ReportageStemmen tellen

Iedere stem telt hier, in Texas

Lisa Riles (49) schreeuwt naar Trumpsupporters aan de overkant van de straat.Beeld Eline van Nes

De afgelopen 24 uur werden in heel de VS miljoenen stemmen geteld. Geen sinecure, zeker niet in een verkiezingsjaar dat bol stond van juridisch getouwtrek over coronavrije manieren van stemmen. Op bezoek in een sportarena te Texas, waar binnen een dag tienduizenden stemmen worden geteld.  

In de NRG Arena aan de zuidkant van Houston worden normaal gesproken massale wedstrijden gehouden, basketbal of American football: het stadion heeft tribunes voor 8.500 mensen. Maar het evenement van deze dinsdag zijn de verkiezingen. De teams zijn blauw voor de Democraten en rood voor de Republikeinen. Dit is Harris County, met vijf miljoen inwoners een van de meest dichtbevolkte plekken van de Verenigde Staten. Hier stemde in 2016 een meerderheid voor Hillary Clinton, dit is een van de zwaartepunten waardoor Texas steeds meer richting een ‘blauwe’ staat leunt.

Terwijl buiten de schemering is ingevallen, begint in de betonnen hallen van de arena de herculestaak van het stemmentellen. “Het is een enorme organisatie,” vertelt de 33-jarige Roxanne Werner – krullen met highlights, mondkapje met poemaprint. Ze is de perswoordvoerder van de Harris County Clerk, het overheidsorgaan dat het verkiezingsproces overziet. “Hier in Harris County wordt per stemcomputer gestemd, waarna de uitkomst via een soort SD-kaart van de stembureaus hier wordt gebracht voor controle. We hebben dertig tot veertig mensen die alles natellen en controleren. Wij geloven dat alles dat wij hier doen volledig precies volgens het boekje gaat, dus niet achteraf in de rechtszalen aangevochten kan worden.”

Stemmentellers aan het werk in de NRG ArenaBeeld Eline van Nes

In de Verenigde Staten loopt het stemproces per staat verschillend, waarbij de regels ook nog eens om de haverklap veranderen. Daardoor is het tijdens een verkiezingsnacht zo moeilijk om overzicht te houden en bestaat er achteraf ruimte om specifieke uitkomsten aan te vechten. Want welke partij de juiste stemmen in een rechtszaak geannuleerd weet te krijgen, kan daarmee een belangrijke winst binnenhalen.

In Harris County liep zo’n rechtszaak: over het stemmen via een drive-through. Volgens de wet mag alleen vanuit de auto gestemd worden als iemand fysiek niet in staat is het stembureau in te komen. Vanwege de pandemie was besloten dat iedereen dit mocht doen. Op het laatste moment vochten Republikeinen dit besluit aan, waardoor opeens 125.000 al uitgebrachte stemmen op de tocht stonden. Een federale rechter verwierp de zaak maandag, maar de schrik zit erin: dit zijn de juridische stunts die uitgehaald kunnen worden.

Twee stemmentellers aan het werk in de NRG Arena.Beeld Eline van Nes

Black Lives Matter en de ratelslang

Werner, wiens telefoon constant rinkelt, maakt voor het eerst als waarnemer een presidentiële verkiezing mee. “Het is waanzinnig interessant, juist omdat deze verkiezingen zo belangrijk zijn. Daardoor ben ik nog meer gedreven om ervoor te zorgen dat zo veel mogelijk stemmen hier zullen tellen.”

Overdag bij het belangrijkste stembureau in de binnenstad van Houston, op een half uurtje rijden over de gigantische zesbaanssnelweg vanaf de arena, stonden de supporters van de twee groepen tegenover elkaar. Aan de ene kant Republikeinen, wapperend met Trumpvlaggen, Amerikaanse vlaggen en de gele vlag met ratelslang. Don’t tread on me, ofwel: blijf weg of ik bijt. Aan de andere kant stonden de Biden-borden en de zwarte Black Lives Matter-vlaggen. Over en weer werd er geschreeuwd: Trump heeft kinderen in kooien opgesloten, Biden is corrupt.

De 38-jarige Sarah Labowitz staat toe te kijken. Voor mensenrechtenorganisatie ACLU werkt zij vandaag als poll watcher – ze let op of kiezers niet worden belemmerd. “Het helpt dat er veel vervroegde stemmen zijn uitgebracht. Daardoor is het nu relatief rustig. Het is in ieders belang dat er een positieve omgeving is om te komen stemmen,” zegt Labowitz.

Labowitz vertelt dat haar werkgever ACLU betrokken was bij de rechtszaak over de drive through-stemmen – wat haar betreft een poging om stemrecht in te perken. “Iedereen moet daarom vandaag toegang hebben tot de stembureaus. Dat maakt onze democratie sterker, en dat is vooral in dit jaar belangrijk. Het recht om te stemmen staat al onder druk.”

Terwijl we praten loopt vanaf de Trumpkant iemand de straat op om de Bidensupporters te confronteren. Een zwarte vrouw loopt hem tegemoet en blijft schreeuwend tegenover hem staan, wanneer het voetgangerslicht rood wordt, lopen ze allebei terug naar de stoep. “Ik schreeuw hier de longen uit mijn lijf, omdat ik wil dat mijn stem wordt gehoord,” zegt de vrouw, die zich voorstelt als de 49-jarige Lisa Riles. “Dit doe ik nu voor het eerst. Maar Trump geeft niet om mensen, dus ik moet wel. Genoeg is genoeg!”

Alejandro Robles (21) loopt wapperend met vlaggen over straat om zijn steun aan Trump te tonen.Beeld Eline van Nes

Laat de volgende rechtszaken maar komen

Aan de overkant van de straat staat de 21-jarige Alejandro Robles, met een Amerikaanse vlag in zijn hand. Hij werkt in het centrum, maar woont een stuk buiten de stad. “Daar stemmen we allemaal Trump. Ik ben hierheen gekomen om mijn steun te geven aan de Trumpsupporters hier. En om een beetje lol te hebben.”

In de NRG Arena komen later op de avond de stemmen binnen van de verschillende bureaus. Het zijn plastic mapjes met daarin informatiekaarten met de uitkomst, die in een doos worden neergezet en verdeeld over de verschillende computers voor de controle.

Intussen komen ook steeds meer resultaten van counties op het platteland van Texas binnen, waardoor de kaart en de totale uitkomst van deze staat met bijna dertig miljoen inwoners steeds meer rood kleurt. Het ziet ernaar uit dat ook dit jaar Texas niet naar de Democraten gaat.

County Clerk Chris Higgins, die de rol als hoofd toezichthouder pas sinds kort op zich heeft genomen, verklaart tegenover een muur van journalisten dat hij blij is dat de 125.000 stemmen van het drive-through stemmen wel zullen meetellen. “Er zijn partijen die op alle manieren willen winnen. En we weten dat er nog meer rechtszaken zullen komen zoals deze, maar ook die gevechten gaan wij vurig in.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden