yuan (75 miljoen euro) aan eigen geld en bankleningen kostte het systeem. Yang Xiang verdiende het binnen drie jaar terug – twee jaar sneller dan verwacht. Het komende jaar komen er twee extra flats bij.

Ze deelt de ervaringen in Guigangs vestiging van Yang Xiang graag met andere varkenshouders. Veel familiebedrijven zagen de afgelopen jaren hun hele varkensstapel aan de Afrikaanse Varkenspest bezwijken. De open werkwijze op hun kleinschalige ­bedrijven staat haaks ten opzichte van die van Yang Xiang. “Als ze hun manier van werken niet veranderen, is het heel moeilijk voor ze om te overleven”, verzucht ze.

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel stond zwanger waar drachtig moest staan. Ook is Afrikaanse Varkensgriep vervangen door Varkenspest. 

Lees ook:
Het varkensribbetje is hét Chinese Nieuwjaarsvoedsel. Alleen is het dit jaar duur en (misschien) besmet

Een feestmaal mét varkensvlees gaat in de prijzen lopen tijdens Chinees nieuwjaar, later deze maand. Want China heeft de Afrikaanse varkenspest nog niet onder controle. Boeren aan wie de ziekte is voorbijgegaan zijn spekkoper. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden