AnalyseAutomatisering

Het zou zomaar kunnen dat er volgend jaar weer Auschwitz-kerstballen online te koop zijn

Auschwitz-kerstdecoratieBeeld Screenshot Amazon.com

Webwinkels filteren producten als Auschwitz-kerstballen en Pinochet t-shirts niet uit hun collectie, al zouden ze dat wel kunnen doen. 

De cyclus van verontwaardiging verloopt volgens een vast stramien. Eerst ontdekt een journalist of activist een kwetsend product dat online te koop is. Zoals afgelopen zondag, toen het Auschwitz-museum de aandacht vestigde op de kerstballen en badhanddoeken met Auschwitz-opdruk die op verkoopplatform Amazon te koop zijn. Vervolgens put dat platform zich uit in excuses, benadrukt dat dit tegen het beleid is, om het gewraakte product te verwijderen. En daarna gebeurt het opnieuw. 

Deze week eerst in Nederland, want ook Bol.com bleek Auschwitz-wanddecoratie in het assortiment te hebben. En op vrijdag werd de week afgesloten met een verse ronde ophef, over T-shirts op Amazon met toespelingen op de vroegere Chileense dictator Pinochet, zoals ‘Pinochet is my co-pilot’, verwijzend naar de politieke dissidenten die destijds levend uit helikopters werden geduwd. 

Een T-shirt met een toespeling op het vermoorden van politieke tegenstanders ten tijde van het Pinochet-regime, te koop op Amazon.com.Beeld Screenshot amazon.com

Zulke ophef is van alle tijden: in 2012 moest kledingbedrijf Urban Outfitters een shirt met een opdruk waarin critici een Jodenster herkenden uit de winkels halen. Twee jaar later kreeg Zara de wind van voren na een vergelijkbaar ontwerp. 

Maar er is ook een verschil met toen. Want de ophef die anno 2019 de boventoon voert, gaat niet over stomme ontwerpkeuzes van gerenommeerde bedrijven, maar over producten die geautomatiseerd op online platforms belanden. Bol.com en Amazon hanteren wel voorwaarden voor de producten die derde partijen via hen verkopen, maar er is niemand die hun vele miljoenen producten persoonlijk controleert. De enige mogelijkheid om bij zulke volumes controle uit te oefenen, is geautomatiseerd, bijvoorbeeld via zoektermen. Daar zal altijd iets tussendoor sijpelen: je kunt niet simpelweg alle producten met de naam ‘Pinochet’ in de omschrijving verbieden.

Bots

Er is nog een tweede laag van automatisering: bij de aanbieders. Want er zijn natuurlijk kwaadwillende partijen, die bewust antisemitische producten ontwerpen. Maar bij de meeste aanbieders van kwetsende waar is er niemand die vilein een Auschwitz-afbeelding selecteert voor op een wandkleed. Zulke producten zijn vaak door bots samengesteld, computerprogrammaatjes die het web afstruinen naar rechtenvrije afbeeldingen. Dat blijkt wel uit de onhandige begeleidende teksten. En uit het volume van de koopwaar. 

Neem MuchoWow, dat op Bol.com de Auschwitz-wanddecoraties aanbood: dat heeft in totaal 937.117 producten in het assortiment. Variërend van ‘Fotobehang vinyl - Romeinse stenen brug in Adana’ (156 euro) tot ‘Fotobehang vinyl - Stukjes broccoli op een witte achtergrond’ (350 euro). Die liggen niet allemaal ergens in een loods opgeslagen, te wachten op een koper. Die worden pas on demand bedrukt als iemand er heel toevallig langssurft. Zolang dat bedrijfsmodel blijft bestaan, is het aftellen tot de volgende ronde ophef.

Lees ook:

Uitgevers Wikipedia-boeken worden slapend rijk

Nederlandse bibliotheken geven vele duizenden euro’s uit aan boeken waarvan de inhoud door gisse uitgevers gewoon van het internet is geplukt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden