Analyse Turkije-Rusland

Hoelang kunnen Poetin en Erdogan vrienden blijven?

De Russische president Poetin en zijn Turkse ambtgenoot Erdogan hebben in Istanbul een onderonsje bij de opening van de TurkStream-gaspijpleiding, die Rusland via de Zwarte Zee met Turkije verbindt. Beeld AFP

Poetin en Erdogan trekken soms samen op, maar zijn ook concurrenten met hetzelfde doel: invloed in het Midden-Oosten.

Gebroederlijk riepen de Turkse president Erdogan en zijn Russische ambtgenoot Poetin afgelopen week de strijdende partijen in Libië op tot een staakt-het-vuren. Je zou bijna vergeten dat ze de strijdende partijen zelf ondersteunen en daarbij lijnrecht tegenover elkaar staan. Ankara steunt de internationaal erkende regering van premier Sarraj in Tripoli en heeft militairen gestuurd, Moskou kiest de kant van ‘veldmaarschalk’ Haftar en zou huurlingen in het land gestationeerd hebben. Haftar liet zondag weten zich aan het staakt-het-vuren te zullen houden.

Met de oproep trekken Erdogan en Poetin het initiatief in Libië naar zich toe en lijken ze de Verenigde Naties en een aantal Europese landen die een vredesconferentie voor Libië in Berlijn willen organiseren, af te willen troeven. Die truc haalden Turkije en Rusland al eerder uit bij het conflict in Syrië. In 2016 bereidden ze samen vredesbesprekingen in Kazachstan voor, terwijl de Verenigde Naties en de Verenigde Staten vanuit Genève werkten aan een vredesinitiatief. En ook in het Syrische conflict steunen de twee landen elkaars vijanden. Rusland helpt het regime van Assad, Turkije de rebellen.

Ondanks hun tegengestelde posities in het Midden-Oosten trekken Erdogan en Poetin de laatste tijd veel met elkaar op. Ze lopen de deur bij elkaar plat en bouwen hun handelsrelatie uit. Vorige week openden ze nog samen in Istanbul de TurkStream-gaspijpleiding, die Rusland via de Zwarte Zee met Turkije verbindt. En Erdogan bestelde onlangs zelfs luchtafweerraketten in Rusland, terwijl Turkije lid is van de Navo.

Geen gelijkwaardige vriendschap

Erg evenwichtig en duurzaam is de opgebloeide vriendschap waarschijnlijk niet. Erdogan lijkt zijn Russische collega meer nodig te hebben dan andersom. De Turkse president is sinds het regime van Assad in Syrië met Russische steun terrein begon te winnen, steeds dichter naar Moskou toe gekropen om zo toch nog invloed in Syrië te hebben.

Turkije is verder in de armen van Rusland gedreven omdat het zich in de steek gelaten voelt door de VS. Die kozen ervoor om in Syrië in de strijd tegen Islamitische Staat samen te werken met de Koerdische YPG. Volgens Ankara is die groep, die gelieerd is aan de PKK (waarmee de Turkije al decennia strijd levert), een terroristische organisatie.

Bovendien heeft de Turkse president ondervonden wat een botsing met Poetin over Syrië voor gevolgen kan hebben. Toen Ankara in 2015 een Russisch gevechtsvliegtuig liet neerschieten dat zich in het Turkse luchtruim bij de Syrische grens had gewaagd, reageerde Moskou scherp. Poetin riep de Russen op niet langer naar Turkije op vakantie te gaan en producten uit dat land te boycotten, met grote economische gevolgen.

Ook nu denkt Erdogan zijn (olie)belangen in Libië het veiligst te kunnen stellen door voorlopig kameraadschappelijk met Poetin om te gaan. Maar op lange termijn zullen de twee leiders concurrenten blijken met hetzelfde doel voor ogen: hun invloed in het Midden-Oosten uitbreiden.

Lees ook:

Rusland en Turkije roepen op tot staakt-het-vuren in Libië

Rusland en Turkije hebben alle partijen in Libië opgeroepen om de vijandelijkheden te stoppen en op 12 januari tot een staakt-het-vuren te komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden