Aanslag

Het spreekuur is de hoeksteen van de Britse politiek

Inwoners van Leigh-on-Sea bij de bloemenzee voor de doodgestoken parlementariër David Amess.  Beeld Reuters
Inwoners van Leigh-on-Sea bij de bloemenzee voor de doodgestoken parlementariër David Amess.Beeld Reuters

De Britse parlementariër David Amess is doodgestoken tijdens het spreekuur in zijn kiesdistrict. Blijft die politieke traditie wel bestaan?

Gijs Moes

Het is, naast de eeuwenoude rituelen en het rumoer in het Lagerhuis, een van de kenmerken van de Britse politiek: het spreekuur van een volksvertegenwoordiger in zijn of haar kiesdistrict. Daar kan iedereen komen klagen, vragen of voorstellen doen. Kan dit na de moord op de Conservatieve parlementariër David Amess nog wel doorgaan?

Amess werd vrijdag doodgestoken in een kerk in Leigh-on-Sea, ten oosten van Londen. Daar hield de katholieke Amess zijn wekelijkse spreekuur en de verdachte had een afspraak gemaakt. De politie vermoedt dat hij gedreven werd door ‘islamistisch extremisme’.

De spreekuren moeten doorgaan, liefst zonder bewapende politie

Sir Lindsay Hoyle, de ‘speaker’ (voorzitter) van het Lagerhuis, en minister van binnenlandse zaken Priti Patel reageerden zondag geschokt. Naast hun medeleven met de nabestaanden en hun zorgen over de veiligheid van politici was hun belangrijkste boodschap: de spreekuren moeten doorgaan, liefst zonder bewapende politie voor de deur.

Britse kiezers kunnen, meestal op vrijdag of in het weekend, hun volksvertegenwoordiger opzoeken. Niet in Londen, maar in het district zelf. Om de toegang laagdrempelig te houden, is het spreekuur vaak in een lokaal partijkantoor, in een bibliotheek of buurthuis en soms gewoon in de pub op de hoek.

Daar spreken de politici meestal een op een met de kiezers, die zich soms moeten aanmelden en soms gewoon binnen kunnen lopen. De gesprekken zijn vertrouwelijk, net als een bezoek aan de dokter of advocaat. Toch kan een kiezer een klacht of vraag zomaar terughoren in het parlement en op de nationale tv, waar het dagelijkse vragenuur wordt uitgezonden.

De moorden op Jo Cox en Robert Bradford

Voor Britse politici is het spreekuur van grote waarde, al was het maar omdat ze niet snel zullen worden herkozen als ze zich te weinig laten zien in hun district. Het is echter al veel langer duidelijk dat het directe contact ook een gevaar kan zijn. Dat bleek in 2016 al, toen Labour-parlementariër Jo Cox werd doodgestoken door een neo-nazi, terwijl ze op weg was naar haar spreekuur. In 1981 werd de protestantse parlementariër Robert Bradford doodgeschoten door de IRA, tijdens zijn spreekuur in een buurthuis in Belfast.

Nu richt de aandacht zich op de verdachte van de moord op Amess: Ali Harbi Ali (25), de zoon van een voormalige adviseur van de premier van Somalië. Ali’s vader, Harbi Ali Kullane, heeft geschokt gereageerd in de krant The Sunday Times. Hij zei ‘getraumatiseerd’ te zijn. “Dit is niet iets wat ik ooit had verwacht.”

Of Amess beveiligd werd, is niet duidelijk. Veel stelde dat niet voor waarschijnlijk, juist vanwege de laagdrempeligheid van de spreekuren. Na de moord op Cox zijn er wel wat maatregelen genomen, zoals installatie van een noodknop voor de politici die dat willen, of betere verlichting.

Minister Patel en speaker Hoyle spraken zondag over mogelijke nieuwe maatregelen, zonder in detail te treden. De spreekuren zullen blijven, zo maakten beiden duidelijk. Die zijn immers, volgens Hoyle, ‘de hoeksteen van de democratie’.

Lees ook:

Britse politie ziet moord op Britse parlementariër David Amess als een terreurdaad

De Britse politie behandelt de moord op het Britse parlementslid David Amess als een terreurdaad. In het voorlopige onderzoek is een mogelijk motief naar voren gekomen dat verband houdt met islamistisch extremisme.

Britten in shock na terroristische moord op parlementariër Amess. ‘Dit kan elke politicus overkomen’

De moord op de Britse parlementariër David Amess vrijdag was waarschijnlijk een daad van islamitisch terrorisme. De schok in het land is groot. Moeten politici extra worden beveiligd?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden