Buitenlandse hulpverlening

Hulp bieden aan India, in de vorm van geld en medische apparatuur, is zo makkelijk nog niet

Een geïmproviseerde openluchtkliniek in de noordelijke staat Uttar Pradesh.  Beeld Reuters
Een geïmproviseerde openluchtkliniek in de noordelijke staat Uttar Pradesh.Beeld Reuters

Bij de distributie van de internationale hulp voor India, dat zwaar getroffen is door de coronacrisis, zijn de logistieke uitdagingen groot.

Op 3 mei landde een vliegtuig met 45 zuurstofconcentrators uit Nederland in Mumbai. Kirti Joshi, een accountant uit de stad Indore, was de koper, na een inzamelingsactie door een groep oud-klasgenoten die nu in Nederland wonen en werken. Diezelfde dag had de Indiase overheid aangekondigd dat op geïmporteerde zuurstofapparaten geen importbelasting hoefde te worden betaald.

De realiteit bleek wat ingewikkelder, zegt Joshi. “De voorwaarde was dat je een speciaal certificaat had, getekend door een speciaal hiervoor aangestelde ambtenaar. Na een dag zoeken bleek dat zo’n ambtenaar nog niet was aangesteld in onze regio.” Uiteindelijk besloot hij ongeveer 3400 euro aan belasting te betalen, 12 procent van de totaalwaarde van de apparaten.

“Toen duurde het vanwege de lockdown nog even voordat we een vrachtwagen konden vinden om de lading naar Indore te halen – een rit van ruim 10 uur vanuit Mumbai.” Bij de deelstaatgrens volgde nog een uitdaging: “We hadden geen grenspas. Dus hebben we daar ook nog iets moeten betalen.”

‘Crimineel wanbestuur’

Het verhaal is kenmerkend voor de logistieke uitdaging waar India mee kampt. Niet alleen als het gaat om internationale hulp, maar ook de distributie van de eigen voorraad apparaten, medicijnen en medisch zuurstof. Hoewel de eerste hulpgoederen uit het buitenland inmiddels bijna drie weken geleden op de luchthaven van Delhi arriveerden en de officiële aantallen dagelijkse besmettingen beginnen te dalen, staan er nog steeds vrijwel dagelijks artikelen in de krant over patiënten die in ziekenhuizen sterven door een gebrek aan zuurstof.

‘Crimineel wanbestuur’ noemde de actiegroep Jan Swasthya Abhiyan (Volksgezondheid Beweging) het feit dat een week na het landen van de eerste hulp nog helemaal niets de ziekenhuizen had bereikt. Het duurde vijf dagen voordat een speciale commissie een standaardprocedure had opgetekend voor de distributie, en daarna nog eens twee dagen voordat de eerste zuurstofconcentrators het vliegveld verlieten. Tegelijkertijd probeerden de hoogste rechters van het land de centrale regering in dagelijkse zittingen aan te zetten tot snellere distributie van de in India beschikbare zuurstof. “Woont u soms in ivoren torens?”, aldus de rechter begin mei.

Gebrek aan transparantie

De distributie van internationale hulp is inmiddels op gang gekomen en regelmatig worden updates hierover gedeeld. Zo weten we dankzij een tweet van het ministerie van gezondheidszorg dat 112 ventilatoren uit Nederland op 8 mei onderweg waren naar de deelstaat Telangana. Op 12 mei twitterde de overheidsdenktank NITI Aayog dat tot dan toe 87 ladingen uit 28 landen waren ontvangen en zonder vertraging bezorgd.

Maar lokale media meldden een gebrek aan transparantie. De regering van Kerala deelde bijvoorbeeld op 11 mei met de groep onderzoeksjournalisten Reporters’ Collective dat de deelstaat maar een paar zuurstofconcentrators had ontvangen, en dat het er minder waren dan beloofd.

Afschrikmiddel

Ondertussen is het voor maatschappelijke hulporganisaties een enorme uitdaging hulp om uit het buitenland te ontvangen en in te zetten. Om te voorkomen dat buitenlandse donaties worden misbruikt, zijn er strenge regels. Alleen ngo’s die zijn goedgekeurd voor buitenlandse donaties en hier een speciale bankrekening voor hebben in de hoofdstad, kunnen donaties ontvangen. Zij mogen die niet herverdelen onder andere hulporganisaties.

De ICT-brancheorganisatie Nasscom heeft in een brief aan de premier opgeroepen deze regels tijdelijk te versoepelen, omdat deze als “afschrikmiddel” zouden werken. Grote ICT-bedrijven als Google en Amazon hebben medische hulpmiddelen gedoneerd.

De zuurstofapparaten die accountant Joshi uit Nederland importeerde, bereikten Indore bijna drie dagen nadat ze in India landden. Hier worden ze nu via lokale ngo’s ingezet bij arme mensen die thuis worden verzorgd. Joshi is tevreden: “Van al dat belastinggeld hadden we nog meer apparaten kunnen kopen, dus dat is jammer. Maar ondanks alle barricades hebben we een bijdrage aan de crisis kunnen leveren.”

India’s standpunt ten aanzien van internationale hulp

“We hebben het idee dat we de situatie zelf aankunnen en accepteren hulp wanneer het nodig is.” Dat zei de toenmalige premier Manmohan Singh in december 2004, nadat India werd getroffen door de tsunami. Het wordt gezien als een historisch moment voor India’s beleid op het gebied van hulp na rampen.

In de jaren erna weigerde het land internationale hulp na bijvoorbeeld de aardbeving in Kashmir in 2005 en overstromingen in Uttarakhand in 2013 en Kerala in 2018. Het feit dat er nu vanuit alle hoeken van de wereld hulpgoederen komen, wordt door critici van de regering bestempeld als een vernedering.

Toch wordt er nu volgens de regering geen afstand genomen van dat beleid. Ten eerste omdat de internationale hulpgoederen worden gezien als wederdienst, nadat India meerdere andere landen heeft geholpen met schaarse medicijnen en vaccins. Ten tweede is het standpunt dat India bereid is te betalen voor alle internationale hulpgoederen – tenzij andere landen die vrijwillig doneren.

Lees ook:

Wereld schiet India te hulp in coronacrisis: ‘Mensen sterven als beesten’

India krijgt buitenlandse hulp in zijn snel escalerende coronacrisis. Bij sommige ziekenhuizen liggen straten vol met ernstig zieken, familieleden smeken wanhopig om zuurstof en beademingsapparatuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden