Pegasus

Hongaarse journalist doet boekje open over spionagepraktijken van zijn regering

In Hongarije van premier Viktor Orbán staan journalisten en media sterk onder druk. Beeld AP
In Hongarije van premier Viktor Orbán staan journalisten en media sterk onder druk.Beeld AP

De beruchte Pegasus-spyware wordt door verschillende landen gebruikt om te spioneren op journalisten, activisten en politici. Ook in het Hongarije van Viktor Orbán: journalist Szabolcs Panyi is een van de slachtoffers.

De Hongaarse onderzoeksjournalist Szabolcs Panyi was in mei 2019 in Washington DC, voor een onderzoek waar hij mee bezig was. Het ging om een verhaal over groeiende toenadering tussen de Hongaarse premier Viktor Orbán en de regering van Donald Trump: Panyi was er eerder achter gekomen dat twee Russische wapenhandelaren in het geheim waren opgepakt in Boedapest, op aandringen van de Amerikanen. In Washington hoopte hij daar nu meer over te weten te komen.

Alleen: zijn bronnen reageerden ineens niet meer, afspraken werden plotseling afgezegd, niemand leek met hem te willen praten. “Het was het meest moeizame onderzoek in mijn leven – ik begreep er niets van”, zegt Panyi. Hij keerde onverrichter zake terug naar Boedapest en het verhaal werd nooit gepubliceerd.

Inmiddels heeft hij een idee van wat er destijds gebeurd is. Panyi’s telefoonnummer dook namelijk op in een database van 50.000 mogelijke doelwitten van ’s werelds meest geraffineerde spyware (Pegasus), ontwikkeld door het Israëlische bedrijf NSO Group, dat de software exclusief verkoopt aan regeringen en overheidsinstanties. Die database belandde in handen van het Franse onderzoekscollectief Forbidden Stories, dat samen met Amnesty International en verschillende internationale media aan het licht bracht dat deze software wordt ingezet door regeringen om onder andere journalisten, activisten en oppositiepolitici mee af te luisteren.

‘Ineens werd ik onderwerp van mijn eigen onderzoek’

“Ik weet nu dat mijn telefoon tussen 4 april 2019 en 7 november datzelfde jaar regelmatig gehackt is”, zegt Panyi. “De mensen die mij toen afluisterden wisten dus waar ik mee bezig was en naar welke informatie ik op zoek was. Zo konden ze mijn bronnen en potentiële andere bronnen ontmoedigen om nog met mij af te spreken.”

Via een forensische analyse van een back-up van Panyi’s smartphone, uitgevoerd door Amnesty International, kon de journalist precies achterhalen op welke data en tijdstippen zijn telefoon gehackt werd, in die periode tussen april en november 2019. Die data kon hij vervolgens vergelijken met zijn eigen bezigheden. “Ineens werd ik zo het onderwerp van mijn eigen onderzoek: dat was een hele bizarre ervaring.”

Zelfs niet veilig met Signal

Maar een verrassing was het niet, dat hij werd afgeluisterd. “Ik was al meerdere keren, door meerdere mensen gewaarschuwd dat de regering-Orbán mij in de gaten hield en dat er een goede kans was dat ik werd afgeluisterd.” Mede vanwege dat soort geruchten besloot Panyi vijf jaar geleden om alleen nog maar te communiceren via de versleutelde communicatiedienst Signal. Hij was niet de enige: veel Hongaarse journalisten en andere mensen die de regering-Orbán vreesden deden hetzelfde. Journalisten, activisten en oppositiepolitici staan namelijk flink onder druk in Hongarije: ze worden geïntimideerd, hun werk wordt op allerlei manieren bemoeilijkt en ze zijn vaak doelwit van smeercampagnes in pro-regeringsmedia.

“Vanaf dat moment ging alles dus via Signal. En dat had effect: ik hoorde van een voormalig medewerker van een Hongaarse inlichtingendienst dat de regering hier heel geërgerd over was. Sterker nog: diezelfde bron vertelde dat dit de hoofdreden was voor de Hongaarse aankoop van Pegasus.” Want tegen Pegasus is de encryptie van Signal niet opgewassen. De regering-Orbán ontkent overigens in alle toonaarden dat er ooit sprake is geweest van illegale afluisterpraktijken – en dit kan nog kloppen ook, want de wetgeving rond surveilleren is extreem vaag in Hongarije.

Panyi voelde een ethische verplichting om met zijn verhaal naar buiten te treden, maar hij is zich bewust van het feit dat dit zijn werk in de toekomst kan bemoeilijken. “Er hangt nu een soort rode vlag boven mijn hoofd: dit is de onderzoeksjournalist die zeven maanden lang werd afgeluisterd. Willen bronnen straks nog wel met me praten? Ik weet het niet. Maar ik hoop dat mensen denken: die jongen doet vast belangrijk werk, als hij zo afgeluisterd werd. Laten we hem daar dus juist bij hélpen.”

Lees ook:

Regimes bespioneren journalisten en activisten met spyware die mobieltjes overneemt

Journalisten, activisten, politici. Allemaal staan ze op een lijst met 50.000 telefoonnummers, en mogelijk waren ze allemaal doelwit van misschien wel de meest geraffineerde spyware die er bestaat: Pegasus.

Dictators gebruiken steeds vaker ‘cyberhuurlingen’ in hun strijd tegen critici

Autocraten gebruiken steeds vaker onlinemiddelen om hun bevolking eronder te houden. Soms met hulp van ‘cyberhuurlingen’. ‘Het wordt bekender bij regimes dat ze dit soort dingen kunnen doen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden