AchtergrondAfghanistan

Het ‘ware gezicht’ van de Taliban krijgt langzaam vorm

Nadat de Taliban de hoofdstad Kaboel innamen werden beelden van vrouwen al snel beklad. Veel Afghaanse vrouwen blijven binnen uit angst voor de fundamentalisten. Beeld AFP
Nadat de Taliban de hoofdstad Kaboel innamen werden beelden van vrouwen al snel beklad. Veel Afghaanse vrouwen blijven binnen uit angst voor de fundamentalisten.Beeld AFP

De mooie beloftes van een nieuwe ‘gematigde’ Taliban lijken een kort leven beschoren. Met de dag voeren de fundamentalisten een repressiever beleid. Veel Afghanen nemen het zekere voor het onzekere, en houden zich gedeisd.

Isabel Bolle

Het is wachten tot de Taliban hun ware gezicht laten zien, waarschuwden veel Afghanen de afgelopen dagen. En lang wachten was het niet. Waar de fundamentalisten dinsdag in een persconferentie nog beloofden dat “het Islamitische Emiraat voor niemand vijandigheid of wrok koestert”, komen er nu steeds meer berichten naar buiten van Taliban die in Kaboel langs de deuren gaan op zoek naar Afghanen die ooit werkzaam zijn geweest voor Navo-troepen, buitenlandse media of de voormalige Afghaanse regering.

En waar een vrouwelijke journalist van het mediabedrijf Tolo News dinsdag nog een woordvoerder van de Taliban op televisie interviewde, werd enkele uren later bekendgemaakt dat alle vrouwelijke werknemers van de staatstelevisie met onmiddellijke ingang werd verboden nog terug te keren naar hun werk. In gebieden die al eerder werden ingenomen door de Taliban, zoals Kandahar en Herat, waren sommige vrouwelijke universiteitsstudenten en werknemers al naar huis gestuurd.

Wankele principes

Ook de zogenaamde nieuwe tolerantie jegens etnische minderheden lijkt een wankel principe. De afvaardiging van de Taliban die dinsdag een religieuze bijeenkomst bezocht van de Hazara, een sjiitische minderheid in het land, wordt nu overschaduwd door een rapport van Amnesty International dat donderdag is gepubliceerd. Hierin beschrijft de mensenrechtenorganisatie nauwkeurig hoe de Taliban vorige maand een slachting van een groep Hazara-mannen uitvoerden in de provincie Ghazni.

Zes mannen werden in koelen bloede geëxecuteerd, en drie mannen werden gemarteld voordat ze werden neergeschoten. Bij een van de slachtoffers waren alle armspieren afgesneden, bij een ander werden de armen en benen gebroken en het hoofdhaar uitgetrokken voordat hij gedood werd. Het voorval wijst allesbehalve op een hervonden tolerantie voor minderheden zoals de Hazara, die in het verleden altijd al onderdrukt werden door de Taliban.

Op zoek naar ‘collaborateurs’

Veel Afghanen negeren de tekenen aan de wand niet, en nemen het zekere voor het onzekere. Zo verdwenen veel bekende Afghaanse influencers de afgelopen dagen van Instagram en Youtube, en gaan er op sociale media handleidingen rond van hoe je het beste je ‘digitale voetafdruk’ kunt wissen. Want oude Facebookberichten, die kritisch zijn over de Taliban, of foto’s op Instagram waarop gedanst of gezongen wordt, kunnen je misschien in de problemen brengen met de jihadisten, zo wordt gevreesd. Facebook liet vrijdag weten dat het een tool heeft gepubliceerd waarmee gebruikers in Afghanistan met één klik hun profiel kunnen verbergen voor iedereen met wie ze geen vrienden zijn. Zo kunnen de Taliban niet meekijken.

Sommige Afghanen die werkzaam zijn bij buitenlandse ngo’s laten weten dat ze alle telefoonnummers van westerse contacten van hun mobiel hebben verwijderd, zodat ze niet gelinkt kunnen worden aan buitenlandse organisaties, mochten de Taliban hun telefoon onderzoeken. Die vrees is niet ongegrond, er komen steeds meer berichten naar buiten van Taliban die de deuren langsgaan, op zoek naar wat zij beschouwen als ‘collaborateurs’.

‘De dood is beter dan door hen meegenomen te worden’

Volgens een rapport van het Norwegian Centre for Global Analyses, dat inlichtingen verzamelt voor de Verenigde Naties, beschikken de Taliban over een ‘blacklist’ met namen van Afghanen die banden hebben met de voormalige regering, het leger, de politie en de Amerikaanse strijdkrachten. Zij zijn niet alleen een doelwit, ook Afghaanse journalisten worden gezocht.

Donderdag werd bekend dat een naast familielid van een Afghaanse journalist die werkzaam is bij de Duitse omroep Deutsche Welle is vermoord, nadat de Taliban de journalist – die al in Duitsland zit – na meerdere huiszoekingen niet konden vinden. Deutsche Welle laat weten dat de huizen van drie andere werknemers inmiddels ook zijn binnengevallen, onduidelijk is of daarbij mensen zijn opgepakt.

Hoewel Afghanen die banden hebben met het westen groot gevaar lopen, hebben zij nog een kleine kans om de komende dagen geëvacueerd te worden, als ze de beloftes van hun werkgevers mogen geloven. Maar veel Afghanen voor wie er geen uitweg is vrezen het moment dat de Taliban bij hen aankloppen. Zo ook een jonge Afghaanse studente in Kaboel die – anoniem – in een interview met de BBC vertelt hoe ze “met angst in de botten” wacht op hun komst. “Misschien dat ik mezelf doodmaak als ze komen. Ik heb het er met mijn vriendinnen over, en dit is wat we allemaal – echt allemaal – van plan zijn om te doen. De dood is beter dan door hen meegenomen te worden.”

Lees ook:

De overwinning van de Taliban inspireert jihadisten overal ter wereld

De Amerikanen waarschuwen de Taliban dat Afghanistan niet weer een ‘broeinest’ van terrorisme mag worden, zoals vroeger. Maar de Britten vrezen dat de terugkeer van bijvoorbeeld Al-Qaida een kwestie van tijd is.

Ismail en zijn kinderen vrezen voor hun achtergebleven dochter en moeder: ‘De Taliban zijn geen moslims, het zijn extremisten’

Ismail probeert zijn oudste dochter en ex-vrouw vanuit Afghanistan naar Nederland te halen. Nu de Taliban aan de macht zijn, lopen de twee gevaar. Ze komen hun huis niet uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden