ReportageOpening

Het nieuwe vliegveld in Berlijn leek vervloekt, maar is nu - negen jaar te laat - écht open

Eigenlijk zou het nieuwe Berlin Brandenburg Airport (BER) in 2011 geopend moeten zijn, maar door een lange reeks problemen werd het zondag 1 november 2020. De nieuwe luchthaven komt in de plaats van de bestaande vliegvelden Tegel en Schönefeld. Het laatste gaat op in het nieuwe vliegveld. Veel reizigers waren er nog niet, onder meer door de coronamalaise.Beeld Getty Images

Van lichten die wekenlang niet uitgingen tot te brede roltrappen. Afgelopen weekend werd het langverwachte vliegveld in Berlijn eindelijk geopend. ‘De hele wereld vroeg zich af wat er aan de hand was met die Duitsers.’  

Het is druk op het nieuwe Berlin-Brandenburg vliegveld in Berlijn, ook wel BER genoemd. Toch slepen slechts een paar mensen een koffer achter zich aan. Aanwezig zijn vooral dagjesmensen, nieuwsgierig naar het vliegveld dat dit weekend werd geopend. Gezinnen hebben hun hond bij zich, gepensioneerde stellen lopen hand in hand, een vader en zoon maken met professionele camera foto's van de vertrekhal.

Een vorm van ramptoerisme, zou deze belangstelling ook genoemd kunnen worden. Het vliegveld is de afgelopen drie decennia zo vaak negatief in het nieuws geweest, dat de Duitsers dit weekend wel een kijkje moesten nemen. Het vliegveld dat in de jaren negentig het symbool van de Duitse hereniging had moeten worden, kwam maar niet van de grond. Vanwege de meest bizarre problemen leek BER vervloekt. Zo waren er problemen met het sprinklersysteem, automatische deuren weigerden te openen, roltrappen waren te breed en 170.000 kilometer aan gelegde kabels bleek niet veilig genoeg te zijn. In 2013 wist niemand zelfs meer hoe het licht uit ging, waardoor het wekenlang dag en nacht bleef branden. Niet ervaren private partijen, maar de stad Berlijn, Brandenburg en de federale overheid, beheerden het complexe project en bleken niet voldoende overzicht te kunnen houden. 

Pijnlijke smet

Het is een smet op de reputatie van Duitsland, merkt ingenieur Jörg Stapel op. Als bouwbegeleider werkte hij aan verschillende delen van BER. Zaterdag is hij onderdeel van het welkomstteam, dat brochures en koekjes uitdeelt en de nog gedesoriënteerde reizigers op weg helpt. “Toen ik een paar jaar geleden naar Cuba reisde, wisten de mensen zelfs daar dat het ons niet lukte dit vliegveld te bouwen”, zegt hij met geamuseerde ogen boven zijn mondkapje. “De hele wereld vroeg zich af wat er aan de hand was met de Duitsers. Dat was wel pijnlijk ja.”

De collectieve schaamte klonk zaterdag door in de bescheiden openingsceremonie. De oorspronkelijke opening, ooit gepland voor 2011 maar steeds verder vooruitgeschoven, had een groot spektakel moeten worden. Bondskanselier Angela Merkel en internationale beroemdheden stonden destijds op de gastenlijst. Het moderne vliegveld had Berlijn - toen een stuk minder welvarend dan nu- het imago van een wereldstad moeten bezorgen. Maar negen jaar later is het vliegveld geen modern hoogstandje meer.

Toch lijken de dagjesmensen best tevreden met BER. “Het is natuurlijk niet te vergelijken met Schiphol of München, maar het is best modern en chique”, zegt Klaus Falk, die met twee vrienden de trein vanuit Berlijn heeft genomen om een kijkje te nemen. “We hebben het net over de check-in eilanden, die zijn heel overzichtelijk.” Vriendin Jana Seipold vindt de houten panelen, die design-critici ‘hopeloos jaren negentig’ noemen, juist knus: “Het geeft het gevoel dat je in een woonkamer zit.”

Meer hindernissen

Maar echt hoge verwachtingen, bekennen de drie, hadden ze überhaupt niet. “Als Berlijner ben je wel wat gewend”, zegt Colin Kühn. “Alles gaat hier een beetje provisorisch. In Berlijn moeten we wat te klagen hebben, anders zijn we niet gelukkig”, grapt hij. De drie vrienden wijten de vertragingen vooral aan de overdreven strenge veiligheidseisen van de Duitse autoriteiten. Vliegveldbaas Engelbert Lütke-Daldrup zei voor de opening dat het vliegveld door de strenge testprocedures in ieder geval wel een van de veiligste ter wereld is geworden.

Hoewel het vliegveld nu eindelijk open is, zijn nog niet alle hindernissen overwonnen. Door de pandemie is het vliegveld al meteen afhankelijk van overheidssteun en zal dat ook de komende jaren blijven. Een domper, want BER kostte al 4,5 miljard meer dan verwacht. Ook staat de bouw van de tweede terminal vanwege de pandemie stil. Die bouw is nodig omdat het vliegveld, dat de vliegvelden Tegel en Schönefeld gaat vervangen, nog veel te klein is. Pas in 2040 kan het vliegveld jaarlijks 58 miljoen passagiers ontvangen. 

Werknemers zoals ingenieur Stapel zitten daarom tijdelijk zonder werk. Vervelend, maar vandaag kan zijn humeur niet kapot. Hij vertelt met zichtbaar plezier aan groepjes bezoekers over het vliegveld waaraan hij jaren werkte. “Mijn hart ligt in het project”, zegt hij. “Nu zie ik eindelijk ons succes.”

Lees ook:
Berlijn slaat modderfiguur met vliegveld

Anderhalve week geleden was er nog geen vuiltje aan de lucht. De woordvoerder die de buitenlandse pers rondleidde, sprak trots over de gigantische logistieke operatie die op 3 juni zou plaatsvinden. Honderden vrachtauto’s zouden over afgezette wegen van Vliegveld Tegel naar Luchthaven Berlijn Brandenburg rijden voor de grootste verhuizing ooit in Berlijn.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden