null Beeld
Beeld

De MegastadNairobi

Het Spaanse rietje tegen drugs en tienerzwangerschap

Verbijstering alom toen de minister van onderwijs onlangs pleitte voor de herinvoering van lijfstraffen op scholen om een einde te maken aan het criminele gedrag van sommige scholieren. Twintig jaar geleden was in Kenia tenslotte het Spaanse rietje verboden. Op sociale media vielen Kenianen over hem heen.

Zijn gewraakte opmerking kwam nadat scholen in verschillende delen van Kenia, waaronder Nairobi, te maken hadden gekregen met grof geweld door leerlingen. Scholieren hadden scholen in brand gestoken, leerkrachten aangevallen met knuppels en machetes, of waren stomdronken of compleet high op het schoolplein gevonden tijdens lesuren.

De minister meldde twee dagen later dat het slechts een persoonlijke opmerking was geweest en geen voorstel tot wetsveran­dering. Toch waren te midden van al die kritische geluiden over de minister ook reacties te lezen van Nairobianen die het helemaal met hem eens waren.

Oudedagsvoorziening

Ik ging ervan uit dat het de ­oudere generatie was die voor lijfstraffen pleitte. Tot ik een kennis, een werkende moeder van halverwege de 30, naar haar mening vroeg. Zij vertelde onomwonden dat ze de leerkrachten van haar oudste en puberende dochter ­expliciet had gevraagd het ­Spaanse rietje te gebruiken als straf nodig was. Dat was volgens haar de enige manier om haar kind te behoeden voor drugs en tienerzwangerschap.

Ouders in Kenia sparen zich soms letterlijk het brood uit de mond om hun kinderen naar ­goede scholen te sturen in de hoop dat ze later een baan met een hoog salaris bemachtigen. Pensioenen en AOW zijn slechts voor een minderheid weggelegd en goed verdienende kinderen worden nog altijd gezien als ­oudedagsvoorziening. De druk van ouders op hun zonen en dochters om uit te blinken, is vaak erg groot.

Grote stress

Die pressie wordt nogal eens als reden gegeven voor misdragingen van scholieren. Bovendien is het aanpoten op vooral de staatsscholen. De schooldagen zijn lang, met veel huiswerk om alle materie in een korte periode te kunnen behandelen (vakanties duren lang). En dan wordt elk schooljaar, ook op de basisschool, afgesloten met overgangs­examens, die vergezeld gaan van grote stress.

Daarbij komt nog dat veel ­kinderen naar internaten gaan, omdat ouders te ver van scholen wonen of door werk niet thuis zijn. Dat zijn geen luxe scholen, maar betaalbare instellingen met grote slaapzalen waar tientallen kinderen benauwend dicht op ­elkaar leven met onvoldoende of slecht voedsel.

‘Het mag niet, maar gebeurt toch’

Een jonge leerkracht op een middelbare school die ik ken, zei tegenstander te zijn van lijfstraffen. Na enig aandringen vertelde hij dat het soms gebeurt op zijn school. Maar, zo voegde hij eraan toe, alleen als de ouders er specifiek om vragen. Op zijn school zitten kinderen van midden­klassegezinnen met ouders die vaak goed opgeleid zijn. Weliswaar een minderheid maar toch nog veel van hen hadden de school gevraagd lijfstraffen toe te passen indien nodig.

Het enige verschil is dat deze vorm van straf niet meer te midden van klasgenoten wordt uitgedeeld als afschrikking. Nu worden de slagen met het Spaanse rietje gegeven in een kamer waarvan de deuren en de ramen gesloten zijn. Schouderophalend zei de leerkracht: “Het is zoals bijna alles in Kenia. Het mag niet, maar gebeurt toch.”

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden