InterviewDiplomatie

Hoe gaat Biden zakendoen met de Chinezen? ‘Wij laten ons niet intimideren, dat is de Chinese boodschap’

De Chinese minister van buitenlandse zaken Wang Yi eerder deze maand tijdens een online persconferentie in Peking.  Beeld EPA
De Chinese minister van buitenlandse zaken Wang Yi eerder deze maand tijdens een online persconferentie in Peking.Beeld EPA

Vrijdag ontmoeten topdiplomaten van de VS en China elkaar voor het eerst sinds het aantreden van de regering-Biden, in Alaska. Het is de vraag of de onderlinge spanningen daar worden bijgelegd, zegt Frans-Paul van der Putten, China-deskundige bij Clingendael.

China en de Verenigde Staten lagen de afgelopen jaren op ramkoers. De Amerikaanse president Joe Biden neemt ook een hard standpunt in, maar hij staat meer open voor klassieke diplomatie dan zijn voorganger Donald Trump. Frans-Paul van der Putten, auteur van het vorig jaar verschenen boek De wederopstanding van China, duidt de relatie tussen de twee wereldmachten.

Kan Peking beter zakendoen met president Biden dan met zijn voorganger?

“Voor de Chinezen biedt het aantreden van Biden voor- en nadelen in vergelijking met Trump. Biden en zijn minister van buitenlandse zaken Antony Blinken zijn voorspelbaarder en stabieler in hun aanpak, dat is een voordeel. Maar de nadelen zijn groter: ze zetten het Amerikaanse anti-Chinese beleid beter en grondiger voort.

“Biden zoekt samenwerking met bondgenoten, dat is niet gunstig voor China. De timing van de ontmoeting in Alaska, na het bezoek van Blinken aan Japan en Zuid-Korea, laat zien dat de VS pas stappen willen zetten na afstemming met hun bondgenoten. Biden en Blinken willen druk opvoeren op China.”

Worden er straks spijkers met koppen geslagen in Alaska?

“Bij zo’n eerste ontmoeting gaat het vooral om aftasten, het is het begin van een nieuwe fase. Beide landen zoeken nog hoe het verder moet met hun relatie. Ze hebben beide belang bij stabilisatie, zeker na de onrustige periode onder Trump.

“Er is geen grote kans op concrete uitkomsten, Alaska wordt geen keerpunt. Maar er kan duidelijk worden wat wel en niet bespreekbaar is. Zo zal de handelsruzie zeker aan bod komen. De VS draaien China de duimschroeven aan als het om technologie gaat, Peking hoopt op signalen dat er toch wat ruimte is.”

Is er ook een gesprek mogelijk over dreigende internationale conflicten?

“De Zuid-Chinese Zee (waar China zijn invloed uitbreidt, red.) zal zeker aan de orde komen, al weet ik niet of er veel te bespreken is. Daarvoor liggen de Chinese en Amerikaanse standpunten te ver uit elkaar.

“Over de Oeigoeren in Xinjiang en de toestand in Hongkong zal Blinken wel uitspraken doen. Voor het Amerikaanse publiek is het belangrijk dat hij een stevig standpunt inneemt. De Amerikanen zullen heel kritisch blijven als het om mensenrechten gaat.

“Maar voor China is dat juist een moment om zich sterk op te stellen, om te laten zien dat ze zich niet laten intimideren. Ze willen aan de eigen bevolking duidelijk maken dat buitenlandse mogendheden onderwerpen als Xinjiang en Hongkong niet kunnen gebruiken om China te verzwakken.”

En komt Taiwan nog aan bod? Een hoge Amerikaanse militair heeft onlangs gewaarschuwd voor een Chinese invasie daar.

“Wat Taiwan betreft zijn vooral de Chinezen heel benieuwd hoe dat verdergaat. Trump zocht toenadering tot Taiwan en China vraagt zich af: gaan de Amerikanen nog meer doen?

“Van alle instrumenten die de VS hebben om China in te perken, is Taiwan het oudste en belangrijkste. Als de Chinezen met geweld een hereniging afdwingen, is het ook afgelopen met de Amerikaanse macht in Azië. Daarom zullen de VS dat niet accepteren, maar dat hebben ze nooit duidelijk uitgesproken. Het is de vraag of ze dat nu wel zullen doen.”

Lees ook:
Chinese ambassadeur: Veel van de Nederlandse kritiek op China is niet acceptabel

Nederland handelt volop met China, maar heeft ondertussen kritiek op de mensenrechtensituatie in dat land. Die bemoeienis is ‘niet acceptabel’, zegt de Chinese ambassadeur Xu Hong.

‘China pakt ons gewoon in’

Er is een nieuwe wereldorde op komst met China als dominante supermacht, betoogt Rob de Wijk in zijn nieuwe boek. Het Westen maakt nog een kansje, als het er een echte strategie tegenover zet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden