ReportageAleksej Navalny

Honderdduizenden Russen gingen de straat op voor Navalny, zonder spandoeken of duidelijk plan

De Russische oproerpolitie arresteert zaterdag een vrouw op het Pushkinplein in Moskou bij een demonstratie tegen de detentie van oppositieleider Aleksej Navalny. Beeld AP
De Russische oproerpolitie arresteert zaterdag een vrouw op het Pushkinplein in Moskou bij een demonstratie tegen de detentie van oppositieleider Aleksej Navalny.Beeld AP

Honderdduizenden mensen gingen zaterdag in Rusland de straat op naar aanleiding van de arrestatie van oppositieleider Navalny vorige week. Ook in provinciesteden was de actiebereidheid groot. 

Het is een nieuw geluid in Moskou: de kakofonie van tientallen en honderden loeiende claxons, als niet te missen steunbetuiging aan de duizenden mensen die naar het centrum van de hoofdstad zijn getrokken om de vrijlating te eisen van oppositieleider Aleksej Navalny. Net als afgelopen najaar in Wit-Rusland is het kabaal een indicatie dat de proteststemming leeft bij bredere lagen van de bevolking en niet enkel bij de demonstranten. Sommige betogers steken hun hand op en maken het V-teken. Anderen juichen in respons.

In meer dan 110 steden over heel Rusland gingen zaterdag alles bij elkaar vermoedelijk enkele honderdduizenden mensen de straat op. Het was een impulsieve actie, ingegeven door de arrestatie van Navalny afgelopen week, na zijn terugkeer uit Duitsland, en beslist ook door de geruchtmakende video over een megalomaan ‘paleis voor Poetin’, die Navalny vorige week op YouTube liet zetten en die inmiddels meer dan 80 miljoen keer is bekeken. “Een hartenkreet”, noemt een demonstrant het in Moskou. “En dit is nog maar het begin.”

‘De oproerpolitie wil ons in de tang nemen, maar wij maken een rondedans om hen heen’

In de hoofdstad spelen politie en demonstranten urenlang een kat-en-muis-spel met elkaar. Waar de doorgang is afgesloten door een politiecordon zoeken de demonstranten een nieuwe weg, om uiteindelijk via straten en stegen weer terug te komen bij het punt van vertrek. “De oproerpolitie wil ons in de tang nemen”, giechelen een paar meisjes. “Maar in plaats daarvan maken wij een rondedans om hen heen.”

Er is geen duidelijk plan, er zijn geen leiders, nauwelijks spandoeken of leuzen, en ook geen toespraken. Een bebrilde jongeman houdt een plastic wc-borstel omhoog, een verwijzing naar de peperdure gouden borstel die Navalny noemt in zijn film en een nieuw symbool van verzet. Wanklanken zijn schaars, buiten de vaak hardhandige arrestaties die al voor aanvang van de actie beginnen. De meeste betogers houden zich nadrukkelijk aan de regels, blijven op het trottoir en houden waar nodig stil voor een rood verkeerslicht.

Het aantal arrestaties loopt in Moskou op tot ruim 1.400, landelijk zijn het er meer dan 3.600

Tegen de avond slaat de stemming om. Charges van de politie leiden tot een tegenreactie. Cordons worden doorbroken en een grote mensenmassa golft scanderend door de straten. De politie probeert paniekerig de demonstranten in te sluiten. Sommige betogers gooien sneeuwballen naar de politie. Wanneer twee jongens met dranghekken beginnen te slepen om een barricade op te werpen roepen anderen hen tot de orde”: “Zijn jullie gek geworden?” De schermutselingen eindigen later op de avond buiten de gevangenis waar Navalny wordt vastgehouden. Het aantal arrestaties loopt in Moskou op tot ruim 1.400, landelijk zijn het er meer dan 3.600.

De acties van zaterdag zijn de grootste in jaren, coronarestricties en steeds repressievere wetgeving ten spijt. Alleen in Moskou gingen volgens sommige schattingen tot 40.000 mensen de straat op. Dat is aanzienlijk, maar zeker geen record. Vooral de brede geografische spreiding van de protesten en de opmerkelijk grote actiebereidheid in veel provinciesteden, ondanks de soms bittere kou en massaal aanwezige politie, getuigt van een groeiende algehele onvrede. Significant is ook dat in Moskou volgens een peiling ruim veertig procent van de ondervraagden zaterdag voor het eerst heeft deelgenomen aan een demonstratie. Dat is een belangrijk gegeven in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van september.

Aanhangers van Navalny hebben voor komend weekeinde nieuwe protesten aangekondigd. De autoriteiten is er alles aan gelegen die te ontmoedigen, mogelijk met strafzaken wegens ‘relschopperij’, waardoor twee jaar geleden ook al diverse demonstranten voor enkele jaren de cel in gingen. Poetins woordvoerder Dmitri Peskov bagatelliseert als gebruikelijk de omvang van de demonstraties. “Nee, er waren niet veel mensen. Wel hebben veel mensen op Poetin gestemd.”

Lees ook:
Waar eindigt Navalny’s kruistocht tegen het Kremlin?

Het was een moedig besluit van Aleksej Navalny om terug te keren naar Rusland. Maar voor hetzelfde geld verdwijnt hij jarenlang achter de tralies en dooft zijn ster.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden