ReportageVlaams Belang

In België geldt al decennia een cordon sanitaire, toch is radicaal rechts er groot

In café Vlaams Huis wordt bier gedronken uit glazen met daarop het portret van Guy D'haeseleer, voorman van Forza Ninove.   Beeld Sander de Wilde
In café Vlaams Huis wordt bier gedronken uit glazen met daarop het portret van Guy D'haeseleer, voorman van Forza Ninove.Beeld Sander de Wilde

België worstelt met de plek van radicaal-rechts in het politiek bestuur. Het Vlaams Belang wordt uit het pluche gehouden, maar in symboolstad Ninove wil de lokale tak van de partij het cordon sanitaire doorbreken.

Annelies Bontjes

Natuurlijk wordt er weleens over politiek gepraat in café Vlaams Huis in Ninove, een kleine stad iets ten westen van Brussel. Maar het is vooral een gezellig café, verzekeren de gasten die er deze middag aan de toog zitten. En toch: politiek is er moeilijk te negeren. Op de bovenverdieping worden de vergaderingen gehouden van Forza Ninove, de lokale tak van het radicaal-rechtse Vlaams Belang. In een vitrinekast liggen Forza-mokken, Forza-T-shirts en Forza-muismatten. Op bierglazen staat het hoofd van Forza-voorman Guy D’haeseleer. Zijn stiefdochter staat achter de bar. In tooggesprekken weerklinken de anti-immigratie standpunten van de partij.

Ninove is sinds de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 een symboolstad voor Vlaams Belang. Forza Ninove kreeg toen 40 procent van de stemmen. Dat succes kan niet los worden gezien van voorman Guy D’haeseleer, tevens parlementslid voor Vlaams Belang. Hij ontpopte zich met 8173 voorkeurstemmen tot stemmenkanon. Toch kon hij niet meebesturen vanwege het cordon sanitaire, waarvoor politici onderling afspraken om niet met radicaal-rechts samen te werken. Die overeenkomst was een reactie op de enorme winst van de partij, toen nog Vlaams Blok, in Antwerpen eind jaren tachtig. Dertig jaar later houdt dat besluit nog altijd stand.

Café Vlaams Huis in Ninove.  Beeld Sander de Wilde
Café Vlaams Huis in Ninove.Beeld Sander de Wilde

Armoede en werkloosheid

De armoede en werkloosheid die achter de voordeuren van de kleine arbeidershuizen in Ninove schuilt, blijft niet onopgemerkt in Vlaams Huis. Het café vervult ook een maatschappelijke functie, zegt Forza Ninove-gemeenteraadslid Dirk Verdoodt, die aan de bar zit. Elke zaterdag is er een inloop voor mensen met problemen. Forza leverde voedselpakketten en schoolspullen aan gezinnen die het niet breed hebben. Onlangs werden honderd kinderen getrakteerd op een dagje pretpark Bobbejaanland.

Het cordon sanitaire is ‘bullshit’, vindt Patrick Deckmijn (60), vaste klant bij café Vlaams Huis. Op zijn leren bodywarmer staat een embleem van de Vlaamse leeuw en de vlag van België. “Je bent verkozen of niet. Het cordon is niet democratisch.” Mensen die zich aanpassen zijn welkom en mensen die profiteren niet, vindt hij. Waar hij moeite mee heeft, zegt Deckmijn, is dat mensen die naar België komen ‘zomaar alles’ krijgen. “Kleren, telefoon, geld, een huis”, somt hij op. Bianca van den Eeckhoudt (46) knikt instemmend. “Als wij iets willen, moeten we een berg papierwerk invullen. Zij krijgen alles.”

Ninove is sinds de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 een symboolstad voor Vlaams Belang. Beeld Sander de Wilde
Ninove is sinds de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 een symboolstad voor Vlaams Belang.Beeld Sander de Wilde

Onveilig gevoel

Hoewel uit cijfers van de politie niet direct een grote toename van criminaliteit blijkt, zeggen inwoners op straat dat ze zich de afgelopen jaren onveiliger voelen in Ninove. De oorzaak? De ‘vreemdelingen’ of ‘zwarten’ die vanuit hoofdstad Brussel, een kleine 40 kilometer verderop, naar de plattelandsgemeente zijn getrokken. Dat het aantal inwoners met een niet-Belgische herkomst er de afgelopen jaren is toegenomen, blijkt ook uit cijfers van de Vlaamse databank Provincies in cijfers.

De aangewezen man om problemen in de stad op te lossen is Guy D’haeseleer, volgens de Ninovieters. De Forza-voorman is wereldberoemd in Ninove, onder meer vanwege het vierdaagse eetfestijn dat de partij jaarlijks organiseert. Inwoners omschrijven hem als iemand die goed kan luisteren, sympathiek, goed voor het volk en “een grote teddybeer met het beste hart van Ninove”. Steun voor de politicus komt van meerdere kanten, weet Bram Wauters, politicoloog aan de Universiteit Gent. “Naast de grote aanhang voor de partij wordt hij ook gesteund door veel mensen die bij de federale verkiezingen op andere partijen stemden. Dat komt vooral door D’haeseleers aanwezigheid in de stad.”

Hoewel het cordon sanitaire ervoor zorgde dat Forza Ninove niet mocht meebesturen, heeft de partij er niet echt onder geleden, zegt Wauters. “Karel Dillen, de stichter van Vlaams Belang, vergeleek het cordon sanitaire ooit met een levensverzekering: de partij regeert niet mee en hoeft dus ook nooit onpopulaire maatregelen te nemen, zoals besparingen doorvoeren of compromissen sluiten. Zo lijdt Vlaams Belang geen electoraal verlies en kan ze radicaal blijven.”

Toch wil de partij het cordon sanitaire het liefst doorbreken, volgens Wauters. Daarvoor is een hoofdrol voor Ninove weggelegd. Afgelopen week werd D’haeseleer er opnieuw aangesteld als lijsttrekker en kandidaat-burgemeester voor de verkiezingen in 2024. De partij maakt er geen geheim van: ze gaat “resoluut voor de absolute meerderheid”, aldus een persbericht. Daarvoor is 42,5 procent van de stemmen nodig. “Forza Ninove wil geschiedenis schrijven en onze stad eindelijk geven waar ze al jaren naar verlangt: een ander en vooral beter bestuur.”

Radicaal-rechts in de media

Vlaamse media worstelen met berichtgeving over radicaal-rechts, zegt politicoloog Bram Wauters. “Omroep VRT is gebonden door een contract met de overheid, dat zegt dat de aandacht voor een partij overeenkomt met het aantal stemmen. Vlaams Belang heeft 18 procent van de stemmen dat betekent ongeveer 18 procent van de zendtijd. In praktijk is de partij wel te zien in het nieuws, maar niet in amusementsprogramma’s.”

In Franstalig België gaan ze een stap verder: daar geldt een ‘cordon médiatique’ waardoor radicaal-rechtse partijen niet mogen deelnemen aan debatten, en er niet positief over hen mag worden bericht op televisie of in kranten. “Radicaal-rechts heeft daar slechts een paar procent van de stemmen, dus het is makkelijker om hen geen aandacht te geven.”

Lees ook:

‘s Werelds beste burgemeester transformeert Mechelen in Vlaanderens trots

Twintig jaar geleden was het Vlaamse Mechelen een grauwe, verarmde stad waar de middenklasse wegtrok. Nu wint de multiculturele stad in het hart van België prijs na prijs, onder leiding van ‘de beste burgemeester ter wereld’.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden