Internationaal Strafhof

Hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof krijgt uit onvrede VS weer sancties opgelegd

Hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof Fatou Bensouda.Beeld Reuters

Washington kondigde woensdag sancties af tegen Fatou Bensouda. Daarmee kwam de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof, dat oorlogsmisdadigers vervolgt, op de Amerikaanse zwarte lijst terecht.

De tijd van ‘woorden’ is voorbij vindt Mike Pompeo. En daarom kondigde de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken woensdag ‘daden’ aan: Fatou Bensouda, de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (ICC) krijgt sancties opgelegd. Wat die sancties precies inhouden is nog onbekend, maar duidelijk is wel dat zij op de zwarte lijst is beland tussen namen van misdadigers. Ook haar collega Phakiso Mochochoko, hoofd jurisdictie van het ICC, kreeg woensdag sancties opgelegd. Het Internationaal Strafhof, dat in Den Haag is gevestigd, vervolgt individuen die van oorlogsmisdaden en genocide worden verdacht.

Door de hoofdaanklager op de zwarte lijst te zetten lijken de Verenigde Staten opnieuw en nog krachtiger dan voorheen het ICC zelf en meer specifiek het Afghanistan-onderzoek van het Strafhof te willen dwarsbomen. Opnieuw, want Bensouda kreeg al eens reisbeperkingen opgelegd. Sinds het moment dat de Gambiaanse hoofdaanklager in 2017 het verzoek indiende om een officieel onderzoek te starten naar oorlogsmisdaden die mogelijk door Afghaanse militairen, de Taliban en Amerikaanse militairen zijn gepleegd, klinkt er protest vanuit Washington. Bensouda denkt dat Amerikaanse militairen en CIA-agenten zich mogelijk schuldig hebben gemaakt aan het martelen van gedetineerden.

De Verenigde Staten bekritiseren het Internationaal Strafhof, dat ze nooit erkend hebben, al sinds de oprichting in 2002 en hebben gezworen geen Amerikanen te zullen uitleveren aan Den Haag. Pas dit voorjaar kreeg Bensouda groen licht voor een officieel onderzoek; aanvankelijk zagen de rechters van het ICC de zaak niet zitten, onder andere vanwege de geringe kans op veroordelingen. Maar de hoofdaanklager ging in beroep. Er is Bensouda veel aan gelegen het Afghanistan-onderzoek door te zetten al is het alleen maar om daarmee de veelgehoorde kritiek dat het Strafhof haar pijlen alleen op Afrikanen richt te weerleggen.

Ook beperkingen voor individuen die helpen met onderzoek te doen naar Amerikaans personeel

Deze zomer nam de druk op Bensouda al toe. In juni kondigde president Trump een decreet aan dat Washington in staat stelt de tegoeden van werknemers van het Strafhof te bevriezen en hun toegang tot de VS te kunnen verbieden. En woensdag deelde Pompeo dus “de volgende stap” mee omdat “het ICC het helaas nog altijd voorzien heeft op Amerikanen”. Ook individuen die helpen bij de pogingen van het hof om onderzoek te doen naar Amerikaans personeel moeten met visum-beperkingen rekening houden, waarschuwde hij. Namen noemde Pompeo daarbij niet.

Volgens het Strafhof gaat het om een nieuwe poging in te grijpen in de onafhankelijkheid van het hof. ‘De sancties zijn ongehoord en vormen ernstige aanvallen op het hof’, stelde het in een verklaring.

Ook António Guterres maakt zich zorgen. Als secretaris-generaal van de Verenigde Naties, die met het Strafhof samenwerken, wil hij graag op de hoogte blijven van de voortgang van de verschillende onderzoeken. Hij ontvangt Bensouda een paar keer per jaar in zijn kantoor in New York om door haar te worden bijgepraat. Of die bezoekjes in de toekomst aan hem en de VN-Veiligheidsraad mogelijk blijven is onduidelijk.

Minister van buitenlandse zaken Blok is als gastheer van het Strafhof vooral ‘teleurgesteld’ over het Amerikaanse besluit. Nederland blijft de strijd van het ICC tegen straffeloosheid steunen, twitterde hij. Hij kreeg daarbij steun vanuit Brussel waar een woordvoerder liet weten dat de Europese Commissie ‘aan de kant staat van het Internationaal Strafhof’.

Lees ook:
Afghanistan-onderzoek is doorbraak voor strafhof

Het Internationaal Strafhof gaat het optreden van Amerikaanse militairen in Afghanistan onderzoeken. Maar de VS zullen daar niet aan meewerken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden