ReportageVaccinatiecampagne

Hoe Chili binnen enkele weken miljoenen mensen vaccineerde

Superman vergezelt zijn moeder die haar vaccinatie krijgt in La Florida, Santiago.  Beeld EPA
Superman vergezelt zijn moeder die haar vaccinatie krijgt in La Florida, Santiago.Beeld EPA

Chili heeft een opmerkelijk succesvolle vaccinatiecampagne. Het vaccineerde in enkele weken tijd een hoger percentage van de bevolking dan de Europese Unie.

Twee militairen kijken van afstand toe, een mitrailleur kruislings over de borst. Bij de ingang van het betonnen voetbalstadion Ester Roa Rebolledo in Concepción staan twee vrouwen van de lokale gezondheidsdienst Cesfam, naast een houten karretje waar oploskoffie wordt verkocht. Een oudere vrouw, begeleid door haar dochter, toont haar identiteitskaart. Maria Sepúlveda is 68 jaar, lezen de gezondheidsmedewerkers. Zenuwachtig loopt ze naar binnen. “Als het maar niet te druk is”, roept ze nog. Een halfuur later staat ze weer buiten. “Mijn arm doet een beetje pijn, maar het ging snel.” Trots toont ze haar covidkaart. Binnen twee weken kan ze, bij een kliniek naar keuze, met dit pasje haar tweede prik halen.

Groepsimmuniteit in juni

Maria Sepúlveda is een van de ruim 4 miljoen Chilenen die in een maand tijd gevaccineerd zijn, zo’n 24 procent van de bevolking. Het doel is om eind juni groepsimmuniteit te bereiken door 15 miljoen van de 19 miljoen inwoners gevaccineerd te hebben. Geen land in Zuid-Amerika vaccineert zo snel en ook de landen binnen de Europese Unie komen niet in de buurt bij de vaccinatiecampagne van Chili.

Het is positief nieuws voor het land dat, net als omliggende landen, hard getroffen werd door de pandemie. In mei 2020 had Chili nog een van de hoogste besmettingspercentages per hoofd van de bevolking en konden ziekenhuizen in de armere wijken de toestroom aan patiënten maar amper aan. Dat het land het juist wel zo goed doet met vaccinaties is volgens het ministerie van volksgezondheid op verschillende manieren te verklaren.

Geen politieke obstakels

“Chili heeft in een vroeg stadium veel doses ingekocht van verschillende ontwikkelaars”, zegt Paula Ramírez, woordvoerder van het ministerie. 10 miljoen doses komen van Pfizer, nog eens 10 miljoen komen er van het Chinese Sinovac terwijl er ook via Johnson & Johnson, AstraZeneca en het vaccinatieprogramma Covax van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) miljoenen vaccins binnenkomen. “Wij onderhouden goede handelsrelaties met zowel de VS als China als de Europese Unie, waardoor er bij de onderhandelingen geen politieke obstakels waren.”

De meeste vaccins die tot nu toe zijn toegediend in Chili komen van het Chinese Sinovac, dat gemengde testresultaten heeft wat betreft het voorkomen van symptomen. De fase drie-testen van het vaccin, waarbij grotere groepen een dosis ingespoten kregen, vonden ook plaats in Chili. Dit zorgde volgens viroloog Jaime Cerda, die de overheid adviseert over vaccins, voor voordelen bij de latere onderhandelingen.

Voor een zeer uitgestrekt land als Chili zitten er volgens Cerda veel voordelen aan Sinovac. “Een vaccin als dat van Pfizer moet je op min 70 graden Celsius bewaren. Dat kunnen lokale klinieken niet. Sinovac kan bewaard worden in een koelkast tussen de 2 en 8 graden. Dat maakt het makkelijker voor klinieken in afgelegen gebieden.”

Iedereen wacht op zijn beurt

Op advies van onder anderen Cerda heeft de Chileense overheid een helder vaccinatieschema opgesteld: de oudste en meest kwetsbare Chilenen eerst, naast het zorgpersoneel. Inmiddels is Chili ook al begonnen met het vaccineren van leraren, politieagenten en ambtenaren.

In tegenstelling tot buurlanden Peru en Argentinië, waar politici en bekende mensen voordrongen en zich eerst lieten vaccineren, wacht in Chili iedereen netjes op zijn beurt. Ook de 71-jarige president Piñera liet zich pas vaccineren toen hij aan de beurt was. Volgens Cerda heeft dit te maken met de protesten die Chili in 2019 in zijn greep hielden: politici zitten niet te wachten op schandalen tijdens dit succesverhaal.

Geografische uitdagingen

Een van de opmerkelijkste successen van de Chileense campagne is het tempo waarin mensen worden gevaccineerd. Chili heeft een lastige vorm met een lengte van ruim 4000 kilometer lang, van de droge Atacamawoestijn in het noorden tot de vlakten van Patagonië in het zuiden. Ondanks de geografische uitdagingen zijn er op alle plekken in het land lokale klinieken, die via onder meer militaire vliegtuigen vaccins ontvingen.

Karen Fuentes coördineert de vaccinaties in een kliniek in het zuidelijke stadje Arauco, op ruim 650 kilometer van de hoofdstad Santiago. “Waar je ook komt in Chili, er is een kliniek in de buurt. Er zijn hier ieder jaar vaccinatiecampagnes, tegen de griep, de mazelen en hepatitis A en B. Toen de regering de grootschalige vaccinatiecampagne aankondigde, hadden wij hier zo’n gevoel van: kom maar op.”

Hoewel er ook in Chili berichten op sociale media rondgaan die de effectiviteit van vaccins bestrijden, laten zo goed als alle Chilenen zich graag vaccineren. Fuentes noemt het een belangrijke factor in het succesverhaal: “Bij vaccineren hangt veel af van de mensen zelf. Er is hier geen antivaxx-beweging en iedereen komt netjes opdagen om geprikt te worden.”

Lees ook:

Brazilië lijkt de grip op het virus te verliezen: ‘Het hele land dreigt één groot Manaus te worden’

De Braziliaanse ziekenhuizen liggen voller dan ooit met covidpatiënten, mede door een nieuwe variant die mensen opnieuw kan besmetten. Gevaarlijk voor Brazilië, maar ook voor de rest van de wereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden