InterviewMargaret Ng

‘Het kwaad is al geschied, Hongkong is alle rechten kwijt’

Margaret NgBeeld Getty Images

Oud-politica Margaret Ng ziet het somber in voor Hongkong, nu Peking de teugels steeds strakker aantrekt. ‘Als het systeem Peking niet bevalt, veranderen ze het.’

Geen zee van lichtjes vanavond, in het Victoria Park in Hongkong. Dertig jaar lang was dit het enige plekje in China waar het drama op het Plein van de Hemelse Vrede op 4 juni 1989 herdacht werd. Dit jaar gaf de politie geen toestemming, om verspreiding van het coronavirus te voorkomen. Oud-politica Margaret Ng weet wel beter. “Het is een belangrijk symbool van Hongkongs verlies van vrijheid. Het licht gaat uit.”

De 72-jarige advocaat, filosofe en journalist is een gevestigde naam in Hongkong, als een van de leiders van de democratiseringsbeweging. Ze maakt graag gebruik van haar vrijheid van meningsuiting. Dat soort vrijheden staan op de tocht, nu Peking heeft besloten om een omstreden wet op de nationale veiligheid in te voeren die de autonomie van de stad binnen China verder ondergraaft. 

Ng geeft de hoop niet op, vertelt ze vanuit een café in Hongkong. “Zelfs op het vasteland van China, waar onderdrukking heel heftig kan zijn, zijn er mensen die zich uitspreken. Het belangrijkste is dat we de moed niet verliezen. Het is een strijd om de onaantastbare ziel van de vrijheid. Dat klinkt heel abstract, maar het is iets heel realistisch waar de beschaving om draait.”

In april werd u samen met vijftien andere vooraanstaande democraten gearresteerd voor betrokkenheid bij ‘illegale bijeenkomsten’. Was dat een waarschuwing van Peking?

“Ze arresteerden ons om het Westen uit te dagen. Peking zegt ermee: ‘Je dacht dat we hen niet zouden arresteren? We zullen jullie eens iets laten zien.’ Als straks de nationale veiligheidswet is ingevoerd, kun je verwachten dat mensen zoals ik worden gearresteerd – mensen die staan voor de rechtsstaat en voor democratie, omdat het de manier is om zonder bloedvergieten dingen te veranderen. Zelfs vreedzame demonstraties zullen worden tegengehouden.”

Het is nog steeds onduidelijk wat de veiligheidswet precies inhoudt. Wat denkt u?

“Als je het aan de rechtbanken in Hongkong overlaat, houden ze zich aan onze wetten over vrijheid van meningsuiting, van vergadering enzovoorts. Maar er wordt nu gesproken over speciale rechtbanken. Welke zaken behandelt zo’n ‘speciale rechtbank’? Als het China niet schaadt, mag je onafhankelijke rechtspraak hebben, maar het moment waarop je iets kritisch over China zegt, is een ander soort rechtspraak nodig. De vraag is nu: wat doen onze rechtbanken?

“Hetzelfde geldt voor de rechtshandhaving. We bekritiseren het politiegeweld in Hongkong, maar er is tenminste een gedragscode. Nu zegt Peking dat we die politie niet kunnen vertrouwen, we hebben speciale politie of toezichthouders nodig. Als het huidige systeem alles doet wat Peking wil, en dus fundamenteel onze rechten en autonomie ondermijnt, dan mogen we het houden. Zo niet, dan beginnen ze een ander systeem.”

Margaret Ng werd in 1995 lid van de LegCo, de volksvertegenwoordiging van Hongkong. Dat was twee jaar vóór de koloniale heerser Groot-Brittannië het stokje overdroeg aan Peking, onder voorwaarde dat Hongkong een zekere mate van autonomie zou houden. In het begin hield Peking zijn belofte: Hongkong mocht zich grotendeels zelf regeren onder de Basic Law, een soort minigrondwet. 

Beeld AFP

Dat veranderde na 2003, toen er ook al een veiligheidswet op tafel lag, vertelt Ng. Hongkongers gingen de straat op om voor hun vrijheid te vechten en Peking begon de teugels aan te halen. “Hoe meer China zich economisch ontwikkelt, hoe minder het zijn autoritaire karakter verbergt. Deze nieuwe nationale veiligheidswet toont zijn ware aard. Dat we dat zo lang hebben weten te rekken, is best een prestatie.” 

De Hongkongers gingen vorig jaar wekenlang de straat op om te protesteren tegen een uitleveringswet, en later tegen politiegeweld. Met name de jeugd is veel meer uitgesproken dan die op het vasteland. Daar kan Peking maar niet aan wennen, merkt Ng. 

“Het zit in de natuur van Hongkongers om te protesteren, om nee te zeggen. Ik kan me niet voorstellen dat we opeens erg onderdanig zijn. Wij zeggen gewoon wat er in ons omgaat. Peking zegt zijn geduld kwijt te raken, maar geduld is niet nodig. Dat begrijpen ze niet. China heeft de buik vol van mensen die zich uitspreken.”

Is er een mogelijkheid dat pro-democratische politici een consensus vinden met de Chinese regering?

“De Chinese regering wil niet samenwerken. Ze wil onderhandelen, maar alleen als je bereid bent te doen wat ze willen dat je doet. Ze gelooft niet in onderhandeling. Ze hebben al een lijn getrokken. Wie niet gehoorzaamt, is de vijand van het volk en daar onderhandelen ze niet mee.”

Wat verwacht u van de internationale gemeenschap? De Europese landen spraken hun zorgen uit.

“Steun van de internationale gemeenschap is essentieel. In ieder geval om te markeren wat een geciviliseerde regering zou moeten zijn. De reactie van de Europese Unie is een beetje teleurstellend. We snappen dat ze economische belangen en principes in evenwicht moet houden. Maar ik denk dat, als je je principes negeert, je economische belangen er uiteindelijk onder lijden. Dan word je gegijzeld door wat er in China gebeurt. En als China zich laat zien als een land dat zijn beloftes niet nakomt, wie wil er dan nog mee te maken hebben?”

Trump heeft aangekondigd dat hij Hongkong zijn speciale economische status afneemt, nu China er de nieuwe veiligheidswet invoert. Bent u bang dat de Hongkongers daaronder lijden?

“O ja, de Hongkongers zullen er zeker onder lijden. Amerika en China gaan voor een soort oorlog met elkaar. Er is weinig ruimte voor beide partijen om in te binden. Dus Hongkong moet zich schrap zetten en zo goed mogelijk met de toekomst zien om te gaan. Al jaren aarzelen we om de VS te vragen die speciale status op te heffen als sanctie tegen de onderdrukking van onze vrijheid. Maar nu is er geen keuze meer, het kwaad is al geschied. Onze principes wat betreft rechtsbescherming, onafhankelijke rechtspraak… we zijn alles al kwijt.”

Lees ook:

Johnson biedt Hongkongers ontsnappingsroute

Miljoenen Hongkongers kunnen straks in Groot-Brittannië wonen en werken. Zo reageert Londen op de groeiende Chinese invloed in Hongkong.

Volkscongres Peking neemt controversiële veiligheidswet Hongkong aan: ‘Hongkong wordt gewoon de zoveelste stad in China’

Het volkscongres in Peking heeft de nationale veiligheidswet voor Hongkong donderdag zoals verwacht aangenomen. Die wet zal het karakter van de vrije stadstaat voorgoed veranderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden