Interview Emilio José Archila

Het vredesakkoord in Colombia verkeert in diepe crisis, deze man moet het oplossen

Emilio José Archila. Beeld Edwin Koopman

Het vredesakkoord in Colombia verkeert in diepe crisis. De man die het moet uitvoeren, was even in Nederland.

“Het zijn leugenaars”, zegt Emilio José Archila beheerst. Hij is aangesteld om het vredesakkoord uit te voeren. De guerrillaleiders die twee weken geleden in een video verklaarden de wapens weer op te pakken, omdat de regering zich niet aan de afspraken zou houden, sloeg in Colombia in als een bom.

Onder die kopstukken Ivan Márquez, destijds nota bene het hoofd van de Farc-delegatie. “De echte ­reden voor de beslissing is drugs­handel. Van begin af aan was duidelijk dat dit akkoord niet in twee jaar kon worden uitgevoerd. Trouwens, als je naar de cijfers kijkt, zie je dat we serieus bezig zijn.”

Glimlachend laat Archila zijn katoenen armbandje zien, ‘gevlochten door een gereïntegreerde ex-strijder’. De 58-jarige jurist, namens de rechtse regering verantwoordelijk voor de praktische uitvoering van het vredesakkoord tussen de overheid en rebellenbeweging Farc, staat ook bij tegenstanders van de regering bekend als een toegewijd man: iemand die niet te beroerd is om ­probleemgebieden te bezoeken, en iemand die echt vrede wil. 

Dat krediet heeft zijn president Ivan Duque niet, die vorig jaar de verkiezingen won omdat hij zei wat veel Colombianen vonden: dat de ­rebellen er te gemakkelijk vanaf kwamen. Sindsdien is het akkoord aan alle kanten vertraagd en uit­gekleed.

Teruggeven van land

Zo zouden ex-strijders geld krijgen om kleine bedrijfjes op te zetten. Op een totaal van 11.000 strijders zijn nu zo’n 600 projecten opgezet, het overgrote deel op individueel initiatief. “Geen land ter wereld heeft zoveel start-ups”, zegt Archila defensief. “Bovendien zijn bij één project vaak meerdere mensen betrokken, soms wel tien of twintig.” Ook het teruggeven van land aan ­families die moesten vluchten voor geweld is pas net op gang gekomen. Na enig zoeken vindt Archila de cijfers: 22.000 hectare voor 5000 slachtoffers, het is een fractie van het totaal.

De steun aan boeren die hun illegale cocaplanten vernietigen, stagneert. Honderdduizend families trokken de hele cocaoogst uit de grond, 35.000 hectare. Tienduizenden van hen hebben echter nog geen cent gezien van de beloofde compensatie voor het zaaien van alternatieve gewassen. Sommigen planten gewoon weer coca. “De vorige regering beloofde de mensen veel meer dan Colombia kan betalen. Het ging om meer dan een miljard euro, en dat geld is er niet. President Duque wil de beloftes nakomen, maar geen valse verwachtingen scheppen.”

Opkomst en verval van het vredesakkoord

September 2016: De Farc en president Santos ­tekenen een vredesakkoord.

Oktober 2016: Santos verliest nipt referendum over het akkoord

November 2016: Parlement neemt gewijzigd ­akkoord aan, ondanks boycot van de rechtse oppositie.

Juni 2018: Rechtse Ivan Duque wint de presidentsverkiezingen.

Augustus 2019: Farc-onderhandelaar Ivan ­Márquez kondigt nieuwe ­gewapende strijd aan.

Er gebeurt wel wat, maar het gaat tergend langzaam. De weinige cijfers die hoger zijn dan begroot, gaan over de moorden op linkse leiders en activisten. Sinds het tekenen van het akkoord zijn meer dan 500 volksleiders en rond 140 ex-guerrillastrijders vermoord. “Natuurlijk is dat iets wat ons aangaat”, zegt Archila. “Een paar maanden geleden hebben we ruim twintig extra maatregelen genomen om ex-strijders te beschermen.”

Sinds de Farc de wapens neerlegde, is het vacuüm in hun gebieden opgevuld door andere bendes. Waarom zijn politie en andere autoriteiten daar niet? “Dat gaan we ook doen”, zegt Archila. “Maar het is een illusie om te denken dat we met dit akkoord in een keer kunnen bereiken wat in tweehonderd jaar niet is gelukt. Op de lange termijn komt die aanwezigheid er wel.”

Een politieke wapenstilstand

Zo’n 2000 ex-strijders hebben de hoop opgegeven en de wapens weer opgepakt. Dat zich daar nu commandanten als Márquez bij aansluiten, laat zien hoe diep de crisis in het vredesproces is, zegt Sergio Jaramillo, een voormalige delegatieleider van de regering en een van de architecten van het vredesakkoord. Hij riep president Duque op te stoppen met partijpolitiek en het traineren van het vredesproces. Hij opperde deze week een ‘politieke wapenstilstand’ om met alle politieke groeperingen samen het akkoord uit te voeren en een ramp te voorkomen.

“Precies wat de president doet”, zegt Archila. “We zijn allemaal ongeduldig. Ik zou ook willen dat de dingen sneller gingen, maar dit duurt op zijn minst nog tien tot vijftien jaar.”

Lees ook:

Voormalig tweede man van de Farc roept op tot hervatten gewapende strijd

In een videoboodschap riep de voormalige tweede man van de Farc, Iván Márquez, recent op om de gewapende strijd tegen de Colombiaanse staat nieuw leven in te blazen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden