Ethiopië

Hoe verder na het staakt-het-vuren in Tigray? ‘De misère is nog lang niet voorbij’

De hoofdstad van Tigray, Mekele, gezien door een kogelgat in een raam van het Ayder-ziekenhuis. Beeld AP
De hoofdstad van Tigray, Mekele, gezien door een kogelgat in een raam van het Ayder-ziekenhuis.Beeld AP

De gevechten in Tigray zijn nog lang niet over, ook al heeft de Ethiopische regering eenzijdig een staakt-het-vuren afgekondigd.

“Het staakt-het-vuren dat is uitgeroepen door de Ethiopische regering in de acht maanden durende burgeroorlog in Tigray is geen wapenstilstand, maar het toegeven van een nederlaag van het Ethiopische leger, het ENDF.” Aan het woord is Will Davison, analist van de International Crisis Group, die de situatie in Ethiopië monitort.

“De oorlog is verloren en het staakt-het-vuren is alleen maar afgekondigd om gezichtsverlies te voorkomen in Addis Abeba”, zegt Jan Nyssen, hoogleraar geografie van de Universiteit Gent, die jarenlang onderzoek deed in Ethiopië en zeven jaar in Tigray woonde. Hij heeft dagelijks contact met zijn studenten en collega’s in de noordelijke opstandige provincie van Ethiopië.

Plundering en vernietiging

Maandagavond bliezen de troepen van het Ethiopische leger de aftocht, maar niet nadat ze de banken hadden geplunderd en alle communicatielijnen en -apparatuur van hulporganisaties zoals de UNHCR hadden vernietigd.

De milities van de Tigray Defence Force (TDF) namen Mekele, de hoofdstad van Tigray, in. De leiders van de heersende partij van Tigray, de TPLF, die Ethiopië tot 2018 bijna drie decennia met harde bestuurde, maakte bekend dat alle vijanden uit Tigray zullen worden verdreven en dat de gevechten doorgaan.

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Wat zijn de Eritrese intenties?

Het is vooralsnog onduidelijk of het ENDF zich ook terugtrekt uit andere delen van Tigray. Ook waren zeker veertien divisies uit het buurland Eritrea actief in Tigray om het Ethiopische leger te ondersteunen. Eritrea en Tigray zien elkaar als aartsvijanden. Persbureau Reuters meldt dat Eritrese troepen de noordelijke stad Shire inmiddels hebben verlaten. Jan Nyssen hoorde via een van zijn studenten in de grensstad Irob dat de Eritreeërs de plaats hebben verlaten en zich hergroeperen in militaire kampen in Tigray.

Redie Bereketeab van het Nordic Africa Institute in Zweden is afkomstig uit Eritrea en volgt de situatie in de Hoorn van Afrika al twintig jaar. Volgens hem hebben de Eritrese militairen zich teruggetrokken op de grens met Ethiopië. Maar niemand weet hoe het precies zit. Wat de intenties van de Eritrese dictator, Isaias Afwerki, zijn is onbekend.

De verwachting is dat er nog stevig gevochten kan worden in het zuidwesten van Tigray, waar milities van de zuidelijke Ethiopische deelstaat Amhara grote delen van hebben ingenomen. Amhara beschouwt dat gebied als van oudsher behorend bij Amhara.

Jan Nyssen is hoogleraar geografie aan de Universiteit Gent  verstuurt een nieuwsbrief over de situatie in Tigray en houdt contact met zijn studenten daar. Beeld
Jan Nyssen is hoogleraar geografie aan de Universiteit Gent verstuurt een nieuwsbrief over de situatie in Tigray en houdt contact met zijn studenten daar.

Met al die gevechten is de hongersnood niet opgelost, verzucht Nyssen. Volgens de Verenigde Naties kunnen circa 350.000 Tigrayers acuut van de honger sterven en zijn vijf miljoen mensen ondervoed. “De misère is nog lang niet voorbij.” Ook zijn er nog zeker twee miljoen mensen in Tigray op de vlucht en hebben vele tienduizenden hun heil in buurland Soedan gezocht. “De humanitaire situatie in Tigray moet nu alle aandacht krijgen”, zegt Davison, maar de vraag is of Addis Abeba transporten van hulpgoederen zal faciliteren en humanitaire hulp in Tigray mogelijk maakt.

‘Geen rol voor Abiy in vredesproces’

De nederlaag lijkt ook repercussies te gaan hebben voor de federale regering. Premier Abiy Ahmed heeft de burgeroorlog altijd gepresenteerd als een chirurgische ingreep om het leiderschap van de TPLF in Tigray te verwijderen. Na een paar weken riep hij al de overwinning uit, terwijl de gevechten in alle hevigheid doorgingen. “Abiy stuurde iedereen met een kluitje in het riet, maar nu moet hij uitleggen wat er is misgegaan”, zegt Nyssen. Het zou hem niet verbazen als Abiy binnenkort aan de kant wordt geschoven.

Davison ziet niet in hoe de leiders van Tigray premier Abiy kunnen accepteren bij een eventueel vredesproces. “Het gezag van Abiy is tanende”, aldus Davison. Bereketeab is iets voorzichtiger. Hij verwijst naar de parlementsverkiezingen die op 21 juni zijn gehouden in Ethiopië. De uitslag moet nog binnenkomen. Als Abiy’s Prosperity Party wint, kan hem dat in het zadel houden.

Ethiopië gold decennialang als de stabiele factor in de instabiele Hoorn van Afrika. Volgens Nyssen zijn die dagen nu voorbij. Hij vreest dat de onrust ook in andere delen van Ethiopië haar weerslag zal hebben.

28.300 doden in tien dagen

Het centrale commando van de Tigray Defence Force (TDF) heeft bekendgemaakt dat sinds het begin van het offensief tien dagen geleden er 28.300 soldaten van het Ethiopische leger zijn gedood, ruim zesduizend gevangen zijn genomen en 33.000 militairen zijn uitgeschakeld. Ook hebben de milities van Tigray veel zware wapens buitgemaakt.

Lees ook:

In de Ethiopische hoofdstad overheerst de angst na verlies van het leger in deelstaat Tigray

Wat betekent dat voor de verhoudingen in etnisch kruitvat Ethiopië?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden