Oekraïense militairen bij Donetsk.
 Beeld Eddy van Wessel
Oekraïense militairen bij Donetsk.Beeld Eddy van Wessel

Oorlog in Oekraïne

Hoe staat de oorlog in Oekraïne ervoor? Poetins Plan A is mislukt en met Plan B wil het ook niet echt vlotten

Rusland heeft zijn hoop op de val van Kiev opgegeven in ruil voor de verovering van Oost- en Zuid-Oekraïne. Maar ook die strijd verloopt niet volgens plan.

Ghassan Dahhan

Ruslands plan A, Oekraïne onder het Russische juk brengen, is volledig mislukt. Maar hoe verloopt plan B: de verovering van Oost- en Zuid-Oekraïne? President Vladimir Poetin hoopt dat de minder ambitieuze doelen makkelijker te behalen zijn en dat hij zo alsnog een overwinning kan uitroepen.

De Russische dodenaantallen lopen niet meer zo hard op als aan het begin van de oorlog. Tegelijkertijd staat met de nieuwe strategie ook meer op het spel: de mislukte inname van Kiev kan Poetin misschien nog wel met behulp van propaganda goedpraten naar zijn volk, maar een nederlaag in de aan Rusland grenzende gebieden en in het zuiden van Oekraïne uitleggen wordt wel heel lastig.

Ook in Cherson zijn demonstraties

De Russen hebben hun troepen met name geconcentreerd in de Donbas en het gebied langs de Zwarte Zee. Marioepol is vrijwel geheel in handen van de Russen, maar toch lukt het ze niet om het laatste verzet rondom het Azovstal-complex te breken. De inname van dat complex vergt nog altijd een grote inzet, waardoor de aanwezige Russische troepen niet elders gebruikt kunnen worden. Ook gaat de strijd rondom het Azov-terrein ten koste van het prestige van de Russische strijdkrachten.

Met de bittere strijd in Marioepol laten de Oekraïners aan de Russen zien dat zij bereid zijn om voor iedere meter te vechten, en dat ook een beperkte bezetting veel Russische soldatenlevens gaat kosten. Vrijwel nergens buiten de Krim hebben de Russen een stabiele machtsbasis. Als ze niet stuiten op gewapend verzet, dan zijn er wel burgers die op vreedzame wijze de Russen manen te vertrekken. Zelfs in Cherson, een stad die vrij snel na de inval in handen viel van Rusland, demonstreerden de inwoners tegen de Russische bezettingsmacht.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Rusland probeert wapenzendingen tegen te houden

De Oekraïners nemen na de Russische terugtrekking uit de meer westelijk gelegen gebieden er dan ook geen genoegen mee dat de Russen blijven in het oosten en in het zuiden. Volgens het in Washington gevestigde Institute for the Study of War, dat de frontlinies in Oekraïne nauwkeurig bijhoudt, is ook Russische opmars in Oost-Oekraïne grotendeels tot stilstand gekomen. Het Oekraïense leger is met een klein tegenoffensief begonnen in en rond de oostelijke stad Charkov. Het leger meldde donderdag dat het gebieden in het zuiden had heroverd en elf Russische aanvallen in Donetsk en Loegansk had afgeslagen.

Rusland probeert vooral te voorkomen dat zware wapens vanuit het Westen kunnen worden ingezet in Oost-Oekraïne. De Russen voeren daarom beschietingen uit op het Oekraïense spoorwegnetwerk. De Amerikanen stelden dat alleen al op woensdag tussen twee- en driehonderd raketaanvallen op spoorwegen plaatsvonden. De aanvallen kunnen echter niet voorkomen dat de westerse wapens door de Oekraïners ingezet worden in het oosten en zuiden. De westerse wapenzendingen zijn veel te grootschalig om deze met gerichte bombardementen tegen te houden. Bovendien is Oekraïne voor de Russen veel te groot om te kunnen achterhalen waar de westerse wapens zich precies bevinden.

De Azov-staalfabrieken in Marioepol ligt nog steeds onder vuur.
 Beeld Reuters
De Azov-staalfabrieken in Marioepol ligt nog steeds onder vuur.Beeld Reuters

De Oekraïners hebben omgekeerd wél goed zicht op waar de Russen zich bevinden en over welke wapens zij beschikken. Kiev krijgt daarbij hulp van de Amerikanen, die informatie geven over de locaties van de Russische generaals en troepenverplaatsingen. Zo wist de hoogste Russische generaal en stafchef Valeri Gerasimov vorige week net te ontsnappen aan een Oekraïense aanval op de stad Izjoem. De aanval werd mogelijk gemaakt door de Amerikaanse inlichtingendiensten, die de Oekraïners van cruciale informatie voorzagen over zijn verblijfplaats. Inmiddels zijn zeker tien generaals gesneuveld.

Tegenoffensief pas in juni

Het Russische leger blijkt ook na meer dan twee maanden strijd een beperkt adaptatievermogen te hebben, terwijl de Oekraïners hun tactieken nog altijd dagelijks aanpassen aan de snel veranderende omstandigheden op de grond. Het is dan ook de vraag of het vanuit militair perspectief verstandig is van de Oekraïners om Russische generaals te liquideren. Oekraïne loopt het risico dat deze generaals worden vervangen door personen met meer militair inzicht.

Hoe de strijd om de Donbas en de Zwarte Zee zal uitpakken, hangt onder meer af van de wapens die de Oekraïners de komende weken zullen ontvangen, en of president Poetin op 9 mei oproept tot een algemene mobilisatie van de Russische strijdkrachten. Een adviseur van de Oekraïense president Volodimir Zelenski zei donderdag dat het leger, als alle wapenzendingen volgens plan aankomen, pas ergens halverwege juni met een groot tegenoffensief kan beginnen.

Lees ook:

Voor de ooit zo trotse en rijke Donbas is het laatste offensief van de Russen de genadeslag

Acht oorlogsjaren lang streden trots en trauma om voorrang in de fabrieken en kolenmijnen van de Donbas. Het Russische offensief in de regio betekent de genadeslag voor het industriële oosten van Oekraïne, schrijft verslaggever Michiel Driebergen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden