Lichaamsdruk

In de strijd tegen de schoonheidstirannie verbiedt Noorwegen geretoucheerde advertenties

De Noorse influencer Janka Polliani vindt dat alle bewerkte sociale media-berichten van het retoucheerlabel moeten worden voorzien; niet alleen advertenties.  Beeld x
De Noorse influencer Janka Polliani vindt dat alle bewerkte sociale media-berichten van het retoucheerlabel moeten worden voorzien; niet alleen advertenties.Beeld x

Een beetje photoshoppen is er in Noorwegen straks niet meer bij. Adverteerders moeten voortaan waarschuwen als modellen in advertenties voordelig zijn bewerkt.

Geretoucheerde advertenties waarin de lichaamsvorm, maat of huid van een model bewerkt zijn, moeten in Noorwegen binnenkort voorzien zijn van een ‘waarschuwingslabel’. Voor adverteerders en influencers die gesponsorde content plaatsen op sociale media wordt het nu verplicht te vermelden of en hoe het beeldmateriaal is aangepast.

De nieuwe wijziging op de Noorse marketingwet werd in juni aangenomen in Stortinget, het Noorse Parlement, met 72 stemmen voor en 15 tegen. Het is aan de koning te bepalen wanneer de aangepaste wetgeving in werking treedt.

Anorexia is de derde meest voorkomende doodsoorzaak bij jonge meisjes

In het oorspronkelijke wetsvoorstel dat de minister van kinderen en gezinszaken Kjell Ingolf Ropstad het parlement had voorgelegd, citeerde het ministerie verschillende onderzoeken. Zo zou anorexia de derde meest voorkomende doodsoorzaak zijn bij jonge meisjes, aldus het Noorse Rijksinstituut voor Volksgezondheid. ‘Kroppspress’ ( letterlijk ‘lichaamsdruk’) schrijft het ministerie in het rapport, is een groot onderwerp in het hedendaagse Noorwegen: “Jongeren worden blootgesteld aan een enorme druk om er goed uit te zien, onder meer door reclames en sociale media, en de afgebeelde modellen zijn vaak digitaal geretoucheerd. Dit legt jonge mensen een schoonheidsideaal op dat onmogelijk valt te verwezenlijken.”

Door adverteerders en influencers te verbieden bewerkte foto’s te plaatsen zonder de toevoeging van een door de overheid geautoriseerd label, hoopt het ministerie de ‘kroppspress’ onder jongeren wat af te zwakken. Minister Ropstad ziet het als zijn taak ‘kinderen en jongeren trots te doen zijn op hun eigen lichaam’.

De wet heeft betrekking op zowel filters als andere digitale bewerkingsmethoden en geldt voor iedereen die betaalde berichten op sociale media plaatst. De wetswijziging is van toepassing op de platformen Instagram, TikTok, Snapchat en Facebook.

Photoshop creëert onderzekerheid over eigenwaarde

De Noorse Instagrammer Madeleine Pedersen verwacht dat influencers minder snel hun foto’s zullen bewerken, vertelde ze de BBC. “Ze zullen zich te erg schamen om zoiets toe te geven, dus ik denk dat ze minder zullen retoucheren, zoals het ook hoort.”

Digitaal adviseur Elise Lande bevestigt in het tijdschrift MinMote dat mensen van alle leeftijden, maar met name kinderen en jongeren, sterk worden beïnvloed door wat ze zoal tegenkomen tijdens het scrollen op sociale mediaplatformen. “Het veelvuldig gebruik van filters en photoshop creëert onderzekerheid over eigenwaarde bij iedereen, maar het zijn vooral jonge mensen die dagelijks actief op zoek gaan naar bewijs of ze wel aan de hedendaagse maatstaven voldoen.”

Lande vervolgt dat het probleem van ongezonde en onhaalbare schoonheidsidealen niet nieuw is, maar dat het tempo en de hoeveelheid van dit soort bewerkte beelden snel is toegenomen. “Sociale media brengen de hele wereld bij ons thuis”, meent Lande. Dat was anders in haar eigen jeugd, vertelt ze, toen ‘MTV en slaapkamerposters’ de enige manieren waren waarop ze werd blootgesteld aan bewerkte beelden.

Fantastische stap in de goede richting

De Noorse influencer Janka Polliani, die al vijftien jaar in het vak zit, vindt dat alle bewerkte sociale media-berichten van het retoucheerlabel moeten worden voorzien; niet alleen advertenties. Volgens haar is het vooral voor jonge gebruikers moeilijk onderscheid te maken tussen gesponsorde en niet-gesponsorde posts.

Maar, laat het ministerie weten: de overheid heeft geen wettelijke bevoegdheid de inhoud van particuliere sociale mediaberichten te verbieden of labelen. Dit zou privacyschending zijn en een inbreuk op de vrijheid van meningsuiting.

De jongerenpartij Rød Ungdom noemde het besluit een ‘fantastische stap in de goede richting’. De partij was een van de initiatiefnemers van een grootscheepse campagne tegen geretoucheerde advertenties. “Dit bewijst dat het loont te vechten en het is belangrijk dat in gedachten te houden. De strijd tegen de schoonheidstirannie is namelijk nog lang niet gestreden.”

Lees ook:
Dertigjarige influencers op Instagram worstelen met hun houdbaarheid

Jonge meisjes van nu willen allemaal influencer worden. Dat beroep staat in hun ogen voor beroemdheid, geld, luxe reisjes, aandacht en héél veel ‘likes’. Maar is het echt zo leuk om influencer te zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden