Wuhanvirus

Het wuhanvirus stort China in een mensenrechtencrisis, waarschuwt onderzoeker

Een Chinees jongetje met een masker in Guangzhou.Beeld EPA

In China wijkt nu alles voor de bestrijding van het wuhanvirus. Zoals de mensenrechten, zegt een onderzoeker.

Om het wuhanvirus af te remmen neemt de Chinese overheid verregaande maatregelen. Zestig miljoen mensen kunnen hun stad niet meer uit, overal zijn strenge controles en de informatie via internet en andere media staat onder nog strikter toezicht dan gewoonlijk. Yaqiu Wang, onderzoeker bij Human Rights Watch (HRW) in New York, waarschuwt voor de gevolgen.

“Door het virus verkeert China in een mensenrechtencrisis. Wie kritisch is over de overheid, wordt lastiggevallen. Maar het gaat niet alleen om activisten. Veel mensen die geïnfecteerd zijn, worden niet behandeld. Er is geen plaats in het ziekenhuis, dus worden ze naar huis gestuurd.”

Wang is zelf Chinees, maar ze is al jaren niet in het land geweest, omdat HRW-onderzoekers daar niet veilig zijn. Ze blijft op de hoogte dankzij een netwerk van contactpersonen en via sociale media en lokale nieuwssites. 

“Online kan je veel verhalen vinden. Een jongen van zestien met hersenbeschadiging zat alleen thuis, omdat zijn vader en broer opgenomen moesten worden. Na zes dagen is hij overleden. Een ziekenhuis werd aangewezen voor de behandeling van viruspatiënten, dus moesten de anderen weg. Ook mensen die afhankelijk zijn van dialyse-apparatuur.”

Er wordt veel gecensureerd

Dit is het topje van de ijsberg, vermoedt Wang. “Want de verhalen van mensen die geen toegang hebben tot internet horen we al helemaal niet.” Bovendien wordt veel gecensureerd. “Tot een paar dagen geleden was de censuur juist wat relaxter. De centrale overheid wilde weten wat er aan de hand is en ze vertrouwt de lokale bestuurders niet. Maar nu ze een beeld hebben, wordt de censuur weer strikter.”

Politiek filosoof Jeroen Linssen betoogt vandaag in Trouw dat de maatregelen van China in zekere zin juist ‘vrijheidsbevorderend’ zijn, omdat ze ten dienste staan van de gezondheid. Wang spreekt het niet tegen. “Absoluut”, antwoordt ze op de vraag of de strenge maatregelen, zoals het inperken van de bewegingsvrijheid, terecht zijn.

“Maar dat moet wel proportioneel en om de goede redenen gebeuren. Een quarantaine op deze schaal is nog nooit uitgeprobeerd. De overheid moet de toegang tot medische zorg, voedsel en water verzekeren.”

Enige controle op berichtgeving is ook te rechtvaardigen. “Valse informatie kan voor paniek zorgen. Daarom moet de overheid zelf correcte informatie geven, maar het probleem is dat de mensen de overheid niet vertrouwen. President Xi Jinping heeft gepleit voor openheid, maar dat is retoriek. Zelfs de burgemeester van Wuhan heeft gezegd: ‘Van de centrale overheid mogen we niet alles bekendmaken’.”

‘China moet de mensenrechten respecteren’

Moet de rest van de wereld China dankbaar zijn voor de strenge maatregelen, omdat die de verspreiding van het virus tegengaan? Wang vindt van niet. “Het optreden van de overheid veroorzaakt veel menselijk leed. Mensen lijden, ook al zien we veel van hen niet door de censuur. We zullen waarschijnlijk nooit horen hoeveel mensen in de problemen zijn gekomen.” 

Niet alleen degenen die in Wuhan bleven hebben het zwaar, ook wie op tijd vertrok heeft nu problemen. “Persoonlijke informatie van die mensen, zoals hun telefoonnummer, is door lokale overheden online gezet. Zij worden bedreigd en gediscrimineerd. Sommige plaatsen hebben zelfs een beloning uitgeloofd voor iedereen die iemand uit Wuhan aangeeft. Mensen uit die stad en de provincie Hubei kunnen vaak geen hotel boeken. Ook als ze besmet zijn, zwerven ze vaak rond, wat juist gevaarlijk is.”

Andere landen hebben weinig invloed op de Chinese overheid, weet Wang. Toch kunnen ze wel iets doen. “Vraag om transparantie en om vrijheid van informatie. China moet de mensenrechten respecteren. We kunnen niet zeggen: die moeten maar even wijken, het gaat nu om het virus.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden