Drie vragenRegenwoud Brazilië

Het WWF juicht na de verkiezing van Lula, is de Amazone nu gered?

Brand in de Braziliaanse staat Para. De nieuwe president wil daar een einde aan maken.   Beeld AFP
Brand in de Braziliaanse staat Para. De nieuwe president wil daar een einde aan maken.Beeld AFP

Milieuorganisaties en dierenbeschermers halen opgelucht adem nu de uitslag van de Braziliaanse presidentsverkiezingen bekend is. Drie vragen aan Amazone-experts over wat president Lula voor het regenwoud kan betekenen.

Yara van Buuren

Vanochtend vroeg ontvingen ze al de eerste vrolijke smileys en dansende poppetjes van hun Braziliaanse connecties. Niet veel later kwamen ook Nederlandse collega’s juichend het kantoor binnengelopen. Milieuorganisaties halen opgelucht adem sinds bekend is dat de linkse kandidaat Lula Da Silva de Braziliaanse presidentsverkiezingen heeft gewonnen.

Ook Merijn van Leeuwen, Amazone-expert van het Wereld Natuur Fonds (WWF), en directeur Dirk-Jan Verdonk van World Animal Protection (WAP) zijn blij met de verkiezingsuitslag. Beiden brachten kort geleden nog een bezoek aan Brazilië, waar zij met eigen ogen de gevolgen van de grootschalige ontbossing zagen. De experts leggen uit wat deze verkiezingsuitslag zo belangrijk maakt.

Waarom vreesden jullie voor de herverkiezing van Jair Bolsonaro?

“Dat zou een ramp zijn geweest voor de planeet”, zegt Van Leeuwen. Doorgaans spreekt de Amazone-expert zich niet uit over politieke kwesties. Maar omdat de partij van Bolsonaro zo ‘anti-natuur’ is, vindt hij het belangrijk dit nu wel te doen. Het beleid van Bolsonaro was er volgens hem vooral op gericht op korte termijn economische winst te behalen. “En daar was hij behoorlijk meedogenloos in”, zegt Van Leeuwen.

Zo hebben inheemse volken volgens de Braziliaanse grondwet recht op hun land, het gebruik ervan en de natuurlijke hulpbronnen. Binnen hun gebieden zijn landroof en illegale houtkap misdrijven. Maar onder Bolsonaro heeft het proces van het toekennen van landrechten aan de inheemse bevolking stilgestaan. Hierdoor konden grootgrondbezitters zich de Amazone-grondgebieden toe-eigenen.

Daarnaast heeft Bolsonaro het budget voor de handhaving van de wetten met ongeveer tachtig procent gereduceerd en politieambtenaren vervangen die zich wilden inzetten voor het klimaat. “Bedrijven konden gewoon hun gang gaan”, legt Verdonk uit. Ontbossing is onder het bewind van Bolsonaro met zeventig procent toegenomen.

Lula was eerder al president van Brazilië van 2003 tot 2011. Wat heeft hij destijds gedaan om ontbossing tegen te gaan?

“Lula heeft destijds het tempo van ontbossing drastisch omlaag weten te brengen”, vertelt Verdonk. Toch is de Amazone-expert niet uitsluitend positief over de oud-leider. In zijn jaren als president heeft Lula namelijk ook belangrijke aanjagers van ontbossing, zoals de sojaproductie en rundvleesproductie gestimuleerd.

Zo is JBS, het grootste vleesbedrijf ter wereld, onder het bewind van Lula ontzettend gegroeid. Uit onderzoek van World Animal Protection blijkt dat JBS een belangrijke aanjager is van ontbossing in Brazilië.

Net zoals tijdens zijn eerdere premierschap staat Lula nu voor grote economische uitdagingen. Het land verkeert in een economische crisis, waardoor een groot deel van de bevolking honger lijdt. De natuur beschermen, zonder de voedselvoorziening in gevaar te brengen, dat is een lastige uitdaging.

Maar volgens Van Leeuwen heeft Lula eerder al bewezen dat economische vooruitgang en het beschermen van de Amazone samen kunnen gaan: “In 2007 heeft hij een controlesysteem op basis van satellietfoto’s en handhaving op de grond ingevoerd.” In die jaren kwamen ook ongeveer 30 miljoen Brazilianen uit de armoede.

De verkiezingsuitslag laat zien dat het land erg verdeeld is. Kan Lula als president een vuist maken?

“Er zitten nog steeds Bolsonaro-aanhangers op belangrijke posities in de senaat en het huis van afgevaardigden”, zegt Verdonk. Volgens hem is de verkiezingsuitslag dan ook slechts een stap in de goede richting.

Van Leeuwen ziet het iets positiever: “In Brazilië heeft de regeringsleider veel meer macht dan de premier in Nederland. Het grootste deel van de uitvoerende macht ligt bij de president.”

Verder hoopt hij dat de internationale gemeenschap Lula kan helpen. “Bolsonaro werd door de internationale gemeenschap gezien als een paria, maar Lula kan andere landen om hulp vragen. Klimaatfinanciering kan een belangrijke rol spelen om de Amazone te beschermen.”

Lees ook:
Vleesbedrijf jaagt ontbossing Amazone aan. ‘Funest voor het klimaat’

De aankoop van illegale soja en maïs door grote vleesbedrijven versnelt de ontbossing in Brazilië, blijkt uit onderzoek. Een fatale klimaatomslag dreigt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden