Ideeën over de grens

Ideeën over de grens: democratieën zijn kwetsbaar, maar populisten ook

Beeld trouw

Inzichten, geselecteerd uit internationale media en sites.

Foreign Policy

In een televisietoespraak heeft de Amerikaanse president Brazilië de wacht aangezegd. Als het land niet binnen een week de ontbossing van de Amazone een halt toeroept, volgt militair ingrijpen door een coalitie van bereidwillige landen.

Met dat denkbeeldige nieuwsbericht begint de Amerikaanse politicoloog Stephen Walt een verkenning van de mogelijkheden om staten te bewegen tot fatsoenlijk klimaatbeleid. Militair ingrijpen tegen regimes die, via het klimaat, andere landen schade toebrengen: volkenrechtelijk zou dat volgens sommige rechtskundigen mogen, als de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties daartoe besluit op grond van artikel 42 van het VN-handvest.

Walt tekent er meteen bij aan dat de meeste groot-vervuilers dankzij hun kernwapens minder vatbaar zijn voor militaire pressie, en ze bovendien als permanente leden van de Veiligheidsraad zulke inmenging in interne aangelegenheden zullen vetoën uit vrees voor hun eigen soevereiniteit.

Je kunt staten beter subsidiëren om maatregelen te treffen die heel de mensheid ten goede komen, schrijft Walt – twee weken voordat Brazilië 20 miljoen subsidie van de G-7 landen zou verwelkomen, afwijzen, en toen misschien toch accepteren. Het klimaatprobleem is een diplomatiek mijnenveld, zoveel is duidelijk.

Aeon

Wat moet je doen als je iets vervelends overkomt? Baden-Powells padvindershandboek wist raad: “Dwing jezelf meteen te glimlachen, en fluit dan een wijsje.” Je vrolijkheid zal ook iedereen om je heen aansteken.

Dergelijke opgewektheid is ook de kern van de typisch Amerikaanse deugd die je tegemoet walmt uit tal van zelfhulpboeken. Maar in feite is die moraal – van ‘don’t worry, be happy’, van ‘lachen is het beste medicijn’, van anderen besodemieteren door ze te laten geloven dat je vrolijk bent – een ondeugd, die ‘grenst aan psychose’, betoogt filosoof Mariana Alessandri. Door je kwetsbaarheid te verbergen ontneem je anderen de mogelijkheid om empathie te tonen, wat heet, je blokkeert er iedere betekenisvolle relatie mee.

Het gekunstelde optimisme werkt ook politiek door, meent ze. “Opgewektheid is niet een exclusief Amerikaans verschijnsel, maar het is wel op unieke wijze ingebouwd in de identiteit van de onoverwinnelijke natie”, schrijft Alessandri. De selfmade Amerikaan, het individu dat altijd zijn kin omhoog houdt: “Dit narratief was centraal in de geboorte van de VS en het creëren van de supermacht die het vandaag is.”

Foreign Affairs

De politieke evolutietheorie waarin de mensheid op natuurlijke wijze afkoerst op de enige duurzame staatsvorm, de liberale democratie, is nu wel afdoende weerlegd. Maar het modieuze idee dat volkeren hun kwetsbare democratieën graag inruilen voor populistische potentaten is ook voorbarig, schrijft Yascha Mounk.

Populisten van links en rechts hebben het afgelopen decennium de wind hard in de zeilen gekregen. Overal ter wereld zijn democratieën verdwenen. De invloed van Rusland en China neemt toe. Voor het eerst zijn de economieën van autocratische landen omvangrijker dan die van westerse democratieën, beaamt Mounk.

Maar de Harvardpoliticoloog wijst erop dat de gekozen populisten van Turkije tot Venezuela tot Hongarije ook niet zo onwrikbaar in het zadel zitten. Onvermijdelijke politieke en economische crises ondergraven hun legitimiteit, die berust op hun bewering dat ze ‘het volk’ vertegenwoordigen. Het is makkelijk om op ze te stemmen, en moeilijk om ze daarna weer weg te krijgen. Maar onmogelijk is het niet, als het volk ze zat is. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden