InterviewDick Zandee

Honderd westerse tanks, wat kan Oekraïne daarmee?

Van linksboven met de klok mee: een Britse Challenger,  een Franse Leclerc, een Duitse Leopard en een Amerikaanse Abrams-tank.  Beeld AFP
Van linksboven met de klok mee: een Britse Challenger, een Franse Leclerc, een Duitse Leopard en een Amerikaanse Abrams-tank.Beeld AFP

Nee, Oekraïne zal geen grote doorbraak kunnen forceren met de toegezegde aantallen westerse tanks. En hou op over ‘escalerende werking’, zegt defensie-expert Dick Zandee.

Eric Brassem

Nu Duitsland over de dam is, kan het rijtje Europese landen dat Oekraïne tanks toezegt snel groeien. Alles bij elkaar opgeteld mag Oekraïne nu hopen op ruwweg tegen de honderd moderne tanks uit Europa. De VS willen daar 31 Abramstanks aan toevoegen.

Een allegaartje wordt het wel: uit Europa komen vooral Leopard 2-tanks, wellicht kan Duitsland ook nog ongeveer honderd oudere Leopard 1-tanks leveren. Verder kan Oekraïne rekenen op Britse Challengers, en mag het hopen op Franse Leclerc-tanks. Het trainen van Oekraïens personeel, overbrengen van de tanks en het op orde brengen van aanvoerlijnen voor munitie en reserve-onderdelen kost op zijn snelst nog weken.

“Al die verschillende tanks zijn lastig in een grote formatie onder te brengen, omdat hun systemen niet goed aan elkaar te koppelen zijn”, zegt Dick Zandee, defensie-expert bij Instituut Clingendael. Hij verwacht dat Oekraïne de tanks zal inzetten in kleinere eenheden van veertien tanks elk. “Die zijn geschikt voor lokale gevechten, zoals die nu plaatsvinden in de Donbas.”

Grootschalige doorbraken

Voor echt grootschalige doorbraken zijn veel meer tanks nodig. “Dan moet je denken aan honderden, die moeten dan oprukken met grote tankbataljons, ingebed in gevechtsbrigades met pantserinfanterie en artillerie. Als je die concentreert, kun je een frontlinie over een grote breedte doorbreken, en substantieel terrein terugveroveren.”

Dat zou Kiev graag willen. Oekraïne heeft gevraagd om driehonderd tanks, plus zes- of zevenhonderd pantservoertuigen en nog zo wat, om een echt grote klap uit te delen. Zandee: “Met kleinere aantallen tanks, bovendien van verschillende snit, kun je alleen denken aan lokale aanvallen en lokale terreinwinst. Maar over een frontlijn van duizend kilometer zitten altijd per definitie zwaktes. Daar zullen de Oekraïners naar zoeken. Om door het front te breken en terrein te bezetten heb je hoe dan ook de slagkracht van tanks nodig.”

Westerse tanks zal Oekraïne ook goed kunnen gebruiken om zich te verdedigen tegen het algemeen verwachte Russische voorjaarsoffensief. Moskou heeft naar eigen zeggen eind vorig jaar 300.000 man gemobiliseerd. Velen van hen zijn al als kanonnenvlees naar het front gestuurd, maar een groot deel van hen wordt nu getraind.

Zandee: “Oekraïne verwacht dat de Russen met die nieuwe eenheden een doorbraak willen forceren in de provincie Donetsk. Dat kunnen ze niet met alleen maar artillerie, waarmee ze steden en dorpen raken. Ze zullen het terrein in moeten met tanks. Om een aanval met Russische tanks op te vangen hebben de Oekraïners zelf tanks nodig. Honderd westerse, kwalitatief superieure, tanks kunnen dan wel een verschil voor ze maken.”

Gigantisch voordeel

Wat kan de Leopard 2 beter dan de bulk van de Sovjet-tanks, de T-72, die de Oekraïners (en Russen) momenteel gebruiken? “Tot in de jaren tachtig moesten tanks stilstaan om te vuren, dat geldt bijvoorbeeld ook voor de Leopard 1 waarvan in Duitsland nog zo’n honderd in de opslag staan. Als zo’n tank in ruw terrein rijdt dondert die loop op en neer. In de Leopard 2 zit een systeem dat de loop tijdens het rijden stabiliseert. Het doel wordt aangestraald en kan onder het rijden worden geraakt. Dat kan de T-72 niet. Dat is een gigantisch voordeel van de Leopard 2, je bent zeer mobiel bij een geringe kwetsbaarheid.”

In het politieke debat in Duitsland over levering van Leopards kwam vaak de angst voor escalatie boven. “Hoe meer wij praten over ‘escalatie’, des te meer we de Russen voeden om dat in hun propaganda te gebruiken”, zegt Zandee. “Russische reacties over escalatie hebben we ook gehoord bij eerdere wapenleveranties, van de Amerikaanse Himars bijvoorbeeld. Daarvan ligt niemand meer wakker in de westelijke wereld. Bovendien heeft Oekraïne elk recht om offensief te zijn, ze vechten om hun eigen grondgebied terug te veroveren.”

Is de Navo nú dan een partij in de oorlog?

Duitsland is om: komend voorjaar rollen mogelijk wel honderd westerse Leopard-tanks door Oekraïne. Hoe ver kan het Westen gaan met steun voor Oekraïne zonder zelf in oorlog te raken met Rusland?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden