Coronavirus

Hoe de EU het coronavirus bestrijdt? Voorlopig is het ieder land voor zich

Reizigers op Schiphol dragen een mondkapje.Beeld ANP

Een brede EU-aanpak van het nieuwe coronavirus is er niet, omdat de lidstaten dat nu eenmaal niet willen. Volgens het EU-agentschap voor ziektebestrijding is het risico dat het virus heel Europa in de greep krijgt ‘laag tot matig’.

Lidstaten van de Europese Unie blijven zelf heer en meester over de maatregelen die ze willen treffen tegen verdere verspreiding van het nieuwe coronavirus. Dat beleid kan dus per land enorm verschillen. EU-instituties proberen weliswaar een helpende hand te bieden met onder meer het uitwisselen van informatie of het geven van advies, maar verder is gezondheidszorg nu eenmaal een van de vele terreinen die de EU-landen in eigen hand willen houden.

Waar wel overuren worden gemaakt, is het Europees Centrum voor Ziektepreventie en –bestrijding (ECDC), een EU-agentschap gevestigd in Stockholm. Dat verzamelt zo veel mogelijk gegevens over Europese gevallen van Covid-19, zoals het nieuwe virus officieel heet, en brengt betrokkenen uit verschillende landen zo veel mogelijk bij elkaar.

Het maakt ook risico-inschattingen. De kans dat er elders in Europa een grote, regionale cluster van besmettingen ontstaat, zoals in Noord-Italië, is ‘matig tot hoog’, aldus het ECDC. Dat klinkt alarmerend, maar tegelijk zegt het agentschap dat het risico op ongebreidelde verspreiding over de hele EU ‘laag tot matig’ is. De reden daarvoor is volgens het ECDC dat alle EU-landen beschikken over voldoende instrumenten om besmettingen vroegtijdig te ontdekken en te isoleren.

‘Wanneer de piek wordt bereikt? Ik heb geen idee’

Toch durven experts geen voorspelling te wagen over aantallen toekomstige besmettingen dan wel doden, of wanneer het sein ‘virus meester’ kan worden gegeven. “Wanneer de piek wordt bereikt? Ik heb geen idee”, zei een EU-functionaris donderdag. “We hanteren nu nog vooral een strategie van indamming.” Ook het feit dat het gaat om een nieuw virus waartegen nog geen vaccin bestaat, speelt alle gezondheidsexperts en beleidsmakers parten.

Tijdens de migratiecrisis van 2015 en 2016 besloten enkele landen in de Schengenzone om weer grenscontroles in te voeren, die formeel in zes landen nog steeds van kracht zijn. In principe kunnen landen ook in dit geval eenzijdig zulke maatregelen nemen. Ze moeten dan wel de Europese Commissie inlichten en strikt genomen een ‘proportionaliteitstest’ uitvoeren: heiligt het doel de middelen? Maar Brussel kan geen enkel land weerhouden van het tijdelijk opschorten van het Schengenprincipe om niet te controleren aan de grens.

Wat te doen als bij zo’n grenscontrole blijkt dat iemand het virus in zich heeft? Meteen in isolatie plaatsen, luidt het advies vanuit Brussel, en vooral niet hardvochtig zo’n persoon tegenhouden en terugsturen. De kans op verdere besmettingen neemt dan alleen maar toe.

Het Songfestival in Rotterdam en het Europees Kampioenschap voetbal

Wat in ieder geval geen optie is, is het in één klap afsluiten van alle buitengrenzen van de EU. Daarvoor is simpelweg geen juridische basis. Ook hier geldt dat de landen aan die buitengrenzen zelf mogen bepalen of ze arriverende reizigers de toegang tot het land ontzeggen, om gezondheidsredenen.

Sommigen beginnen al een angstige blik te werpen op de talrijke internationale massa-evenementen die eraan zitten te komen, van het Eurovisiesongfestival in Rotterdam tot het Europees Kampioenschap voetbal, dat komende zomer in liefst twaalf verschillende Europese landen wordt afgewerkt. Kunnen die wel doorgaan?

“Die vraag zit zeker al in ons achterhoofd”, aldus de EU-functionaris. “Landen zullen daarnaar moeten kijken. Maar op dit moment hebben we voor die afweging simpelweg te weinig informatie.”

De naam van de anonieme EU-functionaris is bij de hoofdredactie bekend.

Lees ook:
Duitse carnavalsvierders in quarantaine, Japan sluit alle scholen tot eind maart

Het nieuwe coronavirus verspreidt zich in rap tempo over het Europese continent, Japan sluit voorlopig al haar scholen en Saudi-Arabië weert pelgrims aan de grens. Lees in dit bericht het laatste nieuws over het virus.

Duitsland voorziet corona-epidemie, Nederland is alert

De zorgen over het coronavirus nemen toe nu een Duits echtpaar in Gangelt, net over de grens met Sittard, besmet blijkt. Duitsland stelt zich in op een epidemie, Nederland ‘is voorbereid’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden