Odessieten op de Lanzjeron-boulevard, die formeel afgesloten is voor zwemmers.

Reportage

Hoe komen ze in bloedheet Odessa zonder zee de zomer door?

Odessieten op de Lanzjeron-boulevard, die formeel afgesloten is voor zwemmers.Beeld Michiel Driebergen

De oorlog in Oekraïne betekent een klap voor Odessa. De haven functioneert niet, en nu ligt ook het toerisme in de badplaats stil. Vanwege ronddrijvende zeemijnen is zwemmen verboden. ‘Hoe komen we ooit de zomer door?’

Michiel Driebergen

Met een ondeugende blik kijkt ze in het rond. Dan trekt ze in een vloeiende beweging haar zomerjurkje uit. Ze glibbert het trappetje af, duikt onder het rood-witte lint door en plonst het water in. Een paar slagen naar links, een paar slagen naar rechts. En op tijd er weer uitklimmen voordat de patrouille van de strandwacht langskomt. “Ik mag toch wel even het zweet van m’n lijf spoelen?”, zegt Inna Doetsjan, een vrouw van rond de vijftig, met gespeelde verontwaardiging.

Nee, dat mag niet. In badplaats Odessa is zwemmen verboden - en dat is voor het eerst sinds mensenheugenis. Bij het dolfinarium aan de Lanzjeron-boulevard, waar de vrouw haar vermetele opfris-poging onderneemt, wordt nog wel gevist. Verderop, op het strand, staat een knalrood bord: ‘Gevaar! Mijnen!’ Op sociale media gaat een bewakingsvideo rond van de dodelijke, fontein-achtige explosie die ontstond, nadat een man enkele weken geleden nabij Odessa enthousiast een duik nam. Oekraïne heeft de Zwarte Zeekust hier met mijnen afgesloten, om een landing van de Russen vanuit zee te voorkomen.

Druipnatte blote bast gold als heterdaadje

“Natuurlijk, we moeten ons verdedigen”, zegt Inna Doetsjan, die ondanks haar overtreding achter het verbod staat. “Maar het is zo warm.” Ze memoreert de zomers van haar jeugdige jaren, die ze doorbracht op de rotsige stranden van de Krim. Dat is sinds de Russische annexatie van dat schiereiland in 2014 ook niet meer mogelijk. “We kunnen nu echt geen kant meer op.” Achter haar voeren de mannen in camouflagekostuum ondertussen een man af: zijn druipnatte blote bast gold als heterdaadje. Hij krijgt een boete van 400 grivna, ofwel zo’n 13 euro, weet Inna Doetsjan.

Het kat-en-muisspel tussen de militairen en de burgers gaat tot in de late avond door. “Odessieten zijn niet zo van de regels”, verklaart Ruslana Koezerenko, die ook al het lint overgestoken is. Op de punt van een kleine betonnen pier tuurt ze samen met haar man naar het water; een activiteit die haar in een poëtische stemming brengt. “Odessa en de zee, dat is als een ‘love-story’” zegt ze. Het echtpaar woont in een van de straten vlak bij pier: zwemmen is voor hen een dagelijkse activiteit. “Het wordt heet. Hoe komen we ooit de zomer door?”

Ruslana Koezerenko en Andrej Varanitsa op de boulevard van Odessa. Zwemmen is voor hen een dagelijkse activiteit. Beeld Michiel Driebergen
Ruslana Koezerenko en Andrej Varanitsa op de boulevard van Odessa. Zwemmen is voor hen een dagelijkse activiteit.Beeld Michiel Driebergen

Nadat ook het tweetal bij het water is weggestuurd door de strandwacht - gelukkig zonder boete - deelt haar man, Andrej Varanitsa, zijn zorgen over de economische gevolgen. Ze runnen een kledingboetiek in het hogere prijssegment, vertelt hij, en zonder toeristen wordt dat niks. “Er zijn maar weinig bewoners in Odessa achtergebleven”, legt hij uit. Met name vrouwelijke klanten, waar hun winkel het van moest hebben, ontvluchtten de stad.

“De bewoners die achterbleven hebben weinig geld”, vult zijn vrouw aan. Werk is er niet. Toen het echtpaar een vacature zette voor hun winkel, liep het ondanks het minimumsalaris storm. “Deze situatie kan niet te lang voortbestaan.”

Kajak-verhuurder Pavel Rogozja op zijn werf aan zee. Beeld Michiel Driebergen
Kajak-verhuurder Pavel Rogozja op zijn werf aan zee.Beeld Michiel Driebergen

Inmiddels gaat het gerucht dat sommige stranden in juli toch worden opengesteld, hoewel de lokale autoriteiten niks willen bevestigen. Hoe dan ook, er moet eerst ontmijnd worden. “Daar zijn ze nog niet eens mee begonnen”, zegt Pavel Rogozja, de 31-jarige eigenaar van een kajak-verhuur, even verderop. “En niemand weet hoe lang deze oorlog duurt.”

Zijn kajaks heeft hij weggehaald, net als de planken die hij verhuurt voor het ‘suppen’, peddelsurfen, een bezigheid die de laatste jaren aan populariteit won. “We wilden uitbreiden. Nu zijn onze plannen verwoest.”

Onlangs troffen vrienden van de 31-jarige ondernemer in de buurt van zijn werf een zeemijn aan, die doodleuk kwam aandrijven. Ze hebben militairen gebeld, die het explosief onschadelijk maakten. “Het was een verroest exemplaar. Wel vijftig jaar oud.”

Zijn kajaks verhuurt Pavel Rogozja nu in een rivier nabij Odessa, waar hij inmiddels de eerste klandizie ontvangt. Het gebruikelijke massa-toerisme blijft dit jaar uit, weet Pavel Rogozja. Hij denkt dat hij weleens kan worden opgeroepen voor het leger. “Dan kan ik tenminste mijn familie voeden”, besluit hij.

Lees ook:

In oorlogstijd naar de opera in Odessa. ‘Plezier maken zoals voorheen, dat gaat niet meer’

Afgelopen zondag werd het eerste ballet in Odessa weer opgevoerd. ‘Het theater is iets hogers. Hier gaat het om je ziel.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden