AnalyseAfzettingsprocedure

Impeachment van president Trump is een feit. Wat nu?

Donald Trump gisteravond, bij terugkomst uit Michigan, kort nadat zijn impeachment een feit was.Beeld Photo News

De impeachment van president Donald Trump is een feit, wijst een stemming in het Huis van Afgevaardigden in de VS uit. De politieke krachtsverhoudingen in de Verenigde Staten lijken echter immuun voor dat paardemiddel.

Laat het zo’n impeachment worden als die van Richard Nixon, hoopten veel Democraten vooraf. Die liet het niet eens op een stemming aankomen, maar hield de eer aan zichzelf en trad af, nadat het hem duidelijk was geworden dat hij de steun van zijn kiezers én van Republikeinse politici had verloren. Veel Amerikanen geloofden niet meer dat de president schone handen had in het Watergate-schandaal.

Laat het zo’n impeachment worden als die van Bill Clinton, hoopten veel Republikeinen vooraf. Het Huis van Afgevaardigden stemde weliswaar in met zijn impeachment, maar hij werd uiteindelijk door de Senaat weer vrijgesproken. Daarna groeide zijn populariteit tot recordhoogten van boven de 70 procent. Veel Amerikanen geloofden dat de president weliswaar iets doms had gedaan, maar slachtoffer was geworden van een oneigenlijke behandeling door Republikeinen die zochten naar een stok om de hond mee te slaan.

Weinig verandering

Bij een politiek paardemiddel dat zo zelden wordt toegediend, kunnen zulke historische voorbeelden maar beperkt als leidraad dienen. De impeachment van Donald Trump is eerst en vooral de impeachment van Donald Trump.  De impeachment die eigenlijk niet zoveel verandert.  

Voor de stemming probeerden Democraten Trump als een soort Nixon af te schilderen, en hamerden ze op de feiten die zijn machtsmisbruik moeten bewijzen. Trump wilde dat Oekraïne een corruptie-onderzoek begon naar de zoon van zijn politieke rivaal Joe Biden, en hield bij wijze van drukmiddel financiële hulp achter, die al door het Congres was goedgekeurd. Daarna weigerde hij iedere medewerking om de zaak opgehelderd te krijgen, zo de bevoegdheden van het Congres schendend. 

“Als we nu niet handelen, zouden we onze plicht verwaarlozen”, zei  Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, bij de opening van het debat. “Het is tragisch dat het roekeloze handelen van de president impeachment noodzakelijk maakt.”

Een passant bekijkt het debat voorafgaand aan de stemming over de impeachment van Donald Trump op Times Square in New York.Beeld REUTERS

Sommige Republikeinen in het politieke establishment van de partij willen privé wel toegeven dat ze Trump niet kunnen uitstaan, maar in het openbaar blijft het front gesloten. Daar hamerden ze vooral op het feit dat Trump slachtoffer was van een oppositie die al sinds zijn verkiezing op zijn bloed uit is. Ze bekritiseerden de vooringenomen wijze waarop de Democraten tot de impeachment-aanklachten waren gekomen.  Republikeins Congreslid Mike Kelly vergeleek de impeachment van Trump met de Japanse aanval op Pearl Harbor. 

Vinden de Republikeinen nu echt dat de president niets verkeerds heeft gedaan? Of het nu politieke berekening is of authentieke overtuiging, feit is dat de tijden veranderd zijn, sinds Nixon.  Destijds bestond er nog geen Fox News en geen netwerk van rechtse websites, waar je de hele dag bevestigd kunt worden in de mening dat Trump slachtoffer is van een complot. Zijn aanhang blijft hem steunen.

Tribale trekjes

Een stijgende populariteit, zoals Clinton had, hoeft Trump ook niet te verwachten. Politicologisch onderzoek wijst uit dat de politieke identiteit van Amerikanen de afgelopen decennia steeds tribalere trekjes heeft gekregen: mensen zijn eerder geneigd om de feiten aan te passen aan hun partijvoorkeur, dan andersom.

En dus bleven de presidentiële waarderingscijfers ongewijzigd, bij alle onthullingen van de afgelopen tijd. Trump was en bleef buitengewoon populair bij de Republikeinse achterban, en buitengewoon impopulair bij het electoraat als geheel. Amerika lijkt zich hooguit verder te hebben ingegraven.

Wat dat voor de verkiezingen van 2020 betekent, daar kun je alle kanten mee op. Is de aanhang van Trump extra gemotiveerd geraakt door de afgelopen maanden? Of juist zijn tegenstanders? of allebei? En wat vinden de apolitieke kiezers in de voorsteden ervan, die het impeachment-proces nauwelijks gevolgd blijken te hebben?

Al die kiezers zullen volgend jaar vermoedelijk het oordeel moeten vellen over de president. Want de door de Republikeinen gedomineerde Senaat zal Trump begin volgend jaar waarschijnlijk weer vrijspreken van impeachment. 

Impeachment Trump is een feit

Een meerderheid van het Huis van Afgevaardigden stemde woensdag in met het afzettingsproces tegen Donald Trump. Dat betekent dat in de Senaat een rechtszaak word gestart waar uiteindelijk bepaald wordt of Trump schuldig is en wordt afgezet.

De eerste aanklacht werd goedgekeurd met 230 stemmen voor en 197 tegen. De aanklacht beschuldigt Trump er van dat hij zijn macht als president heeft misbruikt voor zijn eigen politieke gewin. Dat zou hij hebben gedaan door de Oekraïense president Volodimir Zelenski onder druk te zetten om een onderzoek naar Trumps politieke rivaal Joe Biden in te stellen. Als pressiemiddel gebruikte Trump het achterhouden van militaire steun.

De tweede aanklacht, waar het Huis met 229 stemmen voor en 198 tegen mee akkoord ging, gaat over het tegenwerken van het onderzoek in het Huis van Afgevaardigden naar het machtsmisbruik van Trump. De president heeft medewerkers opgelegd dagvaardingen te negeren en hij heeft getuigen openlijk geïntimideerd.

Lees ook:

De impeachment van Trump gaat nu echt gebeuren, maar voelt ook krachteloos

Deze weken gaan sowieso de geschiedenisboeken in, want de impeachment van een Amerikaanse president gebeurde pas twee keer eerder. Maar ze willen maar niet echt historisch gaan voelen.

Een president afzetten is de Amerikanen nog nooit gelukt

Voor de vierde keer in de Amerikaanse geschiedenis begint het Huis van Afgevaardigden een impeachment-procedure tegen een president. Voorspellen de eerdere gevallen iets over de uitkomst daarvan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden