ReportageGuadalpuana

Het ondenkbare is gebeurd: de grootste katholieke bedevaart ter wereld is geschrapt

Pelgrims buiten de Basiliek van Guadalupe in Mexico-Stad.Beeld AP

Door de pandemie gaat de grootste katholieke bedevaart ter wereld niet door. Een grote strop voor gelovigen.

In de schaduw van het enorme, ronde postmoderne kerkgebouw, naast de oude, koloniale kerk uit de zestiende eeuw, schuifelt een groepje gelovigen op de knieën richting de ingang. Verder komen ze niet, want de kerkgebouwen van de Basiliek van Guadalupe zijn voor het publiek gesloten. Bidden doen de pelgrims met de ellebogen op een hek bij de poorten.

Het is deze week rustig in het grootste katholieke heiligdom en pelgrimsoord van Latijns-Amerika. Hier, in het noorden van Mexico-Stad, zou volgens de traditie in 1531 Maria enkele malen zijn verschenen aan een Azteekse herder. Op het plein voor beide kerkgebouwen schuifelen enkele pelgrims rond met afbeeldingen van de Maagd van Guadalupe: Maria gekleed in de Mexicaanse driekleur. Bij de ingang wordt streng gecontroleerd met thermometers. Zonder mondkapje en gel wordt de toegang geweigerd.

Normaliter zou de Basiliek van Guadalupe zich deze weken hebben opgemaakt voor de ‘Guadalupana’, de grootste pelgrimstocht op het westelijk halfrond. Jaarlijks trekken ruim tien miljoen katholieke Mexicanen en andere Latijns-Amerikanen naar de basiliek om op 12 december de Dag van de Maagd van Guadalupe te vieren.

De laatste keer was in 1927

Zó groot is in de instroom van pelgrims, dat duizenden in tentjes en op straat slapen, op en rond het terrein van de basiliek. Veel pelgrims komen uit armere delen van het land en reizen vaak dagenlang, in verouderde bussen of zelfs te voet, naar de hoofdstad. Voor hen is de Guadalupana het belangrijkste evenement van het jaar.

Dit jaar zal het dit weekend echter stil blijven. De Guadalupana is afgelast, tot groot verdriet van miljoenen diepgelovige Mexicanen.

“Het is pijnlijk, heel pijnlijk, het voelt slecht”, zucht Noé Macías, een zestigjarige bouwvakker uit Apizaco, een plattelandsstadje iets ten oosten van Mexico-Stad. “Ik ga ieder jaar op 12 december naar de basiliek. Het pelgrim zijn is een belangrijk onderdeel van het leven in mijn familie.”

Voor veel Mexicanen is het afgelasten van de Guadalupana ondenkbaar. De laatste keer dat de pelgrimstocht werd geschrapt was in 1927, toen Mexico werd geregeerd door een revolutionair en streng anti-klerikaal regime en alle kerkgebouwen in het land werden gesloten.

Dit jaar is het echter niet de politiek, maar het coronavirus dat de kerk op de knieën dwingt. Mexico is zwaar getroffen door het virus; officieel zijn meer dan 110.000 mensen aan Covid-19 overleden, al ligt het het werkelijke aantal volgens experts eerder tegen de 140.000. Het is het hoogste aantal na de Verenigde Staten, Brazilië en India. Het aantal besmettingen loopt, na een lichte daling in de zomer, de laatste weken weer gestaag op. Mexico-Stad staat op het punt voor de tweede keer de rode alarmfase in te gaan, waardoor er door de deelstaatregering flinke beperkingen kunnen worden opgelegd aan het openbare leven.

De Mexicaanse federale regering heeft evenwel nooit een echte lockdown afgekondigd en het coronabeleid vooral gedelegeerd aan de deelstaten. Veel Mexicanen kunnen sowieso moeilijk thuis blijven; ruim de helft van de bevolking is werkzaam in de informele economie en moet dagelijks de deur uit om rond te kunnen komen.

Ook Mexico begint met vaccineren 

Minister van buitenlandse zaken Marcel Ebrard kondigde afgelopen week triomfantelijk aan dat de ‘missie is volbracht’: Mexico gaat nog deze maand beginnen met het vaccineren tegen covid-19. Het land heeft ruim 130 miljoen doses van verschillende vaccins, waaronder die van Pfizer en AstraZeneca ingekocht. De bevolking zal in vijf ‘cohorten’ worden gevaccineerd, te beginnen met het personeel in de zorg. De verwachting is dat het vaccinatieproces voor de bijna 130 miljoen Mexicanen pas in maart 2022 zal zijn afgerond.

In een dergelijke context is het toelaten van miljoenen pelgrims in een metropool waar toch al ruim twintig miljoen mensen opeengepakt zitten een potentiële catastrofe. Enkele weken geleden zat er voor de hoofdstedelijke aartsdiocees en het deelstaatbestuur niets anders op dan het grootste katholieke evenement in de Amerika’s te annuleren.

“Het was geen makkelijke beslissing, maar we hadden geen andere keuze. Begin november begon het aantal besmettingen weer flink op te lopen”, zegt woordvoerder Francisco Rodríguez Labastida van de hoofdstedelijke aartsdiocees.

Thuis voor de televisie met een altaartje

Helemaal zonder festiviteiten hoeven de gelovigen het niet te doen. Op 23 november liet het bestuur van de basiliek weten dat de activiteiten rondom de Guadalupana worden uitgezonden via het internet en op televisie. De pelgrims wordt opgeroepen om thuis altaartjes op te zetten en de ‘Guadalupana’ in kleine kring te vieren.

Noé Macías en zijn familie zullen in Apizaco blijven, al is het niet van harte. “We moeten doen wat de regering tegen ons zegt, maar het voelt niet goed”, geeft hij toe. “Het is heel raar om de mis via internet en televisie te moeten volgen.”

Lees ook:

Mexicaanse schoolkinderen leren door tv te kijken

Nu de scholen in Mexico voorlopig dicht blijven, kunnen kinderen via de televisie onderwijs volgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden