De beschietingen op Gaza gaan dag en nacht door. De nachten zijn het ergst, vertelt Laila.

InterviewGeweld in het Midden-Oosten

Het leven van Laila in Gaza wordt bepaald door de luchtaanvallen. ‘De nachten zijn het ergst, dan hoor je alleen de luchtaanvallen en het geschreeuw’

De beschietingen op Gaza gaan dag en nacht door. De nachten zijn het ergst, vertelt Laila.Beeld AFP

In Gaza gaat de bevolking al meer dan een week gebukt onder luchtaanvallen, zonder ergens heen te kunnen vluchten. Zo ook Laila Barhoum, die met haar familie net onder Gaza-stad woont.

Al anderhalve week wordt Gaza bestookt met Israëlische lucht- en artillerie-aanvallen. De statistieken weerspiegelen een humanitaire ramp: het dodental is opgelopen tot 219, onder wie 63 kinderen. Meer dan 1500 inwoners van de enclave zijn gewond geraakt. 58.000 mensen zijn als gevolg van de aanvallen hun huis ontvlucht, op zoek naar een veiliger heenkomen.

Maar ze komen niet ver; de Gazastrook is 41 kilometer lang en 12 kilometer breed, en alle grensovergangen met Israël en Egypte zijn gesloten. Er wordt onderhandeld over een wapenstilstand, maar vooralsnog bepalen de luchtaanvallen het ritme van de dag. De twee miljoen inwoners die er wonen kunnen alleen maar hopen dat zij niet geraakt worden.

Laila Barhoum is een van hen. Samen met de rest van haar familie woont ze in een huis ten zuiden van Gaza-stad. Ze is beleids- en campagnemedewerker van de hulporganisatie Oxfam Novib en is voor haar werk vaak op pad in de enclave.

Maar nu zit ze vooral thuis. Dat voelt het veiligst.

Gaza wordt al negen dagen bestookt door luchtaanvallen, hoe is het nu?

“De zon begint langzaam onder te gaan. Dat betekent dat we beginnen aan een nieuwe nacht van angst en van afwachten. We vertellen elkaar de hele tijd: ‘Vorige nacht was het ergste wat we hebben meegemaakt’, maar dan blijkt de nacht daarna nog veel erger te zijn. Maar nu is het nog relatief rustig, we wachten af. Hoorde je dat? Dat was een luchtaanval. Het begint weer.”

Zijn de nachten altijd het ergst?

“Altijd. Dat is wanneer de meeste luchtaanvallen beginnen. En met het donker komt ook de angst. Sommige van ons zijn van nature al bang voor het donker, maar nu is alles ook nog zo stil. Je hoort alleen de luchtaanvallen, en daarna het geschreeuw.

In de nacht is alles zo uitvergroot, alles voelt heftiger. En er gaan meer mensen dood dan tijdens de aanvallen overdag. Elke nacht opnieuw vraag je je af: zal ik het overleven? Weet je, het klinkt misschien gek, maar ik voel me soms zelfs schuldig. Waar ik woon zijn er ook de hele tijd aanvallen, maar het is niet zo erg als in andere delen van Gaza. Daar hebben ze het nog zwaarder.”

Hoe vullen mensen hun dag in, zijn er momenten waarop het een beetje rustig is?

“Omdat mensen ’s nachts amper slapen, doen ze dat overdag. Want je bent echt de hele nacht wakker, zelfs al woon je niet in het gebied dat op dat moment gebombardeerd wordt. Wanneer je dan de vogels hoort tjilpen, en de zon langzaam opkomt, voel je hoe je lichaam langzaam ontspant, en val je in slaap.

Ik ga als eerste van mijn familie naar bed, want ik moet overdag ook nog werken, dus ik kan niet te lang slapen. Vandaag werd ik wakker om tien uur ’s ochtends, en toen was het stil. Ik heb een grote familie maar iedereen lag nog te slapen. Dat voelde zo vredig: want ik wist dat iedereen sliep en nu even niet aan erge dingen dacht.

Laila Barhoum is werkzaam voor de hulporganisatie Oxfam Novib in de Gazastrook, waar ze ook woont.  Beeld Laila Barhoum
Laila Barhoum is werkzaam voor de hulporganisatie Oxfam Novib in de Gazastrook, waar ze ook woont.Beeld Laila Barhoum

De rest van de ochtend heb ik zo mijn kleine routines. Ik verzorg een paar straatkatten, die geef ik dan meestal te eten. Ik heb ook een tuintje in de buurt waar ik voor zorg, maar daar ga ik nu niet zo vaak meer naar toe, want je bent daar helemaal alleen, alleen met de geluiden van de oorlog. De keren dat ik toch durf te gaan loop ik altijd langs mijn oma, die meestal bij de deur op haar stoel zit. En elke keer zegt ze: ga toch niet alleen. Dan vraagt ze me of er al nieuws is over een wapenstilstand. En moet ik nee zeggen. De rest van de dag werk ik vanuit huis, dat voelt het veiligst.”

De Gazastrook heeft al lange tijd een gebrek aan basisbehoeften, er heerst veel armoede. Wat doet deze oorlog met de bewoners?

“Ja, iedereen is getroffen. Er is niemand in de hele Gazastrook die niet getroffen is. De algemene voorraad van basisbehoeften is hard geraakt, omdat alle grensovergangen nu potdicht zitten. Dan hebben we het over zaken als brandstof en medicijnen. En een gebrek aan brandstof betekent ook een gebrek aan elektriciteit. We hebben één elektriciteitscentrale in heel Gaza, en die heeft brandstof nodig om te kunnen werken. Onder ‘normale omstandigheden’ hebben we ongeveer acht tot twaalf uur elektriciteit per dag, nu is dat zo’n vier tot zes uur.

In die paar uur zorg je ervoor dat je alles gedaan krijgt: het opladen van je telefoon, je laptop, een wasje draaien, het vullen van de watertanks – allemaal in een verschrikkelijk kleine tijdspanne. We zijn wel wat gewend als het om stroomstoringen gaat– het is een realiteit waar we al bijna veertien jaar mee moeten leven – maar nu is het echt erg.”

U noemt het opladen van telefoons als eerste, is dat het belangrijkste?

“Zeker, het allerbelangrijkste. Het is het enige middel om erachter te komen wat er buiten gebeurt. Mensen zijn hier echt verbonden met het internet.

Ik zal je een voorbeeld geven: mijn nichtje woont hier nog geen tien minuten rijden vandaan, maar we krijgen op andere tijden stroom. Dus als de elektriciteit bij haar is uitgevallen maar bij ons nog werkt, dan sms’t ze mijn zus elke vijftien minuten met de vraag of er nog iets gebeurd is, is er nog nieuws? Mijn zus had laatst haar telefoontegoed niet opgewaardeerd, dus ze had even geen internet en kon mijn nicht niet op de hoogte houden – die kon dat echt niet hebben. Je kan je voorstellen hoe erg het op zo’n moment is om zonder informatie te zitten.

Dat tekort aan elektriciteit heeft dus kleine gevolgen, maar ook veel grotere. Denk bijvoorbeeld aan ziekenhuizen. Met de honderden slachtoffers die er nu vallen hebben we meer dan ooit onze gezondheidszorg nodig, maar er is geen garantie dat de ziekenhuizen en medische centra goed kunnen blijven draaien.

En wat eten betreft, dat is er nog. Maar het is niet voor iedereen toegankelijk: veel inwoners hebben gewoon niet de financiële middelen. Meer dan de helft van de inwoners van Gaza leeft onder de armoedegrens, zij konden voordat deze aanvallen begonnen al amper aan eten komen.”

De Palestijne Ryad Eshkuntana zit bij het bed van zijn gewonde dochter.  Beeld AFP
De Palestijne Ryad Eshkuntana zit bij het bed van zijn gewonde dochter.Beeld AFP

Kunt u uw werk nog wel doen? Juist nu is humanitaire hulp nodig.

“Op dit moment gaat het niet, het is te gevaarlijk. Met Oxfam waren we bezig met humanitair werk: eten uitdelen, financiële bijstand verschaffen, zorgen dat mensen toegang hebben tot schoon drinkwater – daar zijn we nu gedwongen mee gestopt. Juist nu de behoeftes van de families die we hielpen door de bombardementen nog meer gegroeid zijn, kunnen we niks voor hen betekenen. Alleen als er een volledige wapenstilstand komt kunnen we ons werk weer oppakken.”

Voordat de oorlog uitbrak ging Gaza gebukt onder het coronavirus, er was een heftige uitbraak. Hoe is dat nu?

“Ik zeg het je eerlijk: we zijn totaal vergeten dat we midden in een pandemie leven. Ik weet nog dat ik de eerste paar dagen van de bombardementen door het nieuws op mijn telefoon aan het scrollen was. Ik hield een oogje op het nieuws dat vanuit het ministerie van gezondheid kwam, om de dodentallen die door de luchtaanvallen vielen in de gaten te houden. Toen zag ik een update van de coronabesmettingen van die dag, en ik dacht echt: verrek, corona, dat gebeurt ook nog. Ik was het oprecht totaal vergeten.”

Is het nog mogelijk om de pandemie te bestrijden nu mensen wel iets anders aan hun hoofd hebben?

“Ik moet altijd denken aan de beelden van mensen die tijdens de luchtaanvallen in blinde paniek hun huis ontvluchten, op zoek naar veiligheid. Je ziet ze echt geen mondkapje dragen, dat is het laatste waar je aan denkt als je vlucht voor een bombardement. Op zo’n moment van leven of dood heb je andere prioriteiten.

Het wordt vooral gevaarlijk als mensen hun huis zijn kwijtgeraakt. Je hebt dan twee opties. De eerste optie is onderdak zoeken in een school – die staan nu leeg. Maar je moet die ruimte delen met andere gevluchte families, en dan is er echt geen manier om afstand te houden van elkaar en alle coronamaatregels na te leven.

Een tweede optie is om tijdelijk te logeren bij familie of vrienden. Ik ken een gezin dat onderdak verleent aan meerdere families die de afgelopen dagen hun huis zijn verloren, ze wonen nu met zijn dertigen onder één dak. Het maakt jezelf beschermen voor corona gewoon onmogelijk.

Wat ook een grote impact zal hebben, is dat de test- en vaccinatiecampagne nu volledig is stopgezet. Er worden geen coronatesten meer gedaan en er worden geen vaccins meer gezet. Die vaccins moeten ook via Israël komen, dus zolang de grensovergangen gesloten blijven, zullen er ook geen nieuwe leveringen Gaza binnenkomen.”

De aanvallen zijn nu anderhalve week bezig, het dodental loopt met de dag op. Wat moet er gebeuren om er een einde aan te maken?

“Er moet onmiddellijk een wapenstilstand komen. Elke minuut dat er geen wapenstilstand is, zijn er meer mensen die hun leven verliezen, meer huizen die verwoest worden en meer mensen die hun hele hebben en houden kwijtraken. Het is verschrikkelijk, we zitten nu in de tweede week en er is nog helemaal niks gedaan.”

Ligt daar ook een taak voor de internationale gemeenschap?

“De internationale gemeenschap heeft de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat Israël aansprakelijk wordt gehouden en dat er gerechtigheid komt. We zitten in een cyclus die maar niet doorbroken wordt, een cyclus die maar mag blijven voortbestaan door het gebrek aan verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap om Israël aansprakelijk te stellen als bezettende macht.

Voor wie in Gaza woont is dit al de vierde keer in nog geen veertien jaar dat we deze cyclus doormaken. En we gaan het nog vele malen meemaken als er niks verandert. Het is ook echt van belang om Gaza nu niet los te zien van de bredere context van wat er de afgelopen weken allemaal gebeurd is, zoals de gewelddadige huisuitzettingen van Palestijnse families in Sheikh Jarrah. Dat is ook het falen van de internationale gemeenschap: Israël schendt al jaren het internationaal recht, met een onophoudelijke straffeloosheid. En niemand doet iets.

Wat we dus nodig hebben is allereerst een wapenstilstand, zodat deze verschrikkelijkheid zo snel mogelijk stopt. En daarna moeten we het probleem bij de wortel aanpakken: de bezetting en de stelselmatige schending van het internationaal recht.”

Lees ook:

Voor de inwoners van Gaza is het wachten tot de bom valt. ‘Je kan je nergens verstoppen’

In Gaza kan niemand vluchten: het is wachten op de raketten en artillerie en hopen dat je huis niet geraakt wordt. ‘Het is een angst die onmogelijk te beschrijven is.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden