Nieuws Buitenland

Hongkongers balen: Chinese huizenzoekers duwen ze van de woningmarkt

Appartementencomplex in Hongkong. Beeld REUTERS

Meer en meer Chinezen van het vasteland bevolken Hongkong. Ze overspoelen de scholen, winkelcentra en huizenmarkt. Vooral het laatste is geboren Hongkongers een doorn in het oog: die kunnen geen woning meer krijgen.

Verlekkerd kijkt Kabe (24) naar de maquette in fris geel met wit. Een droomhuis voor de jonge moeder die nu met haar man en twee kinderen bij haar schoonouders in een tweekamerflatje woont. Naast de tengere Hongkongse loopt haar schoonmoeder met in de kinderwagen Kabe’s zoontje –haar dochter is bijna vier en zit op school. Al vijf jaar is ze op zoek naar een huis, zonder succes.

Verkoop voor de doorstroming

Kabe is de enige niet. Het is druk in het kantoor van de lokale woningbouwautoriteit van Hongkong waar 4871 appartementen worden verloot. Het is de laatste dag van inschrijving voor een huis in het Home Ownership Scheme (HOS). Hongkong verkoopt de flats voor zo’n 40 procent onder de marktprijs, om de doorstroming een zetje te geven. Er zijn duizenden huurders zoals Kabe, die te veel verdienen voor een sociale huurwoning, maar een koopwoning niet kunnen betalen. Hongkong kent met een gemiddelde woningprijs van een dikke miljoen euro de duurste woningmarkt ter wereld.

Kabe wil niet uitweiden over haar woonwensen. Hoe meer ze droomt, hoe groter de teleurstelling als ze wéér niet mag kopen. Haar zoontje begint te jengelen. Kabe draait zich weg van de kinderwagen, schuift haar lange zwarte haren over haar schouders en zegt dan gedecideerd dat ze natúúrlijk weg wil. Alsof ze bij haar schoonouders wil wonen. Ze wil een eigen huis voor haar gezin. Maar er is niets te willen. Hongkong heeft chronisch gebrek aan ruimte. Nog geen kwart van de bergachtige stadstaat is bebouwd, slechts 7 procent is geschikt voor woonruimte.

Dagelijks quotum

Die krapte zorgt voor wrijving tussen Chinezen van het vasteland en geboren en getogen Hongkongers. Meer dan een miljoen mainlanders kregen sinds 1997 een verblijfsvergunning. Peking besloot na de overdracht van de stadstaat door Groot-Brittannië aan China, tot een dagelijks quotum van 150 One Way Permits om Chinezen van het vasteland te herenigen met familie in de Speciale Administratieve Regio (SAR), zoals Hongkong officieel heet.

Hongkong telt nu ruim 7 miljoen inwoners. Het quotum is goed voor 90 procent van de bevolkingsgroei in de afgelopen jaren. Een op de drie huwelijken die in Hongkong gesloten worden, is tussen een vasteland-Chinees en een Hongkong-Chinees, meldt de afdeling census en statistiek van het SAR-bestuur. In 1997 was dat nog 7 procent. “Het beleid zorgt voor een hogere vraag naar appartementen”, zegt econoom Monique Shui Ki Wan, van de Hong Kong Baptist University. “De vraag van rijke Chinezen naar luxe appartementen drijft de huizenprijs op, de behoefte van de lagere inkomensgroep om kleine appartementen te huren, drijft de huur op”, vat ze samen.

Het quotum is dan ook niet onomstreden. Zo wil politicus Roy Tam Hoi-pong dat het gehalveerd wordt. “Je kunt niet zeggen dat het een mensenrecht is om in Hongkong te mogen wonen. Het is niet alsof je een vluchteling bent, op zoek naar een veilige plek,” zei hij in de South China Morning Post. Econoom Monique Wan: “Misschien zou ander immigratiebeleid beter passen bij de ontwikkeling van Hongkong.”

Versmelten

Maar het bestuur van Hongkong heeft er weinig over te zeggen, want de centrale regering in Peking gaat over het quotum. Peking stimuleert jonge Chinezen om in Hongkong te studeren en werken, en omgekeerd verwelkomt ze Hongkongers op het vasteland. Op die manier moeten China en Hongkong langzaam maar zeker versmelten tot één land. Dat gaat aan autochtoon-Hongkongse kant met pijn en moeite. Klachten zijn er over de stroom ‘sprinkhanen’ in winkelcentra, over Chinese kinderen die plekken innemen op scholen en over hun ouders die maar Mandarijn blijven praten. En dan zijn er nog de manieren die de Hongkongers niet kunnen waarderen: vastelanders spugen, zijn luidruchtig en zitten wijdbeens in de metro.

En dan de woningmarkt, als belangrijk praktische pijnpunt waar Kabe over mee kan praten. Zij staat inmiddels in de rij, die langs de maquettes naar de informatiebalies slingert. Daar kan Kabe haar inschrijfformulier, de kopie van haar identiteitspapieren, loonstrookjes, en natuurlijk de cheque voor 250 Hongkong dollar (28 euro) inschrijfgeld, laten controleren.

De mensen die hun papieren in de manshoge doos gooien, beschouwen het als een loterij. Vorig jaar waren er 272.000 aanmeldingen voor 4431 flats: 61 geïnteresseerden per appartement. Voor de krapte op de woningmarkt zijn meer oplossingen nodig. Als er niets gebeurt, wonen de kinderen van Kabe in 2047 nog steeds in het huis van hun grootouders.

Tienduizend euro per vierkante meter

Een appartement is geen koopje in de oververhitte woningmarkt van Hongkong, zelfs niet met korting via het Home Ownership Scheme niet: een flat van nog geen 50 vierkante meter kost daar zo’n 493.000 euro; voor een flat van 25 vierkante meter mag de gelukkige 220.000 euro neertellen.

De kosten hangen samen met de toegenomen vraag naar woonruimte, maar deskundigen geven aan dat het ook aan aanbodkant schort. De afgelopen tien jaar werd er 40 procent minder woningen opgeleverd dan de tien jaar ervoor. “En dan moet het ergste nog komen”, zegt Stephen Wong, beleidsadviseur van de Hongkongse overheid. De komende vier jaar verwacht hij een tekort van 42 procent op de sociale huurmarkt. “De wachttijd voor een huurwoning stijgt de komende drie jaar van 5,5 naar meer dan zes jaar.”

Lees ook: 

Dichtbevolkt Hongkong wil groot eiland aanleggen om lucht te krijgen

Politici, zakenlui en andere plannenmakers in Hongkong droomden er al decennia van. Nu lijkt het er echt van te gaan komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden