Brazilië

In Brazilië is de politieke crisis compleet nu de militaire top is vertrokken

De nieuwe minister van defensie Walter Souza Braga Netto (rechts) heeft een onderonsje met president Jair Bolsonaro (links). Beeld REUTERS
De nieuwe minister van defensie Walter Souza Braga Netto (rechts) heeft een onderonsje met president Jair Bolsonaro (links).Beeld REUTERS

De politieke crisis in Brazilië verdiept zich, nu de voltallige militaire top vertrokken is.

Daags nadat de Braziliaanse president Bolsonaro zijn kabinet op verschillende plekken opschudde, is de hele legertop van het land vertrokken. Opgestapt of weggestuurd? Daarover verschillen de lezingen nog. Maar het staat buiten kijf dat de drie bevelhebbers van de landmacht, marine en luchtmacht zich zorgen maakten over de pogingen van de president om het leger als een verlengstuk van zijn eigen macht in te zetten.

Bolsonaro ageert al een jaar tegen de coronamaatregelen van regionale overheden; hij vindt dat het land zo snel mogelijk weer open moet. Vorige week zinspeelde hij op het uitroepen van een ‘staat van beleg’ om lockdowns desnoods met geweld te beëindigen. Hij zei daarbij onder andere dat ‘mijn leger’ zulke maatregelen niet toe zou staan.

De vorige minister van defensie, Fernando Azevedo, stond erom bekend dat hij zich verzette tegen zulke politisering van het leger. De nieuwe minister, Walter Souza Braga Netto, heeft wat dat betreft minder scrupules. Zijn eerste officiële bekendmaking ging over de militaire coup van 1964, die deze week precies 57 jaar geleden plaatsvond. Hij sprak er in lovende woorden over: de militairen ‘aanvaardden de verantwoordelijkheid voor het pacificeren van het land’. Bolsonaro dweept altijd al met de militaire junta die Brazilië tussen 1964 en 1985 met harde hand regeerde.

Autoritaire fantasieën van de president

Dat de legerleiding zelf klaarblijkelijk niet gediend is van suggesties over een politieke rol, stelt sommige waarnemers gerust dat het leger in Brazilië nog altijd trouw is aan de grondwet, en zich niet voor de autoritaire fantasieën van de president laat gebruiken. Aan de andere kant geeft het opstappen van de legerleiding Bolsonaro wel de kans om met de benoeming van opvolgers een eigen stempel op het leger te drukken.

De politieke crisis in Brazilië verdiept zich zo verder. Twee parlementariërs kondigden aan dat ze vanwege het vertrek van de legerleiding opnieuw een impeachmentprocedure tegen de president willen starten. Een eerdere poging om Bolsonaro af te zetten, werd even in de ijskast gezet vanwege gebrek aan steun in het parlement voor zo’n maatregel.

Kapitein van een schip dat water blijft maken

Maar naarmate de coronacrisis het land steeds verder ontwricht, daalt de steun voor de president, zowel in het parlement als in opiniepeilingen onder de bevolking. De ic’s zitten in grote delen van het land overvol, en televisiestations toonden beelden van ambulances die in een file voor ziekenhuizen staan, waar geen plek meer is voor nieuwe patiënten. Het gemiddelde aantal dodelijke slachtoffers per dag steeg van zo’n 1000 in februari tot 2700 eind maart.

Toch blijft ook een significante minderheid van de bevolking blijkens diezelfde peilingen achter de president staan, en laat de uitkomst van deze nieuwe crisis zich moeilijk voorspellen. Bolsonaro lijkt al zijn hele presidentschap lang op de kapitein van een schip dat maar water blijft maken, zonder ooit ten onder te gaan.

Lees ook:

Braziliaanse oud-president Lula maakt zich na vrijspraak op om Bolsonaro uit te dagen

De Braziliaanse oud-president Lula kan zich opnieuw verkiesbaar stellen nu een rechter zijn corruptieprocessen heeft geannuleerd. Dat verandert het politieke krachtenveld voor de verkiezingen van oktober 2022.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden