Vluchtelingen

Hongarije maakt asiel aanvragen nóg moeilijker

Een Iraaks-Koerdische familie in een speeltuin van een opvangcentrum van de overheid in Hongarije. Beeld AFP
Een Iraaks-Koerdische familie in een speeltuin van een opvangcentrum van de overheid in Hongarije.Beeld AFP

Onder de radar heeft de Hongaarse overheid het voor migranten nog lastiger gemaakt om asiel aan te vragen.

Mensen die in Hongarije asiel zoeken na een vlucht voor oorlog of geweld, hebben nieuwe obstakels te overwinnen. Sinds deze zomer kunnen vluchtelingen zich alleen nog maar buiten de Hongaarse grens aanmelden voor asiel, en wel op twee plekken: de Hongaarse ambassades in Belgrado en Kiev.

Die nieuwe regel is een verdere verscherping van beleid dat in eerste instantie werd ingevoerd werd vanwege de coronacrisis. Op 26 mei, toen de noodtoestand in Hongarije nog van kracht was, kondigde de regering een decreet af: daarin stond dat vluchtelingen zich voortaan voor een soort ‘voorronde’ moesten melden bij Hongaarse ambassades in het buitenland. Daar wordt dan bepaald of iemand toestemming krijgt om Hongaars grondgebied te betreden, om aldaar asiel aan te vragen.

Toen in juni de noodtoestand beëindigd werd, werd een kopie van dit decreet bij het parlement ingediend, weggestopt in een omnibus-wet met meer dan vierhonderd subsecties. “Officieel loopt de regeling aan het einde van dit jaar af, maar wij vrezen dat ze die einddatum er voor die tijd weer uit zullen halen”, zegt András Lederer van het Hongaarse Helsinki Comité dat vluchtelingen juridisch ondersteunt.

In een kamp wachten op je beurt

Inmiddels is de regeling dus nog verder verscherpt, waardoor vluchtelingen zich alleen nog in Belgrado of Kiev kunnen melden. Dat geldt ook voor vluchtelingen die al jarenlang in een kamp aan de grens op hun beurt wachten om Hongaars grondgebied te betreden, en ook voor mensen die per vliegtuig het land binnenkomen. Sterker nog: ook mensen die zich op dit moment met een geldig visum in Hongarije bevinden, maar er nog geen procedure hebben lopen, moeten zich eerst melden in de Oekrainse of Servische hoofdstad. Er zijn een paar uitzonderingen – bijvoorbeeld als je echtgenoot al vluchtelingenstatus in Hongarije heeft. “Maar die zijn op 99,9 procent van de vluchtelingen niet van toepassing”, zegt Lederer.

Wie zich in Belgrado of Kiev heeft aangemeld voor deze ‘voorronde’ moet daar dan maximaal twee maanden wachten op een antwoord, vervolgt Lederer. “Zonder dat er op die plekken onderdak, levensonderhoud of zelfs maar bescherming tegen terugzending naar hun land van herkomst voor ze is geregeld.”

Grenzen dicht

Sinds dinsdag is Hongarije niet alleen gesloten voor vluchtelingen. Vanwege het toegenomen aantal corona-besmettingen zijn de grenzen de komende tijd dicht voor alle buitenlanders – ook toeristen. De Eurocommissarissen Ylva Johansson (interne zaken) en Didier Reynders (justitie) hebben een boze brief naar Boedapest gestuurd vanwege die rigoureuze beslissing, die pas een paar dagen geleden bekend werd gemaakt.

De Europese Commissie weet officieel van niets, hoewel Schengen-lidstaten altijd Brussel moeten inlichten over tijdelijke grenscontroles, om over een gehele afsluiting nog maar te zwijgen. De commissie is extra boos omdat Boedapest op het laatste moment een uitzondering heeft gemaakt voor Polen, Slowaken en Tsjechen. Een dergelijk onderscheid maken tussen EU-burgers mag formeel niet.

“Alle maatregelen die niet in overeenstemming zijn met de fundamentele beginselen van het EU-recht moeten uiteraard onmiddellijk worden ingetrokken”, aldus Johansson op Twitter.

Intussen wakkert de regering-Orbán de angst voor vluchtelingen weer aan, en in steeds grotere mate koppelen de autoriteiten de komst van migranten aan het coronavirus. Zo hield hoofdarts Cecilia Müller onlangs een persconferentie aan de grens, op een podiumpje dat pal voor het metershoge grenshek was opgebouwd. Ze sprak er over het gevaar dat illegale migratie vormt met betrekking tot verspreiding van het virus.

Oostenrijk en Slowakije

De afgelopen maanden proberen groepjes vluchtelingen illegaal binnen te komen: niet om er te blijven, maar om in een zo recht mogelijke lijn door te reizen naar de grens met Oostenrijk of Slowakije. “Dit zijn wanhopige mensen, die soms al twee jaar in een kamp aan de grens wachtten tot het eindelijk hun beurt was om – legaal – het land binnen te gaan”, zegt Lederer. “Die mogelijkheid is ze door deze regeling plotseling ontnomen.”

Want na jaren van internationale kritiek besloot de regering-Orbán in mei om haar zogeheten transitzone aan de grens met Servië te sluiten, nadat de Europese rechter in Luxemburg had bepaald dat daar onwettige detentie plaatsvond. Alle vluchtelingen die er op dat moment verbleven werden overgeplaatst naar open asielzoekerscentra elders in het land, om daar in meer vrijheid hun proces af te wachten.

Hoewel het besluit om de omstreden transitzone te sluiten met enthousiasme werd ontvangen door mensenrechtenactivisten en ngo’s, was er één belangrijk neveneffect: de twee detentiecentra bij de dorpjes Röszke en Tompa, die samen de transitzone vormden, waren nog de enige manier voor asielzoekers om Hongarije binnen te komen, sinds de regering-Orbán vijf jaar geleden een metershoog hek met prikkeldraad langs de zuidgrens optrok. Nu asielzoekers zich alleen nog in het buitenland kunnen melden, wordt het nóg moeilijker om het land in te komen.

Lees ook:

Hoe Orbán de EU dreigt te besmetten

De viruscrisis is een geschenk voor premier Orbán van Hongarije. Met ‘democratische’ trucs bezoedelt hij Europa’s democratieën.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden