Libanon-tribunaal

Hezbollah-man veroordeeld, maar of hij ooit achter de tralies belandt?

Tribunaalvoorzitter David Re (midden), rechter Janet Nosworthy (links) en rechter Micheline Braidy (rechts) lazen dinsdag om beurten delen van het vonnis voor.Beeld EPA

Het Libanon-tribunaal heeft een Hezbollah-militant veroordeeld voor de moordaanslag in 2005 op ex-premier Hariri. Maar of de man ooit de cel in gaat, is twijfelachtig.

Het Libanon-tribunaal in Leidschendam heeft dinsdag een lid van de sjiïtische politieke partij en terreurgroep Hezbollah veroordeeld voor de moordaanslag vijftien jaar geleden op de Libanese oud-premier Rafik al-Hariri. Die aanslag met een truckbom vergrootte destijds de spanning tussen soennieten en sjiïeten in Libanon en leidde tot jaren van politieke polarisatie.

Zittend in hun zwart-rode toga’s met witte bef lazen de drie rechters dinsdag een samenvatting van hun 2600 pagina’s tellende vonnis voor. Volgens de rechters is bewezen dat Salim Jamil Ayyash een van de zes mobiele telefoons van het moordteam gebruikte en dat hij een ‘centrale rol’ speelde bij de aanslag. “Dit is de enige conclusie die mogelijk is op grond van de totaliteit van het bewijs”, aldus tribunaalvoorzitter David Re.

Ayyash krijgt zijn straf op een latere zitting te horen en kan maximaal levenslang krijgen. Drie andere aangeklaagden werden vrijgesproken.

De vermoorde Hariri was kort voor de aanslag in februari 2005 afgetreden als premier en was een sleutelfiguur in het soennitsche blok in de Libanese politiek. Hij gold als een bondgenoot van Saudi-Arabië en het Westen, en lag overhoop met het regime van buurland Syrië, dat destijds met een troepenmacht en veel geheim agenten aanwezig was in Libanon. De zelfmoordaanslag met een vrachtwagen vol explosieven leidde tot grote straatprotesten in het verdeelde land en onder zware internationale druk trok Syrië zijn troepen terug uit Libanon.

Een man loopt in Beiroet voorbij een grote poster van de vermoorde oud-premier Rafik al-Hariri.Beeld AP

Nadat het tribunaal in 2007 met steun van de Verenigde Naties was opgezet, omdat vervolging in Libanon niet haalbaar werd geacht, zochten onderzoekers de verantwoordelijken voor de aanslag in eerste instantie vooral in pro-Syrische kringen. De aanklager verzocht de autoriteiten in Beiroet ook om uitlevering van vier voormalige chefs van de Libanese veiligheidsdiensten, die op de hand van Syrië waren, en die sinds 2005 vastzaten.

Maar de aanklager moest dit uitleveringsverzoek later intrekken, omdat hij te weinig bewijs had tegen de vier generaals. En dinsdag stelde het tribunaal vast dat de aanklager nog altijd niet hard kan maken dat de Syrische dictator Bashar al-Assad of diens bondgenoot, Hezbollah-leider Hassan Nasrallah, achter de aanslag zat. “Syrië en Hezbollah hadden misschien wel motieven om Hariri en sommige van zijn politieke bondgenoten te elimineren”, aldus rechter Re. “Maar er is geen bewijs van enige betrokkenheid van de Hezbobollah-leiding en ook geen direct bewijs van Syrische betrokkenheid.”

Een succes voor de aanklager

De veroordeling dinsdag van Hezbollah-militant Ayyash, die overigens nog in hoger beroep kan, is een succes voor de aanklager. Die had nauwelijks fysiek bewijs of betrouwbare getuigenverklaringen om zijn zaak op te bouwen. Hij gebruikte in plaats daarvan een grote hoeveelheid mobiele-telefoon-gegevens om te reconstrueren hoe oud-premier Hariri werd gevolgd en hoe de aanslag werd uitgevoerd. “De vervolging was gebaseerd op telecomgegevens”, aldus rechter Re dinsdag. “Zonder die gegevens was er geen zaak geweest tegen de aangeklaagden.”

Maar sommige juridische experts zijn ook kritisch over die aanpak, omdat ze twijfelen of het verantwoord is om vrijwel uitsluitend op basis van dit soort indirect bewijs tot een veroordeling te komen. Bovendien is het, ondanks een berechting die in totaal zo’n 800 miljoen euro heeft gekost, twijfelachtig of de Hezbollah-man ooit achter de tralies zal verdwijnen. Want Ayyash en de andere drie aangeklaagden zijn nooit opgepakt en zijn daarom bij verstek berecht. Ayyash is al jaren niet meer in het openbaar gezien.

Zoon Hariri roept Hezbollah ter verantwoording

Saad al-Hariri, zoon van de vermoorde oud-premier, zei dinsdag na afloop van de rechtszitting in Leidschendam dat hij niet zal rusten voordat de veroordeelde Hezbollah-militant zijn straf ondergaat. Hij voegde eraan toe dat de sjiïtische beweging nu haar verantwoordelijkheid moet nemen. “Hezbollah is vandaag de partij die offers moet maken”, aldus Saad al-Hariri, die zelf ook twee keer premier was.

Maar het valt te bezien of Hezbollah bereid is om Ayyash, als hij nog leeft, over te dragen. Hezbollah is, mede door zijn zwaar bewapende militie, de machtigste groepering in Libanon en doet het tribunaal steevast af als een complot van Israël en Amerika. Hezbollah-leider Hassan Nasrallah zei vrijdag nog dat zijn groep eventuele veroordelingen zal negeren. “Voor ons zal het zijn alsof die uitspraken nooit zijn gedaan.”

Of de veroordeling de spanning tussen soennieten en sjiïeten weer zal aanwakkeren, moet ook worden afgewacht. Het vonnis komt op een gevoelig moment, omdat Libanon probeert op te krabbelen van een enorme explosie twee weken geleden in de haven van Beiroet, waar een loods met ammoniumnitraat de lucht in ging. Die ontploffing doodde zo’n 180 mensen, maakte een deel van de stad met de grond gelijk en leidde tot het aftreden van de regering. Daarnaast kampt Libanon met een heroplevende corona-uitbraak en een diepe economische crisis.

Lees ook:

Libanon zet zich schrap voor oordeel van Hariri-tribunaal

Het Libanon-tribunaal in Leidschendam doet dinsdag uitspraak over de bomaanslag vijftien jaar geleden op oud-premier Hariri. Veel Libanezen houden hun adem in.

De ontplofte haven van Beiroet staat symbool voor de zieke Libanese politiek

Na de ramp in de haven van Beiroet is voor veel Libanezen de maat vol. Het aftreden van de regering is nog lang niet genoeg. Na jaren van nepotisme, corruptie en wanbeleid willen zij dat het hele politieke systeem op de schop gaat. ‘Het zijn geen rotte appels, het is de hele boomgaard.’

Regering Libanon valt na verwoestende explosie en aanhoudende protesten

Verscheidene ministers stapten onder druk van de protesten al eerder op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden