De opening van het Suez-kanaal in 1869, te zien op een tekening van onbekende hand. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
De opening van het Suez-kanaal in 1869, te zien op een tekening van onbekende hand.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Déjà vuPaul van der Steen

Hopelijk blijft de Ever Given het lot van de Gele Vloot in het Suezkanaal bespaard

Het vrachtschip de Indian Trader voer op 2 januari 1952 op het Suezkanaal, toen het roer brak. De boot botste met tien mijl per uur tegen de oever en beschadigde de kade flink. De maten van de Indian Trader waren bescheiden in vergelijking met de naar Rotterdam varende en in Panama geregistreerde reuzencontainerschip Ever Given, die nu vierhonderd meter lang en zestig meter breed het kanaal blokkeert.

Maar ook in 1952 waren de gevolgen onmiddellijk ingrijpend. Al op de eerste dag moesten dertig schepen achter de Indian Trader de ankers uitgooien en lijdzaam wachten op het vlot trekken van het gestrande vaartuig.

Filevorming op een van de drukste zeeroutes ter wereld (negentienduizend schepen per jaar) ontstond ook bij een ongeluk met de tanker Tropic Brilliance in 2004. Pas na enkele dagen lukte het om het schip van zijn voor andere zo vervelende plek te krijgen. Daarvoor moesten eerst duizenden liters olie uit het schip worden gepompt.

Vele malen hinderlijker dan ongelukken waren de oorlogen die in de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw op en rond het Suezkanaal plaatsvonden. Na de opening van het 193 kilometer lange kanaal tussen de Middellandse en de Rode Zee in 1869 hadden Europese grootmachten, de Britten voorop, lang een grote greep gehad op de verbinding. Maar na twee opeenvolgende wereldoorlogen (1914-1918 en 1939-1945) kwamen de internationale verhoudingen anders te liggen. De Egyptische president Nasser zette zich openlijk af tegen al te veel inmenging van buitenaf en nationaliseerde het Suezkanaal.

Groot gezichtsverlies

In het najaar van 1956 probeerden Groot-Brittannië en Frankrijk die ingreep ongedaan te maken. Ze sloten een geheim akkoord met Israël dat een oorlog met het Arabische buurland zou beginnen. De twee Europese grootmachten zouden dan tussenbeide komen en het kanaal opeisen als neutrale zone tussen de strijdende partijen. De opzet werd doorzien en bezorgde Londen en Parijs groot gezichtsverlies, ook omdat het Westen nu geen enkele morele autoriteit had om zich veroordelend uit te spreken over de tegelijkertijd plaatsvindende Sovjet-inmenging in het opstandige Hongarije.

Het gevolg van de gevechten tijdens de Suezcrisis was ook dat de vaarroute een halfjaar niet begaanbaar was. Explosieven in en rond wrakken in het water maakten opruimen niet makkelijker. Het lukte uiteindelijk met hulp van de Verenigde Naties. Die stuurden ook een vredesmacht naar het gebied, die vrij verkeer moest vergemakkelijken.

Voorjaar 1967 trok Egypte de gedemilitariseerde Sinaï in. Het land blokkeerde ook de toegang tot de Golf van Akaba. Israël wilde verrassingen van vijandige buurlanden voor zijn en haalde in juni tijdens de Zesdaagse Oorlog hard uit naar Egypte, Syrië en Jordanië.

De Gele Vloot

Tot 1975 (in oktober 1973 vond ook nog eens de Jom Kipoeroorlog plaats tussen de strijdende partijen van 1967) bleef scheepvaartverkeer op het Suezkanaal onmogelijk. De vaarroute lag vol wrakken en mijnen. Opmerkelijk was ook het lot van vijftien schepen die vast kwamen te zitten en al die tijd niet verder konden varen. Ze werden bekend als de Gele Vloot, omdat ze stilliggend langzaam maar zeker bedekt raakten met woestijnzand.

Tijdens het eindeloze wachten vonden de diverse bemanningen elkaar en organiseerden ze samen vormen van ontspanning, onderlinge sportwedstrijden en schiepen ze mogelijkheden tot kerkgang. Toen de status quo in het kanaal heel lang bleek te duren, werd het aantal mensen op de schepen steeds meer tot het minimale teruggebracht en werd ook gewisseld in de aan boord werkzame ploegen.

In 1975 kwam de scheepvaart weer op gang. In 1978 sloten Egypte en Israël vrede, waarna het laatstgenoemde land de bezette Sinaï-woestijn ontruimde. Het kwam de rust op en rond het Suezkanaal ten goede.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Lees ook:

Zeereus blokkeert het Suezkanaal: olie, gas en talloze producten komen later aan

Hoe lang gaat dít duren? Dat is de hamvraag, nu een van de grootste containerschepen ter wereld, de Ever Given, vastzit in het Suezkanaal en zo een van ‘s werelds belangrijkste handelsroutes blokkeert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden