Brexit

Iedereen moet zich aan de wet houden, behalve de regering Johnson

Premier Boris Johnson vertrekt van Downing Street 10 naar het Vragenuurtje.Beeld AFP

Het staat zwart op wit: Johnson wil delen uit het eerder gesloten uittredingsakkoord met de EU wissen. Partijgenoten hebben er moeite mee.

Kwade tongen in Westminster beweerden dat het geen toeval was. Ineens kwam Boris Johnson woensdag met een grote coronapersconferentie waarin hij allemaal nieuwe maatregelen aankondigde. Groot nieuws, groter zelfs dan alle rumoer rondom zijn poging om het brexit-akkoord te overrulen. 

Door zijn coronapersconferentie verdween de presentatie van zijn omstreden wetsvoorstel van de voorpagina’s. Desalniettemin staat het nu wel zwart op wit. De Britse regering wil via deze binnenlandse wet delen uit het eerder gesloten uittredingsakkoord met de EU niet langer nakomen, wat neerkomt op het schenden van een internationaal verdrag. Ongekend in de Britse traditie van ‘law and order’.

In het wetsvoorstel staat dat de Britten af willen van EU-invloed in Noord-Ierland als er uiteindelijk geen akkoord wordt gesloten over de toekomstige handelsrelatie met de Europese Unie: het no-dealscenario. In dat geval vallen beide partijen terug op het vorig jaar gesloten uittredingsakkoord.

Daarin is afgesproken dat alle goederen die vanuit het Britse eiland de Ierse zee oversteken richting Noord-Ierland gecontroleerd moeten worden. Ook moet Noord-Ierland zich houden aan de EU-regels voor het gelimiteerd verstrekken van staatssteun. Kortom, Noord-Ierland blijft in dat geval behoorlijk binnen de EU-invloedssfeer, allemaal bedoeld om de gevoelige grens tussen Noord-Ierland en Ierland onder alle omstandigheden open te houden.

‘Vangnet nodig om ons land te beschermen’

En alles wat er in het uittredingsakkoord is afgesproken, is begin dit jaar door het Lagerhuis goedgekeurd en door Johnson zelf ondertekend.

Woensdag was zijn toon echter totaal anders: “Het is mijn baan om de integriteit van het hele Verenigd Koninkrijk te waarborgen. En om dat te doen hebben we een vangnet nodig om ons land te beschermen tegen extreme en irrationele interpretaties van dit akkoord”, zei Johnson in het parlement. Zijn woordvoerder voegde daaraan toe dat het akkoord eind vorig jaar onder grote haast gesloten is. “Het waren de meest ingewikkelde politieke omstandigheden die denkbaar zijn”, zei hij, met als excuus dat de Britse regering sommige passages onvoldoende tot zich heeft door laten dringen.

Terwijl er eind vorig jaar al kritiek was op het akkoord, juist ook op het Noord-Ierse hoofdstuk. Maar Johnson verdedigde het toen als een ‘geweldig akkoord. Ovenklaar en rijp om geïmplementeerd te worden’. Nu komt hij daar dus op terug.

Als een handgranaat op de onderhandelingstafel met de EU 

Ondertussen groeit het aantal partijgenoten dat zeer veel moeite heeft met het feit dat de Britten internationale afspraken schenden. Naast Johnsons voorganger Theresa May sprak ook oud-premier John Major zijn afschuw uit over de Britse opstelling. En ook het aantal Conservatieve parlementariërs dat deze wet niet zal steunen neemt toe.

Al trekt de regering zich er niets van aan. Johnson weet dat zijn brexit-achterban smult van een premier die zo de confrontatie aangaat met de EU. Ook kreeg hij steun van de grote tabloids. The Sun pakte uit met een groot verhaal waarin de krant de EU beschuldigde van het via de achterdeur toe-eigenen van veel meer macht in Noord-Ierland dan was afgesproken. Iets wat niet waar was: ook dat kwam neer op de al gemaakte afspraken.

Daarnaast weet Johnson maar al te goed dat deze stap als een handgranaat op de onderhandelingstafel met de EU zou ontploffen. Het is een dreigement waarmee hij hoopt Brussel te dwingen met concessies te komen. Want als er uiteindelijk geen deal komt, dan zullen de Britten het eerdere akkoord niet ten volle respecteren, iets wat de situatie in Noord-Ierland weer opnieuw ter discussie zal stellen. Daarnaast stelt Downing Street de EU voor de keuze: praten we door of maken jullie een einde aan de onderhandelingen door nu van tafel weg te lopen? In dat laatste geval zou Johnson de EU als schuldige kunnen aanwijzen voor het mislukken van de gesprekken.

Iedereen, behalve de regering Johnson, moet zich aan de wet houden

Maar door deze onverwachte manoeuvre is er van onderling vertrouwen amper meer sprake, iets wat het nog lastiger maakt om een akkoord te bereiken. “Deze manier van regeren komt op mij over alsof de premier alleen maar bezig is om de komende paar dagen door te komen. Verder dan dat lijkt hij niet te denken”, zei oud-conservatief Dominic Grieve, die vorig jaar door Johnson uit de partij werd gezet.

Johnson kreeg bij het Vragenuurtje de vraag of iedereen wel zijn nieuwe coronamaatregelen moet opvolgen als zijn regering zich niet eens aan de wet houdt. “Iedereen moet zich aan de wet houden”, was zijn korte, maar veelzeggende antwoord. Iedereen, behalve de regering-Johnson.

Lees ook: 

EU bezorgd over schending afspraken door Londen, maar doet nog niets

De Europese Commissie wil een spoedbijeenkomst om Londen om opheldering te vragen over de voorgenomen schending van afspraken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden