null Beeld ANP / EPA
Beeld ANP / EPA

ProfielQatar

Hoe Qatar van zijn negatieve imago af probeert te komen

Qatar is een klein land dat internationaal toch een vooraanstaande positie weet in te nemen. Vooral dankzij gas, veel geld en voetbal.

Gijs Moes

Soraya en Suhail zijn woensdag aangekomen op de luchthaven van Doha, na een lange vlucht uit China. In de hoofdstad van Qatar gaan de twee reuzenpanda’s naar een gloednieuw verblijf, dat hun natuurlijke habitat imiteert. De Chinese ambassadeur in Qatar, Zhou Jian, sprak de hoop uit dat de dieren ‘geluk en liefde’ brengen.

De panda’s zijn een teken van de Chinese ‘soft power’, een op het oog vriendelijke manier om de eigen invloed internationaal te versterken. Precies daarmee is Qatar ook al jaren bezig – en de kleine Golfstaat heeft er veel succes mee, met het WK voetbal dat volgende maand begint als voorlopig hoogtepunt.

Emir Thamin bin Hamad Al Thani en zijn familie, die de dienst uitmaken in het overwegend islamitische land met amper drie miljoen inwoners, zijn al jaren bezig om Qatar te promoten als modern en aantrekkelijk. Daarbij kunnen ze beschikken over een enorme berg geld, die is verdiend met de export van olie en vooral gas. Dat gas is ook voor Europa van toenemend belang, nu de aanvoer uit Rusland wordt afgeknepen.

Dat Qatar goede internationale betrekkingen hard nodig heeft, bleek wel op 5 juni 2017. Het grote buurland Saudi-Arabië sloot toen de grens en stelde met enkele andere Golfstaten een boycot in tegen Qatar. Steen des aanstoots waren de betrekkingen van dat land met Iran, de grote vijand van de Saudi’s, en de steun van Qatar aan opstanden in andere Arabische landen.

Maar Qatar boog niet, dankzij de gasinkomsten kon het land alle benodigdheden laten invliegen, zelfs 4000 koeien voor de zuivel. Die inkomsten maken het ook mogelijk om al het zware werk uit te laten voeren door arbeiders uit landen als Bangladesh en Sri Lanka, die onderbetaald en uitgebuit worden. De autochtone Qatarezen staan ondertussen, met een modaal jaarinkomen van meer dan 61.000 dollar, aan de financiële wereldtop.

Investeringsfonds

Qatar kan beschikken over een investeringsfonds van circa 450 miljard dollar – naar schatting, want exacte cijfers zijn niet bekend. Dat enorme vermogen wordt gebruikt voor soft power, uitgedrukt in harde dollars en spectaculaire investeringen. Wie in een Volkswagen naar Parijs rijdt, bij Total tankt en bij Credit Suisse geld opneemt om daarna een wedstrijd van voetbalclub PSG te bekijken, steunt Qatar bij iedere stap. Want in al deze bedrijven en vele andere heeft het Qatarese fonds een stevig aandeel.

Ook de media spelen een rol in het imago van Qatar. De staat is eigenaar van nieuwsorganisatie Al Jazeera, gehuisvest in een van de iconische gebouwen in de skyline van Doha. Een van de eisen van Saudi-Arabië bij de boycot was sluiting van deze zender, die voor dat land onwelgevallig nieuws brengt.

Naast de media is vooral sport ideaal om soft power uit te oefenen. PSG kwam in 2011 in Qatarese handen, nadat drie jaar eerder al voetbalclub Manchester City werd gekocht. In 2010 kreeg Qatar het wereldkampioenschap voetbal toegewezen, ook al heeft het land zelf nooit kwalificatie voor het WK kunnen afdwingen. De Britse voormalige voetbalster David Beckham werd voor vele miljoenen aangetrokken als ambassadeur.

Hand overspeeld

Maar misschien heeft de emir nu zijn hand overspeeld. Internationaal is er veel kritiek op de organisatie, vooral vanwege de slechte arbeidsomstandigheden bij de bouw van de stadions maar ook de beperkte rechten voor vrouwen en de lhbti-gemeenschap van Qatar.

Westerse landen zijn lang bereid geweest om negatieve kanten door de vingers te zien, want Qatar is geopolitiek waardevol als gasleverancier en bevriende natie in de Golf. Zo noemde de Amerikaanse president Joe Biden het land een ‘belangrijke bondgenoot’. Qatar is diplomatiek zeer actief en weet goede banden te onderhouden met zowel westerse landen als met Iran, Rusland, China en sinds het einde van de boycot ook weer met Saudi-Arabië.

Toch is niet alle Qatarese diplomatie succesvol. Zo huisvest Doha al sinds 2013 een kantoor van de Taliban, de enige officiële vestiging van de radicale islamisten buiten Afghanistan. In Doha is vaak onderhandeld met onder meer Turkije, Pakistan en zelfs de Verenigde Staten. Maar al die initiatieven hebben er niet voor kunnen zorgen dat andere landen het Taliban-regime in Kaboel erkennen.

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Lees ook:

‘Gastarbeider’ in Qatar: ‘Ik dacht dat ik ging sterven’

De straatarme boer Gaziur Rahman (26) is een van de migranten die de stadions bouwden voor het WK voetbal in Qatar. Hij kwam terecht in een genadeloos systeem van leugens, uitbuiting en slavernij.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden