CoronaTweede golf

Het virus flakkert soms weer angstwekkend hoog op: de tweede golf? Of zitten we nog in de eerste?

In Manchester worden lokale maatregelen genomen, in een poging een lokale lockdown te voorkomen.Beeld REUTERS

Op verschillende plekken in Europa schieten de coronabesmettingen weer omhoog. Overheden proberen de infectiehaarden in te dammen, maar dat lukt niet altijd met lokale maatregelen.

De Britse kranten hadden er gisteren weer hun grootste lettertype voor opgescharreld: in het noorden van het land is de lockdown terug van weggeweest. In Manchester en een grote cirkel daaromheen mogen mensen niet langer bij elkaar op visite. Er waren al nieuwe lockdownmaatregelen getroffen in en rond Leicester, waar achteraf bleek dat de werknemers in de naaiateliers op de top van de pandemie gewoon waren blijven doorproduceren, zelfs als ze zich niet lekker voelden.

Nu blijken de maatregelen daar niet afdoende te zijn geweest en moet een groter deel van het Verenigd Koninkrijk weer op slot, precies aan de vooravond van het Offerfeest, dat juist door heel veel mensen in die regio wordt gevierd.

‘Miljoenen huishoudens getroffen’, schreef The Guardian. Eerder deze week zei premier Boris Johnson dat de tweede golf besmettingen op het Europese vasteland al woedt. “Bij sommige van onze Europese vrienden zien we tekenen van een tweede golf van de pandemie.”

Beeld Sander Soewargana

Nieuwe infectiehaarden op allerlei plekken

Johnson wees toen op Spanje, waar het aantal besmettingen in de regio boven en rond Barcelona plotseling opvlamde. Maar had hij donderdag het woord genomen, dan had hij waarschijnlijk gewezen op Polen, waar toen het hoogste aantal besmettingen ooit in één dag werd geregistreerd: 657.

Hij had ook kunnen wijzen op Roemenië en Bulgarije, waar de besmettingsaantallen omhoog schieten, of op Duitsland, Frankrijk, België of Luxemburg. Op allerlei plekken duiken nieuwe infectiehaarden op, die niet altijd meteen met hoogst lokale maatregelen onder controle te krijgen zijn. In Spanje bijvoorbeeld waren maatregelen rond Lleida niet afdoende en moesten maatregelen genomen worden voor heel Catalonië. Het aantal besmettingen daalt daar nu weer.

Zulke zich uitbreidende besmettingsrimpels proberen politici uit alle macht te voorkomen.

Eerste of tweede golf, dat is de vraag

Maar de vraag is of de huidige nieuwe haarden inderdaad duiden op een tweede golf besmettingen, of dat ze nog altijd horen bij de eerste. Deskundigen zijn het daar niet over eens.

Het gerenommeerde Duitse Robert Koch-instituut, het equivalent van het RIVM, spreekt net als Boris Johnson van een tweede golf. “Wat we zien is hoogst verontrustend en mogelijk het begin van een tweede golf”, zei Lothar Wieler, de hoogste baas van het instituut. Wieler wees erop dat de huidige besmettingen in Duitsland, nu alweer 800 per dag, niet meer terug te herleiden zijn naar één of twee afzonderlijke regio’s, maar dat ze overal zijn.

Ook de premier van deelstaat Saksen, Michael Kretschmer, is stellig: “De tweede golf is al begonnen. We treffen iedere dag weer nieuwe infectieclusters die voor hele grote aantallen besmettingen kunnen zorgen.”

Geen golf, maar een lappendeken

Maar Lisa Maragakis, onderzoeker bij het Amerikaanse Johns Hopkins-instituut, is ervan overtuigd dat de wereld nog altijd te maken heeft met de eerste golf. “In plaats van over een golf, zou ik liever spreken van een lappendeken”, zegt ze op de website van het instituut. “De infectiehaarden zijn dan weer hier, dan weer daar.”

Dat is ook de overtuiging van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Daar zegt woordvoerder Margaret Harris dat alles erop wijst dat de wereld nu nog altijd te maken heeft met één en dezelfde grote golf.

De beruchte ‘tweede golf’: het was ook in Nederland zo’n handig begrip voor allerlei voorspellingen. Maar voor het beschrijven van het ‘nu’ is het onbruikbaar.

Al sinds het afzwakken van de eerste coronapiek wordt er in Nederland over gespeculeerd: wanneer komt er een ‘tweede golf’? Zolang er geen vaccin is, waarschuwden experts, is de kans groot dat het virus weer oplaait. En zie: het aantal besmettingen stijgt de laatste weken weer. Is dit hem nu? Staan we aan de voet van een nieuwe piek?

‘Tweede golf’ is misschien een handig begrip in voorspellingen, maar weinig zinnig voor het beschrijven van het nu. Of de lijn van de grafiek een golf vormt, is pas achteraf te beoordelen. En is het dan een golf, of eerder een golfje of rimpeling?

Wat nu in Nederland gebeurt, is in zijn meest droge zin een toename van het aantal mensen dat positief test op Covid-19. Dat aantal was het laagst op 6 juli, vijf dagen nadat de teststraten werden geopend voor iedereen in Nederland met Covid-achtige klachten. Die dag waren er 41 positieve tests. In die week, van 1 tot en met 7 juli, werden er 432 positieve tests bij het RIVM gemeld. In de week tot afgelopen dinsdag waren dat er 1329.

Goed nieuws en de grote vraag

Dat het aantal besmettingen zou toenemen, was de verwachting: op 1 juli was er een versoepeling van de coronaregels. Hoe snel de stijging zou gaan, en tot welk niveau, dat was de vraag. Dat ging sneller dan gehoopt. In de week van 8 juli nam het aantal positieve tests met een kwart toe ten opzichte van de week daarvoor. In de week van 15 juli met 80 procent. En vorige week met nog eens 30 procent. Ook deze week zet de stijging door.

Het goede nieuws: er laten zich meer mensen testen dan vier weken geleden. Dat kan ongeveer de helft van de toename aan positieve tests verklaren, maar niet alles.

Lijkt deze toename nu op het begin van de piek in maart? De testcijfers van toen en nu zijn niet te vergelijken, omdat nu veel meer mensen zich kunnen laten testen. Het aantal ziekenhuisopnames geeft een beter idee. Er komen deze week al iets meer nieuwe Covid-19-patiënten naar het ziekenhuis, al zijn de aantallen laag. De afgelopen drie dagen waren het er in totaal veertien, terwijl zich eerder deze maand soms een paar dagen op rij geen enkele patiënt meldde.

De grote vraag is: wat doet de lijn met besmettingen nu? De verwachting van veel experts: die stijgt misschien nog wat, maar niet zo rap als in maart. Een echte ‘golf’ verwachten ze pas dit najaar, als we weer vaker binnen zitten en het virus zich makkelijker kan verspreiden.

Lees ook: 

De tweede golf bestrijden? In Catalonië gaat dat niet zo makkelijk

Spanje kampt met snel oplopende coronacijfers, met name in Catalonië. De bestrijding van de epidemie moet lokaal gebeuren. Maar hoe dwingend kunnen de regio’s zijn?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden