Parlementsverkiezingen

Hoe het Poetin-gezinde Verenigd Rusland de ‘corruptste verkiezingen uit de geschiedenis’ won

Stembussen worden geleegd in een stembureau in Moskou.  Beeld AFP
Stembussen worden geleegd in een stembureau in Moskou.Beeld AFP

Volgens de officiële uitslag heeft regeringspartij Verenigd Rusland bijna 50 procent van de stemmen behaald bij de parlementsverkiezingen. En dat terwijl de peilingen vooraf op een kwart wezen. Hoe kan dat?

De opdracht was van tevoren duidelijk. Ook bij deze editie van de parlementsverkiezingen moest regeringspartij Verenigd Rusland een constitutionele meerderheid bemachtigen in de Doema, de Russische Tweede Kamer. Alleen dan kan de partij die president Poetin steunt immers de rol vervullen die haar sinds de oprichting in 2001 vanuit het Kremlin is toebedeeld: het verzegelen van beleid en wetten die ontspringen aan het Rode Plein.

Zo gezegd, zo gedaan. Met 99 procent van de stemmen geteld, kon Verenigd Rusland maandag op bijna de helft van de stemmen rekenen die Russen van vrijdag tot en met zondag uitbrachten. Hoewel de uitslag op het eerste oog een zorgeloze overwinning van de partij impliceert, is de zege minder vanzelfsprekend dan de cijfers doen vermoeden.

Vooraf gaven de peilingen aan dat de regeringspartij kon rekenen op de steun van een kwart van de bevolking. Die laagste populariteitscijfers sinds 2007 hadden met name te maken met het economisch beleid dat de regering onder leiding van Verenigd Rusland voerde.

Vier manieren om te manipuleren

Zo verhoogde ze in 2018 de pensioenleeftijd met vijf jaar, lukt het niet om de aanhoudende inflatie en stijgende armoede de kop in te drukken en stagneerde de economie in het algemeen door de coronapandemie en een olieprijs die lang laag was. Daarbovenop kampt Verenigd Rusland al jaren met een imagoprobleem door aanhoudende verhalen over corruptie binnen de gelederen van de partij.

Dat de partij toch de helft van de stemmen behaalde, berust op vier factoren. Of zoals Stanislav Andrejtsjoek, bestuurslid bestuurslid van Golos, een organisatie voor de rechten van kiezers, het in een opiniestuk noemde: ‘vier pilaren’ waarop het staatsmechanisme voor het manipuleren van verkiezingsresultaten berust. “De eerste twee zijn de controle van de regering over de registratie van kandidaten en de mediaberichtgeving. De derde is kiezersdwang, terwijl de vierde stembusfraude op verkiezingsdag zelf is.”

Met name die eerste twee genieten de voorkeur in het Kremlin, omdat ze het subtielst zijn en over langere tijd uitgesmeerd kunnen worden. Zo viel het hele netwerk rondom oppositieleider Aleksej Navalny uit elkaar doordat zijn organisatie op de extremismelijst belandde, waardoor zijn handlangers van de kieslijst geweerd konden worden. Ook de onafhankelijke media kregen in toenemende mate te maken met repressie doordat ze het label ‘buitenlands agent’ kregen.

Maar daarmee waren de zorgen aan het Rode Plein nog niet weg. Dat bleek wel toen de verkiezingswaarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa in augustus te horen kregen dat ze voor het eerst sinds 1993 niet welkom waren om de stembusgang te controleren. Bovendien kreeg verkiezingswaarnemer Golos enkele weken voor de verkiezingen het stempel buitenlands agent, waardoor hen het werk een stuk lastiger werd gemaakt.

‘Corruptste verkiezingen uit de geschiedenis van Rusland’

Desondanks kreeg Golos alsnog bijna 5000 meldingen van veronderstelde schendingen. Ook op sociale media wemelde het van de berichten over fraude: van het volproppen van stembussen met vervalste stembiljetten tot intimidatie van kiezers door patrouillerende militairen bij stemlokalen en mensen die meermaals hun stem uitbrachten.

Voor Verenigd Rusland leidde dat tot het gewenste resultaat tijdens wat Golos beschreef als een van de ‘corruptste verkiezingen uit de geschiedenis van Rusland’: de partij sleepte 315 van de 450 zetels in de Doema in de wacht. Precies genoeg voor de constitutionele meerderheid waarmee president Poetin ongehinderd al zijn plannen door het parlement kan loodsen.

Lees ook:

Geen schijn van kans: de Russische oppositie staat al vóór het stemmen buitenspel

Dit weekend kunnen Russen hun stem uitbrengen bij nationale en lokale parlementsverkiezingen. Maar echt iets te kiezen hebben ze niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden