Demonstranten in Hong Kong.

ReportageHongkong

Honderden activisten uit Hongkong houden zich schuil op Taiwan

Demonstranten in Hong Kong.Beeld EPA

Ze namen deel aan de protesten in Hongkong maar weken uit naar Taiwan. Zo'n tweehonderd activisten houden zich inmiddels schuil op het autonome eiland. 

Phoenix is druk met de laatste voorbereidingen voor de opening van haar café, volgende week. De Hongkongse kwam eind september – na maanden van chaos in de stadstaat waar ze geboren en getogen is – aan in de Taiwanese kuststad Kaoh­siung. In haar zwarte T-shirt had de 22-jarige kleuterleidster vooraan gestaan bij de protesten.

Ze werd nooit gearresteerd. In Hongkong had zij zich twee jaar lang ‘een goede burger’ getoond; zo’n verklaring van goed gedrag had ze nodig om in Taiwan een paspoort te kunnen krijgen. “Eerst dachten mijn man en ik dat het beter was om in Hongkong te blijven, om samen te vechten”, zegt ze via een chatapp. “Maar het is nu duidelijk dat we andere belangrijke dingen moeten doen. We moeten onze Taiwanese vrienden laten weten waarom vrijheid en democratie zo belangrijk zijn.”

De protesten in Hongkong begonnen om een uitleveringswet die inmiddels van tafel is, en richten zich nu tegen de machthebbers in Peking, de gewelddadige reactie van de politie en de regering in Hongkong die de situatie al maanden lijkt te onderschatten. Terwijl de kloof met het vasteland almaar dieper werd, groeide de relatie tussen Hongkong en Taiwan. Anders dan Hongkong, dat deel van China is, bestuurt Taiwan zichzelf, als een autonoom land. De Communistische Partij in Peking zou dat liever anders zien, en noemt het eiland nog altijd een afvallige provincie.

Vluchtelingenwet

Phoenix, die niet met haar achternaam in de krant wil, mag zich als ‘investeerder’ in Taiwan vestigen. Ruim tweehonderd activisten ­houden zich schuil op het eiland dat iets kleiner is dan Nederland, maar wel dik 23 miljoen inwoners heeft. Uit angst voor een toestroom aan vluchtelingen van het vasteland verleent Taiwan geen asiel. Wie naar Taiwan komt, moet ­laten zien dat de terugreis is geregeld. 

Chow Chung-ming (r) en zijn vrouw So Kit-sum bereiden eten in hun kattencafé in Taiwan. Beeld AFP

Een vluchtelingenwet, die het voor vluchtelingen makkelijker zou maken om zich te vestigen, is al tien jaar in de maak. Als asielzoeker kom je Taiwan niet in. De regering verstrekt wel een verblijfsvergunning aan mensen die geld meenemen en een eigen bedrijf opzetten. Veel Hongkongers maakten afgelopen jaar van die mogelijkheid gebruik. Het aantal immigranten uit Hongkong nam met 20 procent toe.

Chow Chung-ming (41) kwam een jaar geleden naar Taiwan. “Het werd in Hongkong steeds meer zoals in China, waar de regering bepaalt wat je mag denken en wat niet.” In zijn kattencafé The Meows Club speelt rossige kat Tudou (‘Aardappel’) op tafel met een stapeltje kranten. Broer Xihongshi (‘Tomaat’) maakt zich luid miauwend op om ­erbij te springen.

Onder protest het nieuwe jaar in

De jaarwisseling gaat in Hongkong gepaard met protesten. Net als in de afgelopen zes maanden gaan ook dinsdag en woensdag mensen de straat op, voor meer democratie in de stad die binnen China een vorm van zelfbestuur kent.

De protesten op oudejaarsavond richten zich vooral op de grote winkelcentra en de uitgaansgebieden. De inwoners van de voormalige Britse kolonie vieren eind januari zowel Oud en Nieuw als Chinees Nieuwjaar.

Op Nieuwjaarsdag is een grote pro-democratische betoging gepland. In de zomer en het najaar gingen soms meer dan een miljoen mensen de straat op, in een stad met 7,5 miljoen inwoners. De politie van Hongkong gaf toestemming voor deze betoging. Maar politiechef Chris Tang waarschuwde de demonstranten op Facebook. “Als jullie geweld gebruiken, krijgen jullie geen steun van het publiek. Wij, de politie, zullen alles doen wat we kunnen om jullie te arresteren.”

Alsof hij een ballon is die in een vierkant geduwd wordt, zo voelde Chow zich in Hongkong, vertelt hij. Hij gebaart: “Poef!” Nu is de ballon terug in zijn originele vorm. “Mijn vader vroeg nog: waarom ga je niet naar Shanghai, of ergens anders in China? Wij zijn toch Chinezen? We moeten elkaar steunen.” Maar Chow wilde juist zo ver mogelijk van het vasteland. “Een vriend suggereerde Nieuw-Zeeland of Australië, maar ik had verhalen over discriminatie gehoord.” Hij koos voor een land waar hij zich thuis zou voelen.

Zijn café is een pleisterplaats geworden voor andere migranten uit Hongkong. Ze wisselen nieuwtjes uit en kijken naar Hongkongse televisiezenders. Chung Shun-yi is er pas een paar maanden. Ze investeerde met haar man zes miljoen Taiwanese dollar (179 duizend euro) in een restaurant in Kaohsiung. Chung legt de folder op tafel. “Soep met rijst. We moeten de Taiwanezen telkens uitleggen hoe hij gemaakt wordt. Gelukkig hebben Hongkongse soepen een goede reputatie.”

Schreeuwen

In afwachting van een verblijfsvergunning liep Chung afgelopen zomer nog mee bij de protesten in Hongkong. Ze moest haar man telkens tegenhouden, vertelt ze. “Hij schreeuwde tegen de politie, woedend was hij. Hij wilde in de protesten telkens naar voren. Maar als hij gearresteerd zou worden, waren we die zes miljoen dollar kwijtgeraakt.”

Wat haar voornaamste reden was om weg te gaan? Chung draait er niet omheen: “Er zijn te veel vastelanders in Hongkong. Wij werden tweederangsburgers.”

Anders dan Chow en Chung hebben veel jonge demonstranten die in de problemen kwamen, geen geld om te emigreren. Soms kunnen ze ook geen paspoort aanvragen omdat ze minderjarig zijn. De zoon van Chows vriend was betrokken bij de bezetting van de Polytechnische Universiteit. Chow gaf hem een paar Taiwanese contacten en nu staat het gezin op het punt te emigreren. “Ik ben zo blij dat ik kan helpen.”

Kleuterleidster Phoenix geeft haar strijdvaardigheid nu ze in Taiwan is niet op. “Vanaf het eerste ­moment dat de protesten begonnen, geloof ik dat de Chinese regering de ­vijand van Hongkong is. Ze is kwaadaardig, als we het beleid raken, dan vermoordt ze ons allemaal.”

Phoenix vreest dat de Hongkongers net zo onderdrukt gaan worden als de Oeigoeren in Xinjiang. In Taiwan hoopt ze uit te vinden wat ze kan doen om dat te helpen voorkomen. “Eerder ga ik niet terug.”

De achternaam van Phoenix is bij de redactie bekend.

Lees ook: 
De vrije geest van Hongkong staat op het spel

Hongkong is een trotse handelsstad, met een traditie van hard werken, elkaar de ruimte gunnen en zeggen waar het op staat. ‘Iedereen respecteerde elkaar. Nu is alles zo gepolariseerd.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden